Tác động kép từ nông nghiệp và dinh dưỡng
Ngày 24/9, Save the Children International, Văn phòng đại diện tại Việt Nam (Save the Children Việt Nam), phối hợp với Ban Quản lý Dự án tỉnh Sơn La tổ chức Hội thảo chia sẻ và nhân rộng kết quả, bài học kinh nghiệm từ mô hình dự án “Cải thiện sinh kế của người dân tộc thiểu số tại tỉnh Sơn La thông qua nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng”.
Dự án được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao Nhật Bản (JMOFA) thông qua Save the Children Nhật Bản, do Save the Children Việt Nam phối hợp với các đối tác địa phương triển khai trong giai đoạn 2023–2026 tại 5 xã: Tà Xùa, Xím Vàn, Pắc Ngà, Sốp Cộp, Púng Bánh, tỉnh Sơn La.
Dự án áp dụng cách tiếp cận đa ngành, tập trung vào hai trụ cột là phát triển sản xuất nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng cho bà mẹ, trẻ em. Các hoạt động hỗ trợ hộ gia đình, nhóm sản xuất nâng cao năng lực sản xuất, đa dạng hóa nguồn thực phẩm và tăng cường liên kết thị trường. Đồng thời, dự án cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ, kiến thức và thực hành dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai, bà mẹ nuôi con nhỏ và trẻ em.
Các nội dung thúc đẩy bình đẳng giới, cải thiện hạ tầng giao thông nông thôn và tăng cường sự tham gia của cộng đồng, các bên liên quan cũng được lồng ghép trong quá trình triển khai.
Sau 3 năm, dự án ghi nhận những chuyển biến trong sinh kế, an ninh lương thực và dinh dưỡng của các hộ gia đình dân tộc thiểu số. Giá trị kinh tế từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp ước tính tăng 67,8%, từ 4,01 triệu đồng lên 6,73 triệu đồng/hộ/6 tháng.
Tỷ lệ hộ chăn nuôi gia cầm tăng từ 67,4% lên 98,5%; tỷ lệ hộ sản xuất rau tăng từ 19,8% lên 72,5%.
Ở lĩnh vực dinh dưỡng, tỷ lệ trẻ 6–23 tháng tuổi được ăn từ ít nhất 4 nhóm thực phẩm tăng từ 33,7% lên 82,5%. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 2 tuổi giảm từ 35,6% xuống khoảng 18,7%.
Dự án cũng góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng và vai trò của phụ nữ trong gia đình. Có 80,6% hộ gia đình cho biết vợ chồng cùng thảo luận về chi tiêu, sản xuất nông nghiệp và chăm sóc trẻ.
Đáng chú ý, 94,5% số hộ được khảo sát cho biết sẽ tiếp tục duy trì ít nhất một phần các hoạt động sinh kế được hỗ trợ sau khi dự án kết thúc.
Duy trì những thay đổi từ cộng đồng
Ông Vương Đình Giáp - Giám đốc Chương trình, Save the Children Việt Nam, nhấn mạnh hiệu quả của cách tiếp cận đa ngành trong cải thiện sinh kế và dinh dưỡng cho cộng đồng dân tộc thiểu số.
Theo ông Vương Đình Giáp, khi sinh kế gia đình được cải thiện, nguồn thực phẩm đa dạng hơn và cha mẹ có kiến thức, thực hành chăm sóc dinh dưỡng tốt hơn, trẻ em là những người được hưởng lợi lâu dài. Những kết quả, bài học từ Sơn La cung cấp các bằng chứng thực tiễn cho việc xây dựng và nhân rộng mô hình phù hợp trong khuôn khổ các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Tại hội thảo, một số hộ hưởng lợi và đại diện cộng đồng tại các xã dự án chia sẻ những thay đổi trong đời sống gia đình. Các câu chuyện thực tế cho thấy tác động của việc lồng ghép hỗ trợ sản xuất nông nghiệp với cải thiện kiến thức và thực hành dinh dưỡng, nhất là đối với hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa.
Anh Tòng A Tin, Bản Liềng, xã Púng Bánh, tỉnh Sơn La, cho biết các cán bộ y tế, phụ nữ bản đã hướng dẫn gia đình cách chăm sóc trẻ, giữ vệ sinh chân, tay, miệng; đồng thời trẻ được cân, đo mỗi tháng 1 lần để theo dõi chiều cao, cân nặng.
Trong khi đó, chị Lò Thị Ngân, Hốc Một, xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La, chia sẻ gia đình sử dụng trứng gà tự nuôi, rau tự trồng để nấu cháo cho con. Việc chủ động chuẩn bị thực phẩm giúp gia đình thuận lợi hơn trong chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ.
Những kết quả đạt được sau 3 năm cho thấy việc đồng thời tác động vào sinh kế, nguồn thực phẩm, kiến thức dinh dưỡng và vai trò của phụ nữ có thể tạo ra những thay đổi cụ thể tại hộ gia đình. Việc 94,5% hộ được khảo sát cho biết sẽ tiếp tục duy trì ít nhất một phần hoạt động sinh kế được hỗ trợ cũng là cơ sở để các bên tiếp tục trao đổi về khả năng duy trì và nhân rộng những mô hình phù hợp tại địa phương.
