Kể từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc, đưa Việt Nam gia nhập nhóm hơn 60 quốc gia sử dụng nhiên liệu sinh học. Việc thay thế dần nhiên liệu hóa thạch bằng nhiên liệu xanh được đánh giá không chỉ là một thay đổi về kỹ thuật trong ngành năng lượng mà còn là bước đi gắn với mục tiêu phát triển bền vững lâu dài.
Giao thông xanh bắt đầu từ thay đổi nhiên liệu
Trong nhiều năm qua, lĩnh vực giao thông luôn được xem là một trong những nguồn phát thải lớn. Chính vì vậy, việc thay đổi loại nhiên liệu sử dụng trở thành một giải pháp được nhiều quốc gia lựa chọn nhằm giảm phát thải khí nhà kính.
Trao đổi tại tọa đàm trực tuyến “Phổ cập xăng E10: Bước chuyển xanh cho giao thông Việt Nam” diễn ra vào ngày 2/6, TS. Đặng Tất Thành - đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương nhấn mạnh việc chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu sinh học không phải là quyết định riêng của Việt Nam.
Theo ông, đây là xu hướng chung của thế giới trong bối cảnh các quốc gia thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, phát triển kinh tế xanh và giảm phát thải khí nhà kính. Việc triển khai E10 vì thế không chỉ mang ý nghĩa thay thế một loại nhiên liệu mới, mà xa hơn, đây là bước chuẩn bị cho lộ trình phát triển năng lượng sạch dài hạn.
Bên cạnh đó, những băn khoăn về khả năng tương thích của phương tiện với nhiên liệu mới cũng được các chuyên gia đề cập.
PGS.TS Đàm Hoàng Phúc - Giám đốc chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng cần nhìn nhận khách quan về những phản ánh liên quan đến E10. “Nhiều người sử dụng thường quy lỗi cho xăng E10, trong khi nguyên nhân có thể đến từ chính tình trạng phương tiện”, ông phân tích.
Hiện nay, các dòng ô tô xuất xưởng đều được dán tem phân loại rõ ràng nhằm chỉ dẫn phương tiện phù hợp với nhiên liệu E10, E20 hay E85 tại một số quốc gia. Điều này cho thấy các nhà sản xuất đã có sự thích ứng từ rất sớm để chuẩn bị cho xu hướng này.
Mở cơ hội cho nông nghiệp sạch và chuỗi giá trị nội địa
Ở góc độ bảo vệ người tiêu dùng, PGS.TS Bùi Thị An - Ban chấp hành Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam cho rằng việc sử dụng xăng sinh học sẽ mang lại nhiều lợi ích về môi trường và an ninh năng lượng.
Theo bà, việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu khoáng cũng là yếu tố quan trọng trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới liên tục biến động. “Việc sử dụng xăng sinh học E10 sẽ mang lại lợi ích kép cho người tiêu dùng, người nông dân trồng sắn, trồng ngô và các nhà sản xuất”, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.
Khác với xăng khoáng thông thường, E10 được phối trộn thêm ethanol sinh học với tỷ lệ 10%. Nguồn ethanol này được sản xuất từ các loại nguyên liệu nông nghiệp như sắn, ngô, mía và nhiều dạng sinh khối khác.
Điều này đồng nghĩa khi thị trường E10 mở rộng, nhu cầu nguyên liệu đầu vào cũng tăng theo. Từ đó tạo động lực hình thành vùng nguyên liệu ổn định và mở rộng đầu ra cho nông sản trong nước.
Hiện Việt Nam đang có các nhà máy ethanol hoạt động tại Đồng Nai, Quảng Nam, Đắk Tô và Quảng Ngãi; đồng thời một số nhà máy khác đang được tái cơ cấu để bổ sung năng lực sản xuất.
Điểm đáng chú ý là chuỗi giá trị hình thành từ E10 không dừng lại ở việc tiêu thụ nguyên liệu thô. Thay vì bán sắn hay ngô với giá trị thấp, nông sản có thể tham gia sâu hơn vào quá trình chế biến để tạo ra ethanol phục vụ trực tiếp thị trường năng lượng.
Từ đồng ruộng đến nhà máy chế biến rồi đến hệ thống phân phối nhiên liệu, một chuỗi liên kết mới đang dần hình thành. Mô hình này vừa tạo đầu ra ổn định cho nông dân vừa góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp.
Theo thống kê, việc thay thế 10% xăng khoáng bằng nhiên liệu sinh học tự sản xuất có thể giúp tiết kiệm gần 1 tỷ USD ngoại tệ mỗi năm.
Từ giao thông xanh đến nông nghiệp sạch, E10 đang cho thấy những tác động vượt ra ngoài phạm vi của ngành năng lượng. Nếu được phát triển đồng bộ từ chính sách, vùng nguyên liệu đến công nghiệp chế biến, nhiên liệu sinh học có thể trở thành mắt xích quan trọng trong mục tiêu xây dựng nền kinh tế xanh và phát triển bền vững của Việt Nam.
