Từ những lớp học khác biệt ở Tây Nguyên

Hành trình 10 năm của Trường Hoàng Việt

Giữa cao nguyên Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), Trường Tiểu học, THCS và THPT Hoàng Việt (Trường Hoàng Việt) hiện diện trong khuôn viên rộng hơn 11ha, bao quanh bởi cây xanh và những khoảng sân thoáng đãng. Không xa là khu trải nghiệm giáo dục rộng hơn 14ha – nơi học sinh tham gia các hoạt động thực hành, dự án nhỏ, học tập ngoài lớp học.

Sau 10 năm hình thành, phát triển, ngôi trường này thu hút sự chú ý không chỉ bởi quy mô hơn 3.600 học sinh, mà còn ở cách tiếp cận giáo dục hướng tới sự phát triển toàn diện. Bên cạnh chương trình chính khóa, nhà trường từng bước xây dựng môi trường học tập giúp học sinh hình thành năng lực tự học, tự quản và ý thức trách nhiệm với bản thân, cộng đồng.

Theo Nhà giáo Ưu tú Trần Đức Huyên, Hiệu trưởng nhà trường, cách tiếp cận này đôi khi được nhắc đến bằng một khái niệm quen thuộc trong giáo dục hiện đại – giáo dục khai phóng. Điều quan trọng là cách học được tổ chức, và mức độ học sinh thực sự tham gia vào quá trình đó.

“Những mô hình như lớp học đảo ngược, lớp học tự quản hay các hoạt động trải nghiệm không được xem là giải pháp hoàn chỉnh ngay từ đầu mà là bước thử nghiệm nhằm tìm ra cách tổ chức giáo dục phù hợp hơn với người học trong bối cảnh hiện nay”, ông cho biết.

Với Hoàng Việt, 10 năm qua chỉ mới là giai đoạn khởi đầu, thử nghiệm và hoàn thiện.

Lớp học không chỉ để nghe giảng

Trong một lớp học cấp trung học, học sinh làm việc theo nhóm, trao đổi và phản biện lẫn nhau. Giáo viên chuyển từ giảng giải sang dẫn dắt việc học, di chuyển giữa các bàn, quan sát, đặt câu hỏi và gợi mở. Khi một nhóm trình bày, các nhóm khác có thể chất vấn, bổ sung ý kiến.

Cách tổ chức này được phát triển từ mô hình “lớp học đảo ngược”, nơi học sinh tiếp cận bài học trước ở nhà, còn thời gian trên lớp dành cho thảo luận, giải quyết vấn đề và làm rõ những nội dung chưa hiểu.

Để hỗ trợ, nhà trường triển khai nền tảng học tập Canvas. Tại đây, giáo viên giao tài liệu, bài tập và theo dõi tiến độ học tập của từng học sinh. Nhờ đó, mỗi em có thể học theo nhịp độ riêng, đồng thời giáo viên có thêm dữ liệu để hỗ trợ kịp thời. Sự thay đổi không chỉ nằm ở công cụ hay hoạt động, mà ở vai trò của học sinh trong quá trình học.

Ban đầu, cách học này khiến không ít học sinh bỡ ngỡ. Việc phải chuẩn bị bài trước, tham gia thảo luận và trình bày ý kiến là điều không phải em nào cũng quen. Tuy nhiên, sau một thời gian, nhiều học sinh dần thích nghi, chủ động hơn trong việc học.

“Điều chúng tôi hướng tới không chỉ là học sinh hiểu bài, mà là biết đặt câu hỏi và tự tìm cách giải quyết vấn đề”, một giáo viên chia sẻ.

Song song với đó, mô hình “lớp học tự quản” cũng được triển khai. Học sinh tham gia vào việc điều hành một số hoạt động của lớp như phân công nhiệm vụ, tổ chức học nhóm hay hỗ trợ bạn học. Giáo viên giữ vai trò hướng dẫn và theo dõi thay vì kiểm soát toàn bộ.

Theo nhà trường, việc trao quyền giúp học sinh học cách tổ chức công việc, hợp tác và chịu trách nhiệm với quyết định của mình. “Chúng tôi muốn các em cảm nhận mình là một phần của tập thể, không chỉ là người thực hiện yêu cầu”, đại diện nhà trường cho biết.

Không gian học tập vượt ra ngoài lớp học

Không gian giáo dục tại Hoàng Việt không dừng lại trong bốn bức tường lớp học. Khu trải nghiệm rộng hơn 14ha được xây dựng như một phần mở rộng của quá trình học tập.

Tại đây, học sinh tham gia chăm sóc cây trồng, thực hiện các dự án môi trường hoặc lao động tập thể. Một khu vực mang tên “Vườn thực nghiệm 4.0” giúp các em tiếp cận những mô hình trồng trọt, nghiên cứu nhỏ, từ đó hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa kiến thức và đời sống.

Ngay trong khuôn viên trường, Bảo tàng Văn hóa Tây Nguyên cũng là nơi học sinh tìm hiểu về lịch sử, đời sống và giá trị văn hóa của vùng đất mình đang sống. Những trải nghiệm này góp phần giúp việc học gắn với bối cảnh văn hóa và cộng đồng.

Hoạt động thể chất cũng được chú trọng. Trường hiện có hệ thống sân bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền, cầu lông và hồ bơi trong nhà. Bên cạnh đó, nhà trường đang xây dựng cụm 24 sân pickleball, mở rộng thêm cơ hội vận động cho học sinh.

Theo giáo viên phụ trách, mục tiêu của các hoạt động trải nghiệm không phải là tạo ra sản phẩm cụ thể hay dạy nghề, mà giúp học sinh hiểu giá trị của lao động, học cách làm việc cùng người khác và rèn luyện sự kiên nhẫn.

Thực tế cho thấy, có những học sinh ban đầu ngại tham gia hoạt động ngoài lớp, nhưng sau một thời gian trở nên chủ động, tích cực trong các dự án trải nghiệm. Việc học vì thế không chỉ để biết, mà gắn với việc hiểu và trải nghiệm thực tế.

Giáo dục bắt đầu từ thói quen và công nghệ

Tại Hoàng Việt, giáo dục không chỉ được nhìn qua chương trình học hay kết quả thi cử, mà bắt đầu từ những thói quen nhỏ trong đời sống hằng ngày.

Nhà trường chú trọng hình thành các giá trị nền tảng như lễ phép, biết ơn, trung thực, trách nhiệm. Những điều này không được dạy bằng các tiết học riêng, mà lồng ghép trong từng tình huống cụ thể: Từ cách chào hỏi, giữ trật tự, đến việc nói lời cảm ơn, xin lỗi hay tự giác hoàn thành nhiệm vụ.

Theo giáo viên, những thói quen nhỏ có thể không mang lại kết quả tức thì, nhưng theo thời gian sẽ góp phần xây dựng nhân cách và ý thức trách nhiệm cho học sinh. “Một môi trường học đường tốt được hình thành từ những điều rất giản dị. Khi học sinh biết tôn trọng người khác và chính mình, việc học sẽ trở nên ý nghĩa hơn”, một giáo viên chia sẻ. Những giá trị này không được truyền đạt bằng lời nói, mà hình thành qua những hành vi lặp lại mỗi ngày.

Song song với đó, nhà trường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và giảng dạy. Hệ sinh thái số được xây dựng trên nền tảng Microsoft kết hợp với Canvas, giúp giáo viên giao bài, theo dõi tiến độ và trao đổi với học sinh ngoài giờ học.

Nhờ các công cụ này, giáo viên có thể theo dõi quá trình học tập của từng học sinh, từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp. Nhà trường cũng phát triển một số phần mềm nội bộ nhằm kết nối hoạt động học tập, quản lý và trao đổi thông tin.

Theo lãnh đạo trường, công nghệ không phải mục tiêu cuối cùng, mà là công cụ hỗ trợ để việc dạy và học hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện để học sinh phát huy khả năng theo cách phù hợp với mình.

Dấu mốc 10 năm vì thế không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn là điểm khởi đầu cho những điều chỉnh tiếp theo – với mục tiêu xây dựng một môi trường học đường nơi học sinh không chỉ học để thi, mà học để trưởng thành theo cách của chính mình.

Những thay đổi nhỏ, nếu được thực hiện bền bỉ, sẽ dần tạo nên thay đổi lớn trong cách học của học sinh.