Năm 2006, ngành Giáo dục phát động cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” (thường gọi là cuộc vận động "Hai không"), mở đầu cho một giai đoạn tăng cường chấn chỉnh kỷ cương, lập lại sự nghiêm túc trong dạy học, thi cử và đánh giá.
Từ đó đến nay, yêu cầu về trung thực, thực chất, thực học không bị gián đoạn mà từng bước được cụ thể hóa trong các chính sách, quy định, gắn với quá trình đổi mới giáo dục.
Ngay từ năm 2008, Quy định về đạo đức nhà giáo đã nhấn mạnh yêu cầu “công bằng trong giảng dạy và giáo dục, đánh giá đúng thực chất năng lực của người học…”.
Đến Luật Nhà giáo, yêu cầu này tiếp tục được nâng lên thành nghĩa vụ nghề nghiệp, trong đó nhà giáo phải bảo đảm liêm chính học thuật, không gian lận, không cố ý làm sai lệch kết quả trong tuyển sinh, đánh giá người học.
Luật Giáo dục đại học cũng xác định “bảo đảm tự do học thuật gắn với liêm chính học thuật và trách nhiệm đối với cộng đồng” là một trong những nguyên tắc hoạt động của giáo dục đại học…
Song song với việc hoàn thiện các chuẩn mực nghề nghiệp và liêm chính học thuật, quá trình đổi mới kiểm tra, đánh giá, kiểm định chất lượng và quản trị giáo dục cũng từng bước đặt nặng hơn yêu cầu khách quan, chính xác, đánh giá đúng năng lực người học, bảo đảm chất lượng và trách nhiệm giải trình.
Tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT năm 2026, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu củng cố niềm tin thực chất của Nhân dân đối với giáo dục: phụ huynh có thể tin tưởng khi gửi con đến trường, xã hội có thể tin vào kết quả kiểm tra, đánh giá, thi cử. Theo Bộ trưởng, đây không phải nội dung mới, nhưng là vấn đề đã tồn tại nhiều năm và ngành Giáo dục cần quyết tâm thực hiện bằng sự tận tụy, lòng tự trọng của những người làm giáo dục.
Triển khai năm học mới 2026-2027, Chỉ thị số 31/CT-TTg ngày 5/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu tăng cường kỷ cương, nâng cao trách nhiệm thực thi nhiệm vụ; xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất; có giải pháp cụ thể khắc phục bệnh thành tích trong dạy, học, kiểm tra, đánh giá, đồng thời rà soát, cắt giảm các kỳ thi, cuộc thi không cần thiết để giảm áp lực cho học sinh, giáo viên và cha mẹ học sinh.
Ngày 18/9/2026, Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định số 2758/QĐ-BGDĐT về Chương trình hành động tăng cường kỷ cương, xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính và thực chất trong các hoạt động giáo dục. Chương trình đã cụ thể hóa các định hướng lớn thành những nhiệm vụ cụ thể, có chủ thể thực hiện, có sản phẩm và thời hạn hoàn thành.
Yêu cầu đặt ra trong Chương trình hành động cũng phù hợp với chủ đề năm học 2026-2027: “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.
Một trong những điểm nhấn của Chương trình là đưa tinh thần “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” trở thành yêu cầu xuyên suốt trong quản lý, giảng dạy, học tập, thi cử và đánh giá. Đồng thời, việc tăng cường kỷ cương được gắn với khắc phục bệnh thành tích, giảm sổ sách, cuộc thi và công việc ngoài chuyên môn, thay vì làm phát sinh thêm thủ tục cho cơ sở giáo dục và giáo viên.
Để những yêu cầu trên không dừng ở định hướng, Chương trình xác định phương châm tổ chức thực hiện “6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”; đồng thời giao cụ thể đơn vị chủ trì, sản phẩm và thời hạn đối với từng nhiệm vụ.
Có thể nói, Chương trình hành động tăng cường kỷ cương, xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính và thực chất trong các hoạt động giáo dục được ban hành ngay từ đầu năm học 2026-2027 đã khẳng định định hướng nhất quán của Bộ GD&ĐT: tăng cường kỷ cương nhưng không làm tăng hình thức; đề cao trách nhiệm nhưng đồng thời bảo vệ hoạt động chuyên môn của nhà giáo; đổi mới quản lý phải hướng tới chất lượng và kết quả thực chất; trung thực, liêm chính phải từng bước trở thành văn hóa và giá trị nền tảng trong mỗi cơ sở giáo dục.
