Các nhà tuyên truyền của Iran và Nga mô tả một trong những vụ đụng độ trên không vào mùa Hè năm 2026, khi một chiếc Yak-130 của Iran không bắn hạ được máy bay không người lái đối phương bằng tên lửa, nên nó buộc phải đâm thẳng vào mục tiêu.
Đáng ngạc nhiên, chính người Iran lại trình bày sự việc này như "bằng chứng về ưu thế công nghệ của kẻ thù" và lòng dũng cảm của quân đội của họ, dựa trên những câu chuyện thần thoại tuyên truyền.
Nhưng trên thực tế, những gì được mô tả ở đây là sự thừa nhận rằng máy bay huấn luyện - chiến đấu Yak-130 của Nga không phù hợp để bắn hạ UAV.
Trước hết, cần lưu ý Yak-130 cơ bản có thể mang tải trọng chiến đấu lên đến 3.000kg, nhưng trong số các tên lửa không đối không, nó chỉ có thể sử dụng R-73 - loại đạn có đầu dò hồng ngoại.
Trên báo chí Iran, họ tuyên bố tên lửa phóng từ máy bay Yak-130 đã không bắn trúng mục tiêu (tức là máy bay không người lái trinh sát của đối phương) do sự hoạt động của "thiết bị đối kháng điện tử tích hợp".
Và ở đây, chính các nhà báo Iran hoặc đang nói dối vì mục đích tuyên truyền, hoặc họ thực sự không biết đặc tính hoạt động và tính năng khác của tên lửa không đối không R-73, mà để đánh lạc hướng mục tiêu thì chỉ cần sử dụng mồi bẫy hồng ngoại.
Nhưng câu hỏi đặt ra là loại UAV trinh sát nào của Mỹ hoặc Israel lại bất ngờ được trang bị bẫy hồng ngoại. Đồng thời các chuyên gia ước tính chiếc Yak-130 của Iran có thể đã đâm vào mục tiêu tại vị trí thùng nhiên liệu treo dưới thân, điều này thực tế đảm bảo "chuyến đi một chiều" do nguy cơ bị hư hại nghiêm trọng.
Trước đây đã có thông tin công khai về số lượng máy bay Yak-130 và tên lửa R-73 mà Iran có thể nhận được. Dựa trên tài liệu của công ty tình báo tư nhân Dallas, chúng ta đang nói đến việc cung cấp khoảng 6 chiếc, trong đó 1 chiếc bị mất vào đầu năm 2026 khi bị F-35I của Iran bắn hạ.
Ngoài ra, trang United24 đã đưa tin về khả năng Liên bang Nga bán cho Iran 327 tên lửa Kh-31, Kh-38, R-73 và R-77 dành cho Su-35S và Yak-130, trong đó có 123 tên lửa R-73.
Rõ ràng người Nga thực sự nhận thức được những thiếu sót của phiên bản Yak-130 cơ sở. Đó là lý do tại sao họ tuyên bố đang phát triển biến thể Yak-130M hiện đại hóa, được thiết kế để bắn hạ những chiếc UAV như FP-1 và Lyuty cũng như để thay thế Su-25.
Tuy vậy, Yak-130M chỉ thực hiện chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào tháng 6/2026.
