Sáng tạo trong cách làm thực tế
Với đặc thù học sinh xa nhà, sinh hoạt tại trường toàn thời gian, Trường Phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT) THPT N’ Trang Lơng (Đắk Lắk) là mái nhà chung của học sinh dân tộc thiểu số. Vì vậy, việc bảo vệ các em khỏi tác hại thuốc lá, thuốc lá điện tử trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo sức khỏe và sự phát triển nhân cách toàn diện.
Để thực hiện trọng trách giáo dục ấy, nhà trường đã triển khai công tác công tác tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá dưới nhiều hình thức sáng tạo. Điểm khác biệt lớn nhất là nhà trường không chỉ nói về tác hại một cách chung chung mà biến thành một cuộc hành trình khám phá và tự nhận thức của học sinh.
Cụ thể, nhà trường đã chủ động lồng ghép nội dung phòng chống tác hại thuốc lá vào các tiết sinh hoạt lớp, sinh hoạt nội trú, tổ chức các hoạt động trải nghiệm như thi tìm hiểu, vẽ tranh, sân khấu lấy chủ đề thuốc lá, thuốc lá điện tử.
Mỗi lần tham gia hội thi, nhập vai trên sân khấu hóa là một lần học sinh chủ động “dấn thân” vào thế giới thực của thuốc lá, thuốc lá điện tử, nơi tác hại của việc hút thuốc hiện lên trần trụi đằng sau vẻ ngoài tinh vi tưởng như vô hại. Khi ấy, học sinh sẽ không còn bị che mắt bởi tâm lý hiếu kỳ, thôi chủ quan hay tìm đến thuốc lá như một cách thể hiện bản thân mù quáng.
Ngoài ra, nhà trường còn xây dựng diễn đàn là nơi học sinh thể hiện thắc mắc, hiểu biết, góc nhìn của chính mình về vấn nạn hút thuốc học đường một cách sinh động, tự nhiên và gần gũi. Qua đó, không chỉ bạn bè đồng trang lứa của các em dễ đồng cảm, quan tâm và nhận thức rõ hơn về vấn nạn này, mà chính thầy cô cũng nắm bắt tâm lý học sinh rõ ràng để tìm được nhiều lối giáo dục hợp lý hơn.
Song song với đó, nhà trường đặt hệ thống pano, áp phích “ Cấm hút thuốc lá” trực quan khu vực cổng trường, từng hành lang, ký túc xá, nhà ăn, tạo nên một lời nhắc nhở thường trực về trường học không khói thuốc.
Cô Hoàng Trà Hương – giáo viên môn Ngữ Văn tại trường chia sẻ: “Các hoạt động thực tiễn là luôn song hành với các tiêu chí đánh giá thi đua. Nhờ vậy,chúng tôi đã tạo ra sân chơi giáo dục bổ ích để học sinh hoàn thiện nhận thức về tác hại của thuốc lá, đồng thời tạo động lực để các em cạnh tranh tích cực, điều chỉnh hành vi”.
Phát huy tính tự quản
Để duy trì môi trường nội trú an toàn, lành mạnh, nhà trường không chỉ dừng lại ở tuyên truyền mà còn thiết lập một quy trình giám sát và xử lý vi phạm chặt chẽ.
Hệ thống nội quy cấm sử dụng được phổ biến rộng rãi ngay từ đầu năm học, quy định rõ các hình thức kỷ luật đối với hành vi mang theo hoặc sử dụng thuốc lá, thuốc lá điện tử trong khuôn viên. Tuy nhiên, thay vì áp dụng những biện pháp cứng nhắc có khả năng làm rạn nứt tâm lý học sinh, nhà trường chú trọng kết hợp giữa kỷ luật và tư vấn, hỗ trợ tâm lý khi có vi phạm.
Để công tác tuyên truyền, giáo dục học sinh đạt hiệu quả cao nhất cần có sự phối hợp giữa 3 bên: Nhà trường – Gia đình – Xã hội. Hiểu được điều ấy, nhà trường thường xuyên duy trì mối liên kết với phụ huynh, yêu cầu sát sao với từng thay đổi nhỏ trong tâm sinh lý của các em. Đồng thời, tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức đoàn thể địa phương để cùng giám sát, quản lý học sinh. Về phía nhà trường, bên cạnh khâu giáo dục, các thầy cô coi “nói không với thuốc lá” là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, cam kết không hút thuốc trong và ngoài nhà trường để làm gương cho học sinh.
“Khi các lực lượng cùng chung tiếng nói và hành động, học sinh sẽ có có cơ hội phát triển trong môi trường trong sạch, hình thành nhận thức đúng đắn và bền vững, có bản lĩnh khước từ những thói hư tật xấu”, cô Hương nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, các mô hình như “Phòng ở không khói thuốc” hay “Nhóm bạn tự quản” đã phát huy tối đa tinh thần tương trợ và tự giác giữa học sinh.
Sự kiên trì và những biện pháp giáo dục quyết liệt nhưng đầy tình thương của Trường PTDTNT THPT N’ Trang Lơng đã thu về kết quả đáng ghi nhận. Học sinh hình thành phản xạ nói không trước thuốc lá, cùng rèn luyện lối sống tự giác, lành mạnh và biết sẻ chia với nhau. Trong không gian sinh hoạt chung, các em đã có ý thức trách nhiệm tự giám sát, nhắc nhở nhau và kịp thời báo cáo với thầy cô quản lý khi thấy bạn bè có biểu hiện “sa ngã” để ngăn chặn.
