Thái độ này khiến chúng ta băn khoăn: Tại sao người lớn trong các mối quan hệ lại thể hiện những đặc điểm trẻ con? Thực tế, tâm lý học giải thích lý do đằng sau hiện tượng này là trong các mối quan hệ thân mật, đối phương thường vô thức bộc lộ những nhu cầu cảm xúc chưa được đáp ứng, hoặc dùng hành vi kiểu trẻ con để đối phó với áp lực.
Hiểu được nguồn gốc của những hành vi này sẽ giúp chúng ta xử lý tốt hơn “tính trẻ con”, từ đó xây dựng mối quan hệ hài hòa.
Mối quan hệ thân mật kích hoạt các mô hình gắn bó từ thời thơ ấu
Trong tâm lý học, thuyết gắn bó chỉ ra rằng, mối quan hệ với người chăm sóc chính trong thời niên thiếu sẽ ảnh hưởng đến các mối quan hệ thân mật khi trưởng thành.
Những người thời thơ ấu thiếu cảm giác an toàn, sự quan tâm và thỏa mãn cảm xúc, trong các mối quan hệ thân mật dễ thể hiện sự dựa dẫm, lo lắng, thậm chí là hành vi “trẻ con”, hy vọng đối phương sẽ lấp đầy khoảng trống tình cảm đó. Với họ, mối quan hệ thân mật là cơ hội để tái trải nghiệm hoặc thỏa mãn những nhu cầu cảm xúc chưa trọn vẹn.
Dùng “né tránh” để đối phó với khó khăn cảm xúc
Trong tâm lý học, “né tránh” là một cơ chế phòng thủ tâm lý phổ biến. Khi một người cảm thấy áp lực hoặc gặp khó khăn về cảm xúc, họ sẽ vô thức thể hiện hành vi trẻ con. Trạng thái này thật ra là để tạm thời trốn tránh trách nhiệm và áp lực, quay về một trạng thái “trẻ con” mà không cần chịu quá nhiều căng thẳng, từ đó làm giảm gánh nặng tâm lý.
Vì vậy, trong mối quan hệ tình cảm, khi một bên cảm thấy áp lực hoặc đối mặt xung đột, họ có thể thể hiện hành vi “như trẻ con”, ví dụ như mè nheo, tránh né vấn đề, thậm chí là nũng nịu.
Tìm kiếm sự quan tâm và phụ thuộc
Trong chuyện tình cảm, nhu cầu phụ thuộc và được quan tâm là điều thường thấy, và một số người sẽ biểu đạt nhu cầu ấy theo cách “trẻ con”.
Hành vi kiểu trẻ con, như nũng nịu, mè nheo, thực chất là để khiến đối phương quan tâm, cảm thấy bản thân được coi trọng. Với họ, mối quan hệ thân mật là nơi an toàn về cảm xúc, có thể thoải mái thể hiện sự phụ thuộc, và “trẻ con” chính là cách truyền đạt nhu cầu cũng như tìm kiếm sự quan tâm.
Phản chiếu quan hệ cha mẹ - con cái lúc nhỏ
Nhiều người trong các mối quan hệ thân mật sẽ vô thức phản chiếu quan hệ cha mẹ - con cái từ thời thơ ấu, khiến đối phương trở thành… “cha mẹ” bất đắc dĩ, trong khi bản thân họ quay trở lại trạng thái “đứa trẻ”. Cơ chế phản chiếu này khiến họ trở nên phụ thuộc, trẻ con, thậm chí thể hiện những phản ứng cảm xúc giống như khi tương tác với cha mẹ.
Nếu trong thời thơ ấu có những rắc rối cảm xúc chưa được giải quyết với cha mẹ, mô hình này rất dễ tái hiện trong các mối quan hệ thân mật khi trưởng thành.
Ứng phó với “tính trẻ con” của bạn đời
Hiểu nguồn gốc hành vi của đối phương là bước đầu tiên để đối phó với “tính trẻ con”. Chúng ta có thể thử khi đối phương thể hiện hành vi phụ thuộc hoặc trẻ con, đừng vội phê phán mà hãy thông qua giao tiếp để hiểu nhu cầu cảm xúc thực sự của họ. Đồng thời hướng dẫn họ học cách biểu đạt cảm xúc trưởng thành hơn một cách thích hợp, giúp họ tìm ra cách giao tiếp lành mạnh hơn.
Khi bạn đời tránh né vấn đề, bạn có thể bình tĩnh thể hiện sự thông cảm và hướng dẫn họ thử giải quyết một cách tích cực, ví dụ: “Anh biết là em không thích chủ đề này, nhưng anh nghĩ chúng mình cùng nhau đối mặt sẽ tốt hơn”. Cách giao tiếp như vậy vừa thể hiện sự ủng hộ, vừa truyền đạt kỳ vọng, giúp đối phương dần trưởng thành hơn trong việc xử lý những khó khăn về cảm xúc.
