Căng thẳng đang gia tăng
Hôm 16/4, sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Lebanon và Israel đã đồng ý ngừng bắn (một trong những điều kiện của Iran), Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố tất cả các tàu thương mại có thể tự do đi qua eo biển Hormuz theo tuyến đường do Iran quy định.
Nhưng cử chỉ này đã không được đáp lại. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh rằng việc phong tỏa các cảng biển của Iran sẽ vẫn được duy trì cho đến khi cuộc xung đột được giải quyết hoàn toàn. Sau đó, Iran đã giành lại quyền kiểm soát eo biển.
"Người Mỹ liên tục vi phạm nghĩa vụ của mình, tiếp tục tham gia vào các hoạt động cướp biển và trộm cắp dưới cái gọi là lệnh phong tỏa", Ebrahim Zolfaghari, người phát ngôn của quân đội Iran cho biết.
Ngay ngày hôm sau, 2 tàu đang cố gắng rời khỏi eo biển đã bị tấn công. Ông Trump cho biết hai tàu này là tàu buôn của Pháp và Anh.
Hôm 19/4, Hải quân Mỹ đã bắt giữ tàu container Touska ở Vịnh Oman. Theo Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM), thủy thủ đoàn đã được cảnh báo khoảng 6 giờ về việc vi phạm lệnh phong tỏa. Cuối cùng, họ đã nổ súng vào phòng máy.
Phát ngôn viên Zolfaghari khẳng định Iran sẽ có biện pháp trả đũa một khi chắc chắn rằng thủy thủ đoàn trên tàu gặp nguy hiểm.
Các cuộc đàm phán đang bị đặt dấu hỏi
Hôm 19/4, Mỹ thông báo một cuộc gặp với các đại diện của Iran dự kiến sẽ diễn ra trong vòng 24 giờ tới. Thỏa thuận ngừng bắn sẽ hết hạn vào ngày 21/4. Tổng thống Trump cho biết các cuộc đàm phán dự kiến sẽ bắt đầu vào tối 20/4.
Theo xác nhận của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, phái đoàn Mỹ sẽ do Phó Tổng thống J.D. Vance dẫn đầu. Ông sẽ cùng với Đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Trump, ông Jared Kushner tham gia chuyến đi này.
Nhưng Iran không xác nhận bất cứ điều gì.
"Chúng tôi chưa có chương trình cho vòng đàm phán tiếp theo", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Ismail Bagai cho biết hôm 20/4.
Ông Bagai nói thêm: "Không có đại diện nào của Iran đến Pakistan cả. Việc phái đoàn Mỹ đến Pakistan là chuyện riêng của họ".
Cùng với đó, Tổng thống Trump tiếp tục đưa ra những lời đe dọa. Ông không còn nói về sự hủy diệt nền văn minh nữa, nhưng Tổng thống Mỹ cảnh báo rằng nếu Iran từ chối đàm phán, sẽ không còn cây cầu hay nhà máy điện nào còn nguyên vẹn.
Đối tượng tranh chấp
Bên cạnh việc kiểm soát eo biển Hormuz, vấn đề chương trình hạt nhân của Iran là khó khăn lớn nhất.
Theo ấn phẩm Axios của Mỹ, các bên đã thảo luận về một thỏa hiệp theo đó Iran sẽ đồng ý giao nộp toàn bộ kho dự trữ uranium làm giàu có thể xuất khẩu sang một nước thứ ba. Đổi lại, Mỹ sẽ giải tỏa 20 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran.
Tuy nhiên, cả ông Trump và chính quyền Iran đều phủ nhận điều này.
"Máy bay ném bom B-2 Spirit tuyệt vời của chúng ta sẽ tấn công tất cả, không có bất kỳ sự trao đổi tiền bạc nào", Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Ismail Bagai, cho biết: "Trong suốt các cuộc đàm phán hiện tại hay trước đây, vấn đề chuyển giao uranium làm giàu cho Mỹ hoặc bất kỳ quốc gia nào khác chưa bao giờ được nêu ra".
Lựa chọn giữa những phương án tồi
Mỹ không loại trừ khả năng tái diễn các cuộc tấn công. Theo ông Mike Waltz, Đại diện thường trực của Mỹ tại Liên Hợp Quốc, tất cả các phương án vẫn đang được xem xét.
"Tổng thống Trump đã nói rõ ông ấy sẵn sàng leo thang để đạt được giảm leo thang căng thẳng lâu dài", ông Waltz giải thích trong một cuộc phỏng vấn với NBC News.
Bất chấp lệnh ngừng bắn, Mỹ vẫn tiếp tục triển khai quân đến Trung Đông. Theo tờ Washington Post, hàng nghìn binh sĩ bổ sung đã được triển khai đến khu vực này.
Cụ thể, điều này bao gồm một nhóm tác chiến tàu sân bay thứ ba - tàu USS Gerald R. Ford và USS Abraham Lincoln dự kiến sẽ được bổ sung bởi tàu USS George W. Bush, cùng với các tàu hộ tống và 6.000 binh sĩ trên tàu.
Thêm 4.200 lính thủy đánh bộ sẽ đến trên tàu đổ bộ Boxer. Tuy nhiên, ông Trump không có nhiều thời gian cho một giải pháp quân sự: Thời hạn 60 ngày (theo luật pháp Mỹ để tổng thống có thể tiến hành hành động quân sự mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội) sẽ hết hạn trong một tuần nữa.
Hơn nữa, để tiếp tục hành động như vậy, Lầu Năm Góc sẽ cần ít nhất thêm 200 tỷ USD.
"Cơn thịnh nộ tột độ" không được lòng người Mỹ với khoảng 2/3 dân số phản đối chiến tranh với Iran.
Ngay cả trong số các đảng viên Cộng hòa tại Hạ viện và Thượng viện, cũng có rất nhiều người không muốn ủng hộ các hành động của ông Trump, khiến việc thúc đẩy chiến dịch này tại Quốc hội trở nên vô cùng khó khăn.
Áp lực từ bên ngoài từ các nước châu Âu cũng gia tăng, những đồng minh từ chối ủng hộ hành động của Mỹ, và từ các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh, những nước có ngành công nghiệp dầu khí bị ảnh hưởng nặng nề bởi các cuộc tấn công trả đũa của Iran.
Đặc biệt, theo tờ Wall Street Journal, các đại diện của UAE đã nêu vấn đề hỗ trợ tài chính trong các cuộc đàm phán với các quan chức Mỹ.
Tuy nhiên, các nguồn tin của tờ báo này cho biết nếu thiếu USD, UAE sẽ sử dụng nhân dân tệ của Trung Quốc hoặc một loại tiền tệ khác cho việc bán dầu và các giao dịch khác.
Tổng thống Donald Trump không còn lựa chọn nào tốt để thoát khỏi tình hình hiện tại. Chấp nhận các điều khoản của Iran sẽ bị coi là thất bại và đầu hàng, và việc leo thang hơn nữa sẽ dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng cả trong quan hệ với các đồng minh và trong nước.
Vấn đề sau đặc biệt quan trọng trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ quốc hội vào mùa Thu.
Đối với Iran, việc Mỹ nối lại các cuộc tấn công sẽ gây ra những tổn thất đáng kể và thiệt hại hữu hình, nhưng Iran vẫn giữ khả năng gây áp lực lên Mỹ cả thông qua các cuộc tấn công trả đũa trực tiếp vào các cơ sở quân sự của Mỹ và thông qua áp lực lên thị trường toàn cầu do việc phong tỏa eo biển tạo ra.
