"Bẫy" học bổng toàn phần
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các chương trình hợp tác giáo dục, trao đổi học sinh, sinh viên, nghiên cứu khoa học, cấp học bổng và du học ngày càng phát triển. Đây là cơ hội để người học tiếp cận môi trường giáo dục mới, nâng cao trình độ và mở rộng cơ hội nghề nghiệp.
Tuy nhiên, chính nhu cầu này đang bị các đối tượng lừa đảo lợi dụng. Theo cảnh báo của Công an TP Hà Nội, các đối tượng có thể giả danh nhà trường, tổ chức giáo dục, chương trình học bổng hoặc đơn vị tư vấn du học để tiếp cận nạn nhân, tạo dựng lòng tin, sau đó chiếm đoạt tài sản hoặc thu thập dữ liệu cá nhân.
Một trong những thủ đoạn kẻ lừa đảo thường sử dụng là lập website, fanpage, tài khoản mạng xã hội hoặc các nhóm trao đổi trực tuyến giả mạo trường đại học, tổ chức giáo dục, đơn vị tư vấn du học có uy tín.
Để tạo niềm tin, các đối tượng có thể sao chép tên gọi, hình ảnh, logo và thông tin giới thiệu của những đơn vị thật, khiến người tiếp nhận rất khó nhận ra dấu hiệu bất thường nếu chỉ nhìn vào hình thức bên ngoài.
Sau khi tiếp cận, đối tượng thường đưa ra những lời quảng cáo hấp dẫn như “học bổng toàn phần”, “không cần thi”, “chi phí thấp”, “chỉ dành cho một số ứng viên đặc biệt” hoặc “cơ hội cuối cùng”.
Tâm lý muốn tìm kiếm cơ hội học tập tốt với chi phí thấp khiến nhiều học sinh, sinh viên và phụ huynh dễ quan tâm. Khi nạn nhân bắt đầu trao đổi, các đối tượng tiếp tục xây dựng kịch bản để tạo cảm giác hồ sơ đã được xét duyệt hoặc người học đã được lựa chọn.
Những thư mời, giấy báo trúng tuyển, thông báo học bổng hoặc tài liệu có hình thức chuyên nghiệp được gửi tới nạn nhân.
Sau đó, đối tượng yêu cầu đóng nhiều khoản tiền với các tên gọi khác nhau như phí xét duyệt, phí giữ suất, phí xác nhận học bổng, phí visa, bảo hiểm hoặc tiền đặt cọc.
Đáng chú ý, thủ đoạn gây áp lực về thời gian cũng thường được sử dụng. Nạn nhân có thể nhận được thông báo phải xác nhận ngay, nếu không chuyển tiền sẽ mất suất hoặc mất cơ hội nhận học bổng.
Theo cơ quan công an, chính tâm lý lo sợ mất cơ hội khiến nạn nhân dễ mất bình tĩnh, sáng suốt, bỏ qua những bước kiểm chứng cần thiết.
Nguy cơ mất tiền, lộ dữ liệu cá nhân
Một rủi ro khác ít được người dân chú ý là việc cung cấp quá nhiều thông tin cá nhân trong quá trình đăng ký học bổng, du học.
Để “hoàn thiện hồ sơ”, các đối tượng có thể yêu cầu họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ, số điện thoại, bảng điểm, chứng chỉ ngoại ngữ, thông tin căn cước, hộ chiếu, tài khoản ngân hàng và nhiều giấy tờ liên quan khác.
Những dữ liệu này nếu rơi vào tay đối tượng xấu có thể tiếp tục bị sử dụng để giả danh nạn nhân, xây dựng các kịch bản lừa đảo khác hoặc tiếp cận nạn nhân bằng những thông tin đã thu thập được.
Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân quan trọng cho những cá nhân, tổ chức chưa được xác minh.
Người dân cũng cần đặc biệt thận trọng với các đường link được gửi để “xác nhận học bổng”, “hoàn thiện hồ sơ”, “kiểm tra kết quả” hoặc “đặt lịch phỏng vấn”. Không tải ứng dụng hay cài đặt phần mềm theo hướng dẫn của các tài khoản không rõ nguồn gốc.
“3 kiểm tra – 3 không” để tránh sập bẫy
Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân thực hiện nguyên tắc “3 kiểm tra – 3 không” khi tiếp nhận thông tin về học bổng, du học hoặc các chương trình hợp tác giáo dục.
Theo đó, “3 kiểm tra” gồm: kiểm tra đơn vị tổ chức; kiểm tra chương trình, điều kiện tham gia; kiểm tra thông tin tài chính, tài khoản nhận tiền và phương thức thanh toán.
“3 không” gồm: không chuyển tiền khi chưa xác minh; không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản, mật khẩu, mã OTP cho người chưa được kiểm chứng; không truy cập đường link, tải ứng dụng hoặc thực hiện những yêu cầu bất thường từ tài khoản không rõ nguồn gốc.
Đặc biệt, người dân cần nhớ nguyên tắc: thông tin càng hấp dẫn, yêu cầu càng gấp thì càng phải bình tĩnh kiểm tra. Không để tâm lý “sợ mất suất”, “sợ mất học bổng” khiến bản thân bỏ qua những bước xác minh cơ bản.
Bên cạnh đó, phụ huynh cũng không nên giao toàn bộ việc xác minh cho con em mình. Với những chương trình liên quan đến học bổng, du học hoặc yêu cầu đóng tiền, gia đình nên cùng kiểm tra thông tin, đối chiếu với nhà trường và đơn vị tổ chức trước khi quyết định.
Nhà trường cũng có vai trò quan trọng trong phòng ngừa loại tội phạm này. Các cơ sở giáo dục cần công khai thông tin về chương trình học bổng, hợp tác quốc tế trên kênh chính thức, đồng thời thường xuyên hướng dẫn học sinh, sinh viên kỹ năng nhận diện lừa đảo và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Gia đình cần đồng hành với con em khi nhận được thông báo về học bổng, du học hoặc chương trình hợp tác có yêu cầu tài chính. Thay vì chuyển tiền ngay theo đề nghị từ số điện thoại hoặc tài khoản mạng xã hội, cần liên hệ trực tiếp với nhà trường, tổ chức liên quan để kiểm chứng.
Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân, những lời mời về một suất học bổng “toàn phần”, một cơ hội du học “không cần thi” hay một chương trình “chỉ dành cho số ít ứng viên” có thể rất hấp dẫn, nhưng không có cơ hội nào đáng để người dân đánh đổi bằng việc bỏ qua các bước kiểm chứng.
Khuyến cáo không chuyển tiền chỉ vì “sợ mất suất”
Từ góc độ pháp lý, Thạc sĩ, luật sư Nguyễn Đình Kim Cương - Giám đốc Công ty Luật TNHH Đình Cương (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng điểm quan trọng nhất khi tiếp nhận lời mời học bổng, du học trên mạng là xác minh chủ thể và chương trình trước khi phát sinh bất kỳ giao dịch tài chính nào.
Người học và phụ huynh không nên đánh giá độ tin cậy của một chương trình chỉ dựa trên giao diện website, fanpage, logo, con dấu hoặc những giấy tờ được gửi qua mạng. Những yếu tố này hoàn toàn có thể bị sao chép hoặc làm giả.
Khi nhận được lời mời, cần chủ động liên hệ với trường đại học, tổ chức giáo dục hoặc đơn vị liên quan thông qua kênh chính thức để xác nhận chương trình có tồn tại hay không, người gửi thông tin có thực sự đại diện cho đơn vị đó hay không và khoản tiền được yêu cầu có đúng quy định hay không.
Luật sư Cương cũng lưu ý, việc yêu cầu người học chuyển tiền gấp để “giữ suất”, “xác nhận học bổng” hoặc “tránh mất cơ hội” là dấu hiệu cần đặc biệt cảnh giác. Một chương trình càng đưa ra nhiều lợi ích nhưng lại yêu cầu người tham gia quyết định trong thời gian quá ngắn thì càng cần kiểm chứng kỹ.
Trong trường hợp đã chuyển tiền và phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để thực hiện các biện pháp xử lý trong khả năng có thể, đồng thời trình báo cơ quan công an.
