Thay đổi cách quản lý, nâng hiệu quả điều hành
Tại Hà Tĩnh, nhiều cơ sở giáo dục đang từng bước số hóa hồ sơ, quản lý thông tin học sinh, khai thác học liệu trực tuyến và ứng dụng các công cụ công nghệ trong hoạt động chuyên môn. Việc ứng dụng được triển khai theo những nhiệm vụ cụ thể, phù hợp với điều kiện của từng trường.
Tại Trường THPT Hồng Lĩnh, công nghệ được sử dụng trong quản lý hồ sơ, theo dõi nề nếp và tổ chức hoạt động học tập. Nhà trường từng bước đưa hồ sơ, sổ sách và các quy trình nghiệp vụ lên môi trường điện tử. Việc cập nhật thông tin qua phần mềm giúp giảm thao tác thủ công, hỗ trợ Ban Giám hiệu theo dõi tiến độ công việc và điều hành hoạt động chuyên môn.
Cùng với việc đưa quy trình lên môi trường số, nhà trường chú trọng yêu cầu cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác và đúng thời hạn. Đây là yếu tố quan trọng bởi hiệu quả của các hệ thống quản lý phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng thông tin được nhập và khai thác.
Từ công tác quản lý, một số giáo viên cũng chủ động sử dụng công nghệ để hỗ trợ công việc chủ nhiệm. Cô Đặng Thị Trang, giáo viên Tổ Lý - Tin - Công nghệ công nghiệp, xây dựng hệ thống “Trợ lý số chủ nhiệm” trên Study AI, kết hợp Gemini Pro. Công cụ được sử dụng để hỗ trợ quản lý hồ sơ, theo dõi nề nếp, học tập, xử lý bảng điểm và xây dựng nhận xét học sinh phục vụ trao đổi với phụ huynh.
Thầy Trần Hoàng, giáo viên Tổ Hóa - Sinh - Công nghệ nông nghiệp, xây dựng ứng dụng “Quản lý học sinh” trên Google AI Studio. Công cụ cho phép ban cán sự lớp sử dụng thiết bị di động để ghi nhận tình hình thi đua, qua đó hỗ trợ việc theo dõi nề nếp lớp học.
Ở một hướng khác, học bạ số đang hỗ trợ việc quản lý thông tin học sinh tại các trường phổ thông. Tại Trường THCS Tô Hiến Thành (xã Toàn Lưu), việc sử dụng học bạ số giúp giáo viên thuận tiện hơn trong quản lý thông tin, giảm các thao tác thủ công và tạo điều kiện để phụ huynh theo dõi tình hình học tập của học sinh.
Đối với những trường có nhiều điểm trường, công nghệ còn giúp rút ngắn thời gian trao đổi và tổng hợp thông tin. Trường Tiểu học Gia Hanh (xã Gia Hanh) hiện có 6 điểm trường. Theo cô Nguyễn Thị Thanh Tịnh, Hiệu trưởng nhà trường, việc ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ quá trình trao đổi, cập nhật thông tin và tổng hợp báo cáo, giúp Ban Giám hiệu theo dõi hoạt động chuyên môn tại các điểm trường thuận lợi hơn.
Những ứng dụng này cho thấy chuyển đổi số không nhất thiết bắt đầu từ những hệ thống phức tạp. Từ quản lý hồ sơ, cập nhật dữ liệu đến trao đổi công việc hằng ngày, công nghệ đang được đưa vào từng khâu cụ thể của hoạt động nhà trường.
Trong công tác quản lý, Hà Tĩnh đã hoàn thành tạo lập học bạ số cho 100% học sinh tiểu học, THCS và THPT; 99,97% học bạ đã được phát hành và kết nối thành công với hệ thống của Bộ GD&ĐT. Đầu năm học 2026–2027, 88,94% học sinh được cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu ngành.
AI mở thêm cách tiếp cận trong dạy học
Cùng với quản lý, công nghệ số đang tạo thêm lựa chọn cho giáo viên trong xây dựng học liệu và tổ chức dạy học. Hình ảnh, video, học liệu trực tuyến và các công cụ AI được khai thác để minh họa kiến thức, tạo tình huống học tập hoặc hỗ trợ học sinh tự luyện tập.
Tại Trường Tiểu học Nghi Xuân, Tổ chuyên môn 1 vừa tổ chức chuyên đề “Ứng dụng công nghệ AI trong dạy học môn Toán lớp 1”, thông qua tiết dạy minh họa của cô giáo Hoàng Thị Hoài Thu tại lớp 1A4.
Trong tiết học, giáo viên sử dụng AI để tạo video hoạt hình và hình ảnh trực quan, hỗ trợ học sinh nhận biết các hình học quen thuộc. Các hoạt động khám phá, luyện tập và vận dụng được tổ chức kết hợp với việc đếm, nhận diện hình dạng và liên hệ với những đồ vật thực tế trong lớp học.
Sau tiết dạy, giáo viên trong tổ chuyên môn trao đổi về cách sử dụng AI phù hợp với mục tiêu bài học và đặc điểm tâm lý học sinh lớp 1. Qua đó, việc ứng dụng công nghệ không chỉ dừng ở sử dụng một công cụ mới mà gắn với yêu cầu lựa chọn phương pháp, học liệu phù hợp với từng nội dung.
Ở bậc THPT, AI cũng được sử dụng như một công cụ hỗ trợ học sinh tiếp cận những nội dung có tính trừu tượng. Cô Trương Thị Thu Hiền, giáo viên Tổ Toán, Trường THPT Hồng Lĩnh, sử dụng chatbot AI hỗ trợ học sinh tìm hiểu kiến thức về hàm số liên tục. Học sinh được hướng dẫn cách đặt câu lệnh để yêu cầu AI giải thích khái niệm, gợi ý hướng giải và tạo bài tập tự luyện.
Cách tiếp cận này giúp AI trở thành một công cụ hỗ trợ quá trình học tập thay vì thay thế hoạt động tư duy của học sinh. Giáo viên vẫn giữ vai trò định hướng, kiểm tra và điều chỉnh nội dung; học sinh cần biết đặt câu hỏi, đánh giá câu trả lời và tự kiểm chứng kiến thức.
Công nghệ cũng được đưa vào các hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng và xây dựng môi trường học đường. Tại Trường THPT Hồng Lĩnh, học sinh tham gia thiết kế video, poster về tình bạn đẹp, xây dựng trường học an toàn, hạnh phúc và phát huy truyền thống nhà trường. Trong quá trình thực hiện, các công cụ như Canva, ChatGPT, Gemini và CapCut được sử dụng để hỗ trợ xây dựng sản phẩm.
Điểm đáng chú ý là cùng với việc khuyến khích học sinh khai thác công nghệ, các hoạt động cũng đặt ra yêu cầu kiểm chứng thông tin, tôn trọng bản quyền và sử dụng công cụ đúng mục đích.
Thực tế triển khai tại các cơ sở giáo dục cho thấy công nghệ số đang dần trở thành một phần của hoạt động quản lý và dạy học, từ những công việc thường nhật đến các phương pháp giáo dục mới. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được sử dụng đúng mục tiêu.
Vì vậy, cùng với mở rộng ứng dụng công nghệ, các cơ sở giáo dục cần chú trọng năng lực số của giáo viên và học sinh, bảo đảm an toàn dữ liệu, bản quyền và trách nhiệm trong sử dụng AI. Đây là những điều kiện cần thiết để chuyển đổi số thực sự hỗ trợ đổi mới giáo dục, thay vì chỉ dừng ở việc đưa thêm công cụ công nghệ vào trường học.
