Xây dựng môi trường học đường không khói thuốc không chỉ là việc thực hiện quy định pháp luật, mà còn là nền tảng hình thành nếp sống lành mạnh cho học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Đây là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
Thực tế cho thấy, nhiều học sinh bắt đầu tiếp xúc với thuốc lá từ rất sớm, thậm chí ngay khi học THCS. Khi bước vào môi trường THPT, nếu thiếu cơ chế kiểm soát, hành vi này dễ tái diễn và lan rộng. Trong khi đó, thuốc lá vẫn được bày bán công khai tại các quán tạp hóa, cửa hàng quanh trường, khiến học sinh dễ dàng tiếp cận. Nếu không có chế tài mạnh mẽ từ phía người bán, nguy cơ học sinh sử dụng thuốc lá vẫn hiện hữu.
Từ thực tế trên, công tác truyền thông được các trường THPT trên cả nước triển khai linh hoạt với nhiều hình thức: duy trì sinh hoạt hàng tuần, giáo viên chủ nhiệm đánh giá thi đua, quán triệt nội quy.
Các chuyên đề ngoại khóa do Đoàn trường tổ chức giúp đa dạng hóa cách tiếp cận, tạo sự hứng thú cho học sinh. Nhờ đó, hoạt động tuyên truyền, vận động, giáo dục phòng chống thuốc lá được thực hiện thường xuyên, liên tục, thông qua sinh hoạt lớp, chuyên đề và trải nghiệm thực tế.
Ngoài ra, các đơn vị giáo dục xây dựng kế hoạch truyền thông phù hợp từng giai đoạn, từng nhóm đối tượng; cập nhật thông tin về tác hại thuốc lá, lợi ích của việc cai nghiện, cũng như các quy định pháp luật liên quan. Công tác giáo dục không chỉ dừng ở học sinh mà còn mở rộng đến cán bộ quản lý, giáo viên và người lao động trong trường học.
Tuy vậy, cuộc chiến này vẫn còn nhiều thách thức. Thói quen cộng đồng, nguồn cung thuốc lá ngoài xã hội và khoảng cách địa lý là những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ. Ở môi trường nội trú, phòng chống tác hại thuốc lá không thể chỉ dựa vào quy định hành chính, mà là hành trình bền bỉ, âm thầm của thầy cô để gìn giữ không gian sống trong lành cho học trò.
Ông Nguyễn Bảo Trung, Phó Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh (Hà Tĩnh) kiến nghị cần siết chặt quản lý việc bán thuốc lá cho người vị thành niên, tăng cường truyền thông bằng tiếng dân tộc và phối hợp chặt chẽ hơn với chính quyền, lực lượng biên phòng. Ông nhấn mạnh: “Ở môi trường nội trú, hút thuốc không đơn thuần là vi phạm kỷ luật, mà là khoảng trống nhận thức bị chi phối bởi yếu tố văn hóa và thiếu kỹ năng sống”.
Tại Trường PTDTBT THCS Mường Nhé (Điện Biên), thầy cô giáo được yêu cầu nêu gương bằng việc thực hiện nghiêm quy định không hút thuốc trong trường học. Theo Hiệu trưởng Dương Tiến Công, sự gương mẫu của giáo viên sẽ tạo sức lan tỏa tích cực tới học sinh. Đồng thời, việc kiểm tra, giám sát được tiến hành thường xuyên để kịp thời nhắc nhở, chấn chỉnh những trường hợp vi phạm.
Dưới góc nhìn học sinh, em Nguyễn Minh Đức (Hà Nội) khẳng định nói không với thuốc lá đồng thời cam kết sẽ tích cực tuyên truyền, nhắc nhở bạn bè không sử dụng, không lôi kéo người khác hút thuốc lá điếu hay thuốc lá điện tử.
Có thể thấy, xây dựng môi trường học đường không khói thuốc là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài. Đó không chỉ là trách nhiệm của nhà trường, mà còn là sự chung tay của gia đình, cộng đồng và chính học sinh. Khi thầy cô nêu gương, học sinh tự giác và xã hội đồng lòng, một thế hệ trẻ khỏe mạnh, văn minh sẽ được hình thành.
