Xây dựng lá chắn số cho học sinh

Ngành Giáo dục Hưng Yên đang phát huy vai trò của nhà trường, gia đình và xã hội, tạo nên “kiềng ba chân” vững chắc để bảo vệ các em trên môi trường mạng.

Trang bị “lá chắn” từ nhà trường

Không gian mạng đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của học sinh. Từ học trực tuyến, tìm kiếm tài liệu, tra cứu kiến thức đến giao lưu, giải trí… Internet mang đến vô vàn cơ hội để các em học tập và phát triển.

Tuy nhiên, đi cùng đó là những cạm bẫy ngày càng tinh vi. Nếu thiếu kỹ năng và sự định hướng, học sinh dễ bị cuốn vào những nội dung thiếu lành mạnh hoặc trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng.

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp học sinh bị ảnh hưởng tâm lý do nghiện mạng xã hội, tiếp cận thông tin sai sự thật, nội dung bạo lực hoặc trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo, bắt nạt trực tuyến.

Theo bà Hà Thị Thu Phương, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Hưng Yên, bên cạnh những giá trị tích cực, môi trường mạng đặt ra nhiều thách thức trong công tác bảo vệ trẻ em. Vì vậy, ngành Giáo dục Hưng Yên đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm xây dựng môi trường số an toàn cho học sinh. Theo đó, Sở đã ban hành các văn bản hướng dẫn các cơ sở giáo dục tăng cường công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em; chỉ đạo lồng ghép nội dung sử dụng Internet an toàn, kỹ năng tương tác lành mạnh trên không gian mạng vào chương trình chính khóa và các hoạt động ngoại khóa, đồng thời bảo đảm an toàn cho học sinh trong quá trình dạy và học trực tuyến.

Đến nay, 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đều tổ chức hoạt động tuyên truyền về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; đồng thời tăng cường giáo dục kỹ năng số theo Khung năng lực số của Bộ GD&ĐT.

Là một trong những đơn vị chú trọng giáo dục kỹ năng số, Trường Tiểu học Bãi Sậy (xã Phạm Ngũ Lão) xác định việc trang bị “bộ lọc” về nhận thức cho học sinh quan trọng không kém việc trang bị kiến thức văn hóa.

Ông Vương Xuân Định, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết nhà trường thường xuyên tuyên truyền trong các buổi sinh hoạt dưới cờ, hướng dẫn học sinh không chia sẻ thông tin cá nhân, không kết bạn với người lạ, không truy cập các đường link không rõ nguồn gốc và biết báo ngay cho cha mẹ, thầy cô khi gặp những tình huống bất thường trên mạng.

Nhà trường cũng tổ chức cho học sinh ký cam kết sử dụng Internet an toàn; lồng ghép nội dung bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vào môn Tin học và Hoạt động trải nghiệm; đồng thời phát huy vai trò của tổ tư vấn tâm lý học đường trong việc hỗ trợ học sinh khi gặp khó khăn. Theo ông Định, điều quan trọng nhất không phải là cấm trẻ tiếp cận Internet mà là giúp các em hình thành thói quen sử dụng công nghệ một cách thông minh và có trách nhiệm.

Không để học sinh đơn độc

Nếu nhà trường là nơi trang bị kiến thức, kỹ năng thì gia đình chính là “phòng tuyến” đầu tiên giúp trẻ hình thành thói quen sử dụng Internet an toàn. Xác định bảo vệ học sinh trên không gian mạng là trách nhiệm chung, các cơ sở giáo dục chú trọng tăng cường phối hợp với phụ huynh trong quản lý, giáo dục học sinh, từng bước nâng cao nhận thức và khả năng tự bảo vệ của các em trước những nguy cơ trên môi trường mạng.

Tại Trường THCS Trần Phú (phường Trần Hưng Đạo), bên cạnh việc trang bị kỹ năng cho học sinh, nhà trường đặc biệt coi trọng sự đồng hành của phụ huynh.

Bà Nguyễn Thị Việt Hoa, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết thông qua các nhóm liên lạc, giáo viên thường xuyên cập nhật, cảnh báo đến cha mẹ học sinh về những trào lưu độc hại, các thủ đoạn lừa đảo mới trên không gian mạng; đồng thời hướng dẫn phụ huynh quản lý thời gian sử dụng thiết bị điện tử của con, cài đặt các công cụ kiểm soát nội dung và chủ động trao đổi với giáo viên khi phát hiện học sinh có biểu hiện bất thường về tâm lý hoặc hành vi.

Theo bà Hoa, khi gia đình và nhà trường duy trì sự phối hợp chặt chẽ, mọi diễn biến của học sinh đều được nắm bắt kịp thời, từ đó có biện pháp định hướng, hỗ trợ phù hợp, giúp các em sử dụng Internet an toàn và hiệu quả.

Có con đang học tại Trường THCS Trần Phú, anh Lại Thành Tiến cho rằng học sinh ở lứa tuổi THCS rất thích khám phá, dễ bị tác động bởi những thông tin trên mạng xã hội. Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ cấm đoán hay thu điện thoại mà cần dành thời gian tìm hiểu con đang quan tâm điều gì để kịp thời định hướng.

“Tôi đánh giá rất cao việc nhà trường thường xuyên cập nhật qua nhóm phụ huynh những hình thức lừa đảo mới, các trào lưu độc hại và nguy cơ trên môi trường mạng. Nhờ đó, cha mẹ có thêm kiến thức để hướng dẫn con sử dụng Internet đúng cách và kịp thời trao đổi với giáo viên khi cần thiết”, anh Tiến chia sẻ.

Để giúp con sử dụng công nghệ an toàn, gia đình anh Tiến thống nhất quy định rõ thời gian sử dụng điện thoại, không dùng thiết bị trong bữa ăn, trước giờ đi ngủ hoặc quá thời lượng cho phép. Bên cạnh đó, anh cũng thường xuyên trò chuyện với con về những nội dung trên mạng xã hội, hướng dẫn cách kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ và nhắc nhở con tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân cho người lạ.

Theo anh Tiến, chỉ khi gia đình đồng hành cùng nhà trường, trẻ mới có đủ kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh để khai thác hiệu quả những lợi ích của Internet, đồng thời chủ động nhận diện và phòng tránh các rủi ro trên không gian mạng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho học sinh.

Chung quan điểm, chị Tạ Thị Ngần (phường Trà Lý) cho biết, trong thời đại công nghệ số, việc cho con tiếp cận Internet là điều cần thiết, nhưng quan trọng hơn cả là phải đồng hành để con biết sử dụng đúng cách. Theo chị Ngần, gia đình luôn quy định rõ thời gian sử dụng máy tính và điện thoại của con, ưu tiên các hoạt động học tập, tra cứu kiến thức và học ngoại ngữ.

Mỗi khi con sử dụng Internet, chị đều dành thời gian ngồi cùng, hướng dẫn cách tìm kiếm thông tin, lựa chọn những trang web phù hợp với lứa tuổi và tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân hay trò chuyện với người lạ trên mạng.

“Tôi không cấm con sử dụng Internet vì đây là công cụ hữu ích nếu biết khai thác đúng cách. Điều tôi quan tâm nhất là giúp con hình thành thói quen sử dụng mạng an toàn ngay từ nhỏ. Khi con xem một nội dung mới hay gặp điều gì chưa hiểu trên mạng, tôi luôn khuyến khích con trao đổi với bố mẹ để được giải thích, định hướng”, chị Ngần chia sẻ.

Cùng nhau giữ “vùng an toàn”

Bảo vệ học sinh trên môi trường mạng là nhiệm vụ không của riêng nhà trường hay gia đình. Trong bối cảnh các phương thức lừa đảo, xâm hại và phát tán thông tin xấu độc trên không gian mạng ngày càng tinh vi, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, tổ chức đoàn thể và toàn xã hội trở thành yếu tố quyết định để tạo dựng một môi trường số an toàn, lành mạnh cho học sinh.

Cùng với ngành Giáo dục, lực lượng Công an, tổ chức Đoàn Thanh niên và nhiều cơ quan, đơn vị tại Hưng Yên đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng số và kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh. Các chương trình không chỉ dừng ở việc phổ biến kiến thức mà còn hướng đến hình thành ý thức, trách nhiệm và văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ khi tham gia không gian mạng.

Anh Thiệu Minh Quỳnh, Bí thư Tỉnh đoàn Hưng Yên, cho biết thời gian qua, Tỉnh đoàn đã thường xuyên phối hợp với Sở GD&ĐT triển khai nhiều chương trình tập huấn về kỹ năng số, an ninh mạng và sử dụng mạng xã hội an toàn cho học sinh trên địa bàn tỉnh.

Tiêu biểu, tháng 10/2025, Tỉnh đoàn đã phối hợp với Sở GD&ĐT và Học viện An ninh nhân dân tổ chức chuyên đề “Chuyển đổi số, kỹ năng số và an ninh mạng” cho hơn 340.000 học sinh THCS và THPT, kết nối trực tuyến tới 8.400 điểm cầu trên toàn tỉnh. Nội dung tập huấn tập trung hướng dẫn học sinh sử dụng Internet an toàn, nhận diện các hành vi lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử văn minh trên không gian mạng.

Mới đây nhất, vào tháng 4 vừa qua, Hội Sinh viên tỉnh tiếp tục tổ chức chương trình “Sử dụng mạng xã hội an toàn, ứng xử văn minh, chống thông tin xấu độc trên mạng” cho học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh, góp phần nâng cao ý thức và kỹ năng tự bảo vệ cho các em.

Lực lượng Công an tỉnh cũng tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về an ninh mạng tại các cơ sở giáo dục. Từ năm 2021 đến nay, Công an tỉnh đã phối hợp tổ chức trên 300 buổi tuyên truyền trực tiếp tại các trường THCS, THPT trên địa bàn tỉnh. Theo anh Thiệu Minh Quỳnh, các hoạt động này không chỉ giúp học sinh làm chủ công nghệ mà còn hình thành ý thức sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.

Song song với công tác tuyên truyền, ngành Giáo dục cũng đẩy mạnh các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, trải nghiệm và câu lạc bộ nhằm tạo sân chơi lành mạnh, giúp học sinh giảm sự phụ thuộc vào điện thoại và mạng xã hội.

Cụ thể, 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đã đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học, mỗi trường đều có ít nhất một câu lạc bộ chèo hoặc loại hình nghệ thuật dân gian phù hợp. Những hoạt động này không chỉ góp phần bồi dưỡng kỹ năng, gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn tạo môi trường để học sinh giao lưu, phát triển toàn diện, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử.

Trong kỷ nguyên số, không thể ngăn học sinh bước vào Internet, nhưng hoàn toàn có thể trang bị cho các em một “lá chắn” đủ vững vàng. Khi nhà trường trang bị kiến thức, gia đình đồng hành và xã hội cùng chung tay, “kiềng ba chân” ấy sẽ trở thành nền tảng để mỗi học sinh Hưng Yên tự tin bước vào không gian mạng một cách an toàn, văn minh và có trách nhiệm.