Tạo môi trường sử dụng tiếng Anh thường xuyên
Thí điểm dạy các môn văn hóa bằng tiếng Anh trong trường phổ thông tại Hà Nội không chỉ mở ra cơ hội đổi mới phương pháp giáo dục, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh, mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh dần trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Trong bối cảnh hội nhập, tiếng Anh đang trở thành công cụ quan trọng để tiếp cận tri thức, phát triển tư duy và mở rộng cơ hội học tập, nghề nghiệp. Tại Hà Nội, việc từng bước nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh cho học sinh phổ thông mang ý nghĩa chiến lược, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với môi trường học tập và làm việc toàn cầu.
Bà Nguyễn Thị Diệu Thanh - Hiệu trưởng Trường THPT Sóc Sơn (Sóc Sơn, Hà Nội) cho hay, một hạn chế thường gặp trong quá trình học ngoại ngữ là học sinh có thể nắm được kiến thức ngữ pháp, làm tốt bài kiểm tra nhưng vẫn lúng túng khi giao tiếp/sử dụng ngoại ngữ trong thực tế. Nguyên nhân một phần đến từ việc cơ hội thực hành còn hạn chế, trong khi hoạt động học tập vẫn thiên về ghi nhớ và tái hiện kiến thức.
Trường THPT Sóc Sơn đang thí điểm dạy môn Hoạt động trải nghiệm bằng tiếng Anh ở ba lớp khối 12. Học sinh không chỉ học thêm thuật ngữ chuyên môn mà còn phải nghe, đọc, trao đổi, đặt câu hỏi và trình bày cách hiểu của mình bằng ngoại ngữ. Việc đưa tiếng Anh vào giảng dạy các môn văn hóa là giải pháp then chốt để thu hẹp khoảng cách giữa học và hành, biến tiếng Anh thành công cụ giao tiếp hàng ngày.
Ngoài ra, phần lớn tài liệu khoa học, nghiên cứu và tài nguyên học tập tiên tiến trên thế giới được xuất bản bằng tiếng Anh. Khi làm quen với thuật ngữ chuyên ngành ngay từ bậc phổ thông, học sinh sẵn sàng tâm thế để hội nhập, tự học và dễ dàng tiếp cận với các chương trình liên kết, du học hay bậc đại học quốc tế.
"Giá trị của mô hình này không nằm ở việc giáo viên sử dụng được bao nhiêu phần trăm tiếng Anh trong một tiết học, mà ở chỗ học sinh có thực sự hiểu bài, vận dụng được kiến thức và từng bước hình thành khả năng sử dụng ngoại ngữ hay không. Giáo viên cũng được tập huấn về tiếng Anh thường xuyên", bà Nguyễn Thị Diệu Thanh chia sẻ.
Đầu tư cho đội ngũ giáo viên
Từ thực tế quản lý, ông Nguyễn Minh Phi - Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Văn Thụ (Hoàng Mai, Hà Nội) cho biết, việc nâng cao chuyên môn về tiếng Anh cho đội ngũ giáo viên đã và đang được nhà trường chú trọng triển khai. Ngoài giáo viên dạy tiếng Anh, giáo viên ở các bộ môn còn lại trong Chương trình GDPT 2018 cũng đều được tập huấn, học tiếng Anh để có thể áp dụng vào môn của mình.
Khi triển khai chủ trương này, giáo viên các bộ môn đều hăng hái tham gia, các thầy cô biết tiếng Anh sẽ hỗ trợ các thầy cô chưa biết để cùng học tiếng Anh. Nhà trường cũng thành lập các nhóm chuyên môn, tham gia cộng đồng học tập giữa các trường để giáo viên cùng soạn giáo án, dự giờ và chia sẻ kinh nghiệm.
Mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không thể chỉ được thực hiện bằng cách tăng số tiết tiếng Anh hoặc nâng cao yêu cầu trong các kỳ thi. Một ngôn ngữ chỉ thực sự có vị trí trong môi trường giáo dục khi người học có cơ hội sử dụng nó thường xuyên, tự nhiên và có mục đích.
Theo cách tiếp cận đó, thí điểm dạy các môn văn hóa bằng tiếng Anh có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong quá trình xây dựng môi trường học đường song ngữ. Tiếng Anh có thể hiện diện trong bài giảng, tài liệu học tập, hoạt động trải nghiệm, dự án nghiên cứu, câu lạc bộ và các hoạt động giao tiếp phù hợp với lứa tuổi.
Thầy Nguyễn Minh Phi cũng cho hay, việc đầu tư cơ sở vật chất và hệ thống sinh thái học tập số; trang bị các phòng học thông minh, thư viện mở với nguồn sách, phần mềm mô phỏng bài giảng khoa học bằng tiếng Anh phong phú rất quan trọng. Ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc hỗ trợ học sinh tự học từ vựng chuyên ngành, luyện phát âm và thực hành bài tập ở nhà.
"Dù vậy, tiếng Việt vẫn là nền tảng quan trọng để học sinh tiếp nhận tri thức, phát triển tư duy, gìn giữ bản sắc văn hóa và bảo đảm khả năng diễn đạt sâu sắc về các vấn đề của đời sống. Mục tiêu của việc tăng cường dạy học bằng tiếng Anh là giúp học sinh có thêm một công cụ tiếp cận tri thức, chứ không làm suy giảm năng lực tiếng Việt hoặc khiến các em gặp khó khăn trong việc nắm vững kiến thức nền tảng", ông Nguyễn Minh Phi bày tỏ.
