Làn sóng này xuất phát trong bối cảnh các trường đại học toàn cầu đang đối mặt với cả cơ hội lẫn thách thức khi đưa AI vào giảng dạy, nghiên cứu và các hoạt động học thuật.
AI được sử dụng rộng rãi, nhưng hiểu biết còn hạn chế
Theo khảo sát về quan điểm ứng dụng AI trong giáo dục được công bố tại khuôn khổ Tuần lễ Học tập Số của UNESCO (2–5/9/2025), sự kiện tập trung khám phá vai trò của AI trong việc định hình tương lai của giáo dục.
Kết quả thu về 400 phản hồi từ 90 quốc gia khác nhau, cung cấp những góc nhìn đa dạng về cách trí tuệ nhân tạo đang dần được tích hợp trong các cơ sở giáo dục đại học.
Trong đó 9 trên 10 người tham gia khảo sát cho rằng, đã sử dụng AI trong các công việc chính quy và một nửa số lượng phản hồi cho rằng đang thử nghiệm AI trong công tác giảng dạy.
Tuy nhiên, cho dù mức độ sử dụng cao, sự thành thạo trong việc sử dụng AI vẫn chưa đồng đều. Hơn một nửa người tham gia cho biết, họ chưa thực sự tin tưởng vào tính hiệu quả của trí tuệ nhân tạo trong việc áp dụng trong giảng dạy hay nghiên cứu cũng như cảm thấy chưa nắm được chức năng cũng như đặc tính của AI.
1/4 số người tham gia khảo sát cho biết, các trường đại học của họ đã gặp phải những vấn đề đạo đức liên quan đến AI, từ việc sinh viên quá phụ thuộc vào công cụ AI đến tranh chấp quyền tác giả và thiên lệch trong nghiên cứu.
Kết quả nghiên cứu cũng đã chỉ ra về cách tiếp cận khác nhau trong việc áp dụng quy định quản lý AI ở cấp cơ sở giáo dục.
Một số trường đại học lựa chọn cách tiếp cận mang tính quản lý, tập trung vào việc phát hiện và xử lý các hành vi sử dụng AI với mục đích phi giáo dục.
Một số trường khác chọn cách tiếp cận linh hoạt và cá nhân hoá, thông qua các buổi khảo sát và tư vấn cho học sinh về việc ứng dụng AI.
Ngoài ra, khảo sát cũng ghi nhận mức đầu tư đáng kể vào các công cụ AI, tuy nhiên thiếu sự định hướng và các chính sách cũng như quy định rõ ràng về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong môi trường sư phạm.
Tổng hợp các kết quả khảo sát cho thấy nhu cầu cấp bách về những khung hướng dẫn rõ ràng nhằm bảo đảm AI được sử dụng một cách có đạo đức và lấy con người làm trung tâm.
Ứng dụng AI trong giảng dạy tại Việt Nam
Hiện nay, một số trường đại học tại TPHCM và Hà Nội đã hợp tác với các tập đoàn, công ty công nghệ để đưa AI vào trong chương trình giảng dạy.
Trong đó, Đại học Fulbright Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN), Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đại học Công Thương TPHCM (HUIT), Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đại học Công Thương TPHCM (HUIT), cùng nhiều trường đại học khác đã có nhiều bước tiến lớn trong việc ứng dụng AI vào chương trình học.
Đại học Quốc gia Hà Nội đã đưa học phần “Nhập môn công nghệ số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo” (mã học phần: VNU1001) vào chương trình học của sinh viên chính quy QH2025 từ ngày 7/7/2025.
Học phần cung cấp cho sinh viên những kiến thức nền tảng về công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, từ khái niệm cơ bản đến các kỹ năng sử dụng một số công cụ AI phổ biến trong đời sống và công việc để phục vụ học tập, nghiên cứu và giải quyết vấn đề trong môi trường học thuật và xã hội.
Toàn bộ học phần sẽ được thực hiện bằng hình thức trực tuyến, ứng dụng công nghệ hiện đại và linh hoạt. Sinh viên sẽ học qua các video bài giảng, các bài tập thực hành, các chuyên đề với sự hướng dẫn từ đội ngũ giảng viên của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Chia sẻ về việc ứng dụng AI trong học tập của sinh viên, TS Nguyễn Thị Huyền Trang (Trường Đại học Công đoàn) cho rằng, AI đang mở ra nhiều cơ hội trong giáo dục khi hỗ trợ người học tiếp cận thông tin nhanh chóng, cá nhân hóa quá trình học tập và nâng cao hiệu quả tự học.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, AI cũng đặt ra không ít thách thức như nguy cơ lệ thuộc vào công nghệ, suy giảm tư duy độc lập, khó kiểm chứng độ tin cậy của thông tin và gia tăng rủi ro vi phạm đạo đức học thuật.
Theo TS Nguyễn Thị Huyền Trang, AI cần được sử dụng như một công cụ hỗ trợ, không phải thay thế tư duy của người học. Việc khai thác AI phải gắn với năng lực phản biện, kiểm chứng thông tin, minh bạch trong trích dẫn nguồn và có sự định hướng phù hợp từ các cơ sở giáo dục đại học.
