Có người nói, mỗi lần nói chuyện với cha mẹ, trong lòng cảm thấy phiền muộn, không thể kiểm soát và muốn nổi giận. Tại sao lại như vậy?
Nhà văn nổi tiếng người Nga Lev Tolstoy đã viết trong cuốn "Anna Karenina": "Những gia đình hạnh phúc luôn giống nhau, nhưng mỗi gia đình bất hạnh lại chịu những nỗi niềm riêng."
Ủy ban Giáo dục Bắc Kinh từng tiến hành khảo sát tình trạng tâm lý của hơn 3.000 học sinh tại thành phố này. Một trong những câu hỏi là: Thái độ của bạn đối với cha mẹ ra sao?
Điều khiến người ta bất ngờ là, với câu hỏi này, 56,28% trẻ chọn mục “cực kỳ ghét hoặc không thích cha mẹ”, chỉ có 4,75% trẻ chọn mục “thích cha mẹ”.
Chúng ta đều coi trọng tình thân, tình cảm giữa cha mẹ và con cái là tình cảm không gì sánh được với các loại tình cảm khác. Tuy nhiên, trong thời hiện đại, mối quan hệ giữa giới trẻ và cha mẹ ngày càng trở nên nhạt nhòa. Lý do là gì?
Trong lĩnh vực tâm lý học, có một khái niệm gọi là xung đột giữa các thế hệ. Chỉ sự khác biệt giữa hai thế hệ do môi trường sống, bối cảnh trưởng thành, thời đại khác nhau, dẫn đến sự khác biệt về giá trị quan, lối sống, thái độ sống, từ đó phát sinh xung đột. Đây chính là điều chúng ta thường gọi là khoảng cách thế hệ.
Xung đột giữa các thế hệ là hiện tượng rất phổ biến trong quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Bị ảnh hưởng bởi tư duy truyền thống, cha mẹ chúng ta thường xem mình là người lớn trong gia đình, rất ít cha mẹ sẵn sàng tìm hiểu thế giới nội tâm của con cái. Trong khi đó, bị ảnh hưởng bởi tư tưởng thời đại mới, ý thức độc lập của thế hệ trẻ ngày nay cũng được đánh thức.
Do đó, mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái càng trở nên rõ rệt. Cha mẹ cảm thấy con cái khó quản lý, trong khi con cái thấy cha mẹ quá chuyên quyền.
Dưới đây là những kiểu cha mẹ dễ xảy ra mâu thuẫn với con cái nhất:
Cha mẹ không biết cách diễn đạt cảm xúc
Một nữ sinh cho biết, mỗi lần đi ăn cùng cha, cha luôn tính toán chi phí từng món, rồi liên tục nói rằng nếu tự nấu những món này ở nhà sẽ tiết kiệm được bao nhiêu tiền, phải làm sao để tiết kiệm. Ăn ở nhà sẽ tốt hơn. Có lần, cha thậm chí yêu cầu chủ nhà hàng giảm giá vì ông đặt quá nhiều món chay, cảm thấy không đáng tiền.
Một nam sinh viên năm cuối than phiền rằng bố mẹ quá coi trọng tiền bạc. Ngay cả cơ hội du lịch hiếm có, cậu chụp nhiều bức ảnh đẹp để chia sẻ với bố mẹ, nhưng bố mẹ lại cho rằng không đáng bỏ nhiều tiền như vậy.
Trong số các bậc cha mẹ của chúng ta, rất nhiều người có quan điểm như vậy. Họ không chỉ không hiểu tại sao con cái lại cảm thấy đau khổ, mà còn không hiểu tại sao con cái lại vui vẻ vì những thứ mà họ chẳng quan tâm.
Phía sau nỗi thất vọng không chỉ phản ánh sự xung đột về giá trị, lối sống, thái độ giữa cha mẹ và con cái, mà còn phản ánh sự tự cao của cha mẹ.
Khi bạn chia sẻ rằng mình nhận được một lời mời làm việc tuyệt vời, cha mẹ sẽ nói: “Công việc này không tốt đến thế đâu”. Khi bạn ăn mặc thật đẹp để đi ra ngoài với họ, họ sẽ nghĩ: “Sao con lại mặc như thế? Không ra thể thống gì!”.
Thái độ như vậy không chỉ phá hủy sự hứng thú của con cái, mà còn phá hủy cảm giác muốn chia sẻ của con. Có lẽ những bậc cha mẹ này từ nhỏ đã sống trong một môi trường gia đình đầy thất vọng và phủ nhận, đến nỗi khi họ trở thành cha mẹ, họ không biết cách diễn đạt cảm xúc thật của bản thân. Nhiều lời quan tâm trở thành sự chế nhạo, nhiều lời khích lệ trở thành áp đặt.
Cha mẹ kiểm soát
Những bậc cha mẹ này xem con cái như tài sản, luôn can thiệp vào cuộc sống của con dưới danh nghĩa "vì lợi ích của con". Tuy nhiên, kiểm soát chỉ khiến khoảng cách giữa trẻ và cha mẹ ngày càng xa hơn. Nếu thực sự yêu con, cha mẹ phải học cách buông tay.
Cha mẹ giao tiếp kém
Trong xung đột giữa các thế hệ, giao tiếp giữa cha mẹ và con cái rất quan trọng. Tuy nhiên, có những bậc cha mẹ không biết cách giao tiếp với con, thậm chí có người còn từ chối giao tiếp với con.
Nhiều người trẻ đều có cảm giác không thể giải thích với cha mẹ. Vấn đề lớn nhất của những bậc cha mẹ này là phớt lờ nỗi đau và cảm xúc của con, tự cho mình là đúng khi đánh giá con.
Những ông bố bà mẹ giao tiếp kém hiếm khi đi vào thế giới nội tâm của con cái. Họ không quan tâm đến cảm xúc của con hay thừa nhận nỗi đau của con. Họ dùng giá trị quan hạn hẹp của mình để đánh giá con cái.
Họ cũng nghĩ rằng những gì họ nói là hoàn toàn đúng. Dần dần, trẻ sẽ không muốn giao tiếp với họ nữa, vì những cuộc giao tiếp đó không hiệu quả.
Cha mẹ và con cái là bình đẳng. Nếu chúng ta thực sự muốn duy trì mối quan hệ tốt với con, thì trước hết chúng ta – những người làm cha làm mẹ – nên học cách tự nhìn nhận lại bản thân, đừng trở thành kiểu cha mẹ khiến con ghét.
