Lớp học nghề hỗ trợ người dân phát triển kinh tế
Những năm gần đây, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, đang từng bước chuyển từ “dạy những gì có sẵn” sang “dạy những gì người dân cần”.
Tại Thái Nguyên, mô hình đào tạo nghề du lịch sinh thái do Trung tâm GDNN-GDTX Đại Từ triển khai đã cho thấy hiệu quả tích cực khi gắn nội dung đào tạo với điều kiện thực tế của địa phương và nhu cầu sinh kế của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Không chỉ giúp người học có thêm kỹ năng nghề nghiệp, mô hình còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và thúc đẩy du lịch cộng đồng tại các xã vùng cao.
Năm 2025, Trung tâm GDNN-GDTX Đại Từ xây dựng kế hoạch thực hiện mô hình thí điểm đào tạo nghề cho người lao động vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Ngay từ đầu, đơn vị xác định việc đào tạo nghề chỉ phát huy hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân và phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.
Trên cơ sở đó, Trung tâm phối hợp với chính quyền các xã La Bằng và Quân Chu tổ chức tuyên truyền, tư vấn tuyển sinh và khảo sát nhu cầu học nghề tại các xóm vùng đồng bào dân tộc Dao.
Đây là những địa bàn có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng nhờ cảnh quan thiên nhiên còn nguyên sơ, khí hậu trong lành cùng nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc. Tuy nhiên, trước đây người dân chủ yếu sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, thu nhập chưa ổn định, trong khi kỹ năng làm du lịch còn hạn chế.
Qua khảo sát, đa số người dân đều mong muốn được học nghề để có thể tham gia làm du lịch ngay tại địa phương. Nhiều hộ gia đình đã bắt đầu cải tạo nhà ở để đón khách, phát triển các dịch vụ trải nghiệm văn hóa, ẩm thực truyền thống nhưng còn thiếu kiến thức, kỹ năng phục vụ du khách.
Từ nhu cầu thực tế đó, Trung tâm GDNN-GDTX Đại Từ đã xây dựng kế hoạch mở các lớp đào tạo nghề Du lịch sinh thái theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng địa phương và trình độ của người học.
Chú trọng thực hành, “cầm tay chỉ việc”
Năm 2025, Trung tâm triển khai 2 lớp đào tạo nghề Du lịch sinh thái với tổng số 60 học viên tham gia. Học viên chủ yếu là người dân tộc Dao sinh sống tại các xóm vùng cao của hai xã La Bằng và Quân Chu.
Điểm khác biệt của các lớp học là phương pháp đào tạo không nặng lý thuyết mà tập trung vào thực hành. Người học được hướng dẫn trực tiếp tại các điểm du lịch cộng đồng, học đến đâu thực hành đến đó.
Nội dung đào tạo khá toàn diện, bao gồm kỹ năng giao tiếp, đón tiếp khách du lịch, hướng dẫn tham quan, chế biến ẩm thực truyền thống, kỹ năng giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng hình ảnh du lịch cộng đồng thân thiện, an toàn.
Ngoài ra, học viên còn được hướng dẫn cách giới thiệu nét đẹp văn hóa dân tộc Dao tới du khách thông qua trang phục truyền thống, phong tục tập quán, các món ăn đặc sản và hoạt động trải nghiệm đời sống bản địa.
Cô Trịnh Thị Tuyết, giáo viên hướng dẫn du lịch của Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Thái Nguyên, người trực tiếp tham gia giảng dạy cho các học viên chia sẻ: Phần lớn học viên đều rất chăm chỉ, cầu thị và có mong muốn học để áp dụng ngay vào thực tế. Vì vậy, phương pháp “cầm tay chỉ việc” được ưu tiên nhằm giúp người dân dễ tiếp cận kiến thức và nhanh chóng hình thành kỹ năng nghề.
Theo cô Tuyết, bà con đi học rất chăm chỉ, có mong muốn học để làm được việc. Vì vậy, chúng tôi giảng dạy theo hướng thực hành là chính, đưa học viên đến từng địa điểm để hướng dẫn trực tiếp trên cơ sở điều kiện thực tế của địa phương.
Không khí học tập tại các lớp học luôn sôi nổi, cởi mở. Nhiều học viên mạnh dạn trao đổi những khó khăn trong quá trình làm du lịch để được giáo viên hướng dẫn cách xử lý phù hợp.
Việc lựa chọn nghề Du lịch sinh thái không chỉ phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế của địa phương mà còn tạo động lực để người dân nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa dân tộc và gìn giữ cảnh quan thiên nhiên.
Thông qua các lớp học, người dân hiểu rằng chính những giá trị văn hóa truyền thống, nếp sinh hoạt đặc trưng hay cảnh quan môi trường sạch đẹp lại là “tài sản” quan trọng để thu hút khách du lịch.
Nhiều học viên sau khi tham gia khóa học đã có định hướng phát triển các mô hình homestay, dịch vụ trải nghiệm văn hóa, hướng dẫn du lịch cộng đồng hoặc kinh doanh ẩm thực truyền thống.
