"Siết cổ" thay vì đàm phán
Theo RIA, một quan chức Nhà Trắng giấu tên tiết lộ rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ thị Phó Tổng thống J.D. Vance và các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner ngừng đối thoại với Iran.
Nguồn tin cho biết thêm, Mỹ đã thông báo cho các đồng minh chính trị (chủ yếu là Israel) về sự thay đổi chiến lược từ phương pháp "tấn công càng sớm càng tốt" sang "siết chặt kiểm soát lâu dài".
Kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ vào tháng 6, ông Trump đã nhiều lần khẳng định rằng các nỗ lực ngoại giao đang mang lại kết quả và một thỏa thuận mới sắp được ký kết.
Giờ đây, ông viết trên tài khoản mạng xã hội của mình: "Không có cuộc đàm phán hay tham vấn nào đang diễn ra hoặc được lên kế hoạch với Cộng hòa Hồi giáo Iran. Cuộc phong tỏa hải quân vẫn được duy trì đầy đủ.
Eo biển Hormuz vẫn mở và hoạt động bình thường. Tất cả các thủy lôi đã được gỡ bỏ hoặc kích nổ. Cảm ơn sự chú ý của các bạn".
Trên thực tế, hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz đang ở mức tối thiểu và các tàu thuyền đang bị tấn công.
Có vẻ như ông Trump chỉ đơn giản là quyết định tránh xa vấn đề gây tranh cãi này. Chính quyền Mỹ cũng đề cập đến một số "cuộc thảo luận tích cực" với Iran, nhưng Tổng thống Mỹ đã ra lệnh ngừng liên lạc.
Có phải một thỏa thuận?
Việc nối lại đối thoại chỉ có thể thực hiện được nếu Iran sẵn sàng đạt được một thỏa thuận, mà các chi tiết của thỏa thuận này ông Trump vẫn chưa tiết lộ đầy đủ.
Một ngày trước khi đăng bài trên mạng xã hội, ông Kushner đã đưa ra đánh giá lạc quan hơn về tình hình trong chuyến đi đến Trung Đông của mình.
Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News, ông nói rằng các cuộc tiếp xúc giữa Mỹ và Iran "có lẽ đang diễn ra tích cực hơn bao giờ hết" và phái đoàn Mỹ đang tham gia đối thoại với nhiều đại diện của Iran.
"Họ đang tương tác rất tích cực, và đó là một dấu hiệu rất tích cực", đặc phái viên Kushner nhấn mạnh. Tuy nhiên, các quan chức Iran đã nhiều lần phủ nhận các báo cáo về việc liên lạc trực tiếp với Mỹ.
Ông Trump đã bày tỏ sự không hài lòng về điều này và cho rằng Iran chỉ đưa ra những tuyên bố như vậy trước công chúng, trong khi các cuộc gặp riêng tư, họ được cho là đang tìm kiếm "thỏa thuận" tai tiếng.
Ông chủ Nhà Trắng cũng tức giận trước thỏa thuận giữa Iran và Oman về việc điều tiết giao thông đường thủy qua eo biển Hormuz.
Tổng thống Mỹ đe dọa sẽ tiến hành các cuộc không kích chống lại vương quốc Oman, bất chấp vị thế lâu đời của Oman như một đối tác chiến lược của Mỹ.
"Họ đã không hành xử tốt, nhưng chúng ta sẽ dễ dàng xử lý họ - giống như chúng ta vẫn làm với những nước khác", ông Trump trấn an dư luận.
Tiếp theo là gì?
Các chuyên gia được hãng tin RIA Novosti phỏng vấn tỏ ra hoài nghi về sự thay đổi mô hình của Tổng thống Trump.
"Dĩ nhiên, những lời đe dọa của Tổng thống Mỹ nghe có vẻ rất đáng sợ", Andrei Yashlavsky, một nhà nghiên cứu hàng đầu tại Viện Kinh tế Thế giới và Quan hệ Quốc tế Primakov (IMEMO) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhận xét.
"Nhưng Trump liên tục nói một đằng làm một nẻo. Tất nhiên, một cuộc phong tỏa hải quân sẽ gây ra thiệt hại kinh tế nghiêm trọng. Tuy nhiên, ông Trump đã áp dụng chiến thuật bóp nghẹt tương tự đối với các quốc gia khác, chẳng hạn như Cuba.
Mặc dù vậy, hòn đảo này, hoàn toàn không có tài nguyên thiên nhiên nhưng vẫn đang chống cự được. Mặt khác, Iran có biên độ an toàn lớn hơn nhiều và điều đó càng khiến Mỹ khó có thể làm được điều như tuyên bố", học giả Yashlavsky nói.
Còn về các mối đe dọa đối với các quốc gia hợp tác với Iran, đặc biệt là Trung Quốc, những tính toán của Mỹ khó có thể thành công: Nhà Trắng thiếu các đòn bẩy mạnh mẽ để gây áp lực lên Trung Quốc.
Boris Dolgov, một nhà nghiên cứu hàng đầu tại Viện Nghiên cứu Phương Đông thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhận định:
"Các chiến thuật trước đây của Mỹ và Israel đã không đạt được kỳ vọng của họ: Chúng không dẫn đến việc thay đổi chế độ, mất chủ quyền quốc gia, hay sự nổi lên của các lực lượng đối lập. Ngược lại, xã hội Iran đã đoàn kết hơn".
Dựa vào việc bóp nghẹt kinh tế cũng vô ích. Iran đã chịu lệnh trừng phạt của phương Tây trong nhiều thập kỷ, và trong suốt thời gian đó, nước này không chỉ tìm ra cách để tồn tại mà còn phát triển nền kinh tế của mình.
Do đó, các chuyên gia nhấn mạnh cách tiếp cận mới của ông Trump đối với vấn đề Iran sẽ không mang lại hiệu quả như mong muốn, ít nhất là không thể ngay lập tức.
