Từ “chọn trường gần nhà” đến “chọn môi trường phù hợp với con”
Với trẻ mầm non, việc lựa chọn một ngôi trường phù hợp từ lâu đã là mối quan tâm lớn của các gia đình. Tuy nhiên, tiêu chí lựa chọn trường của phụ huynh đang có những thay đổi rõ rệt.
Nếu trước đây khoảng cách từ nhà đến trường, thời gian đưa đón, chế độ dinh dưỡng hay cơ sở vật chất thường là những yếu tố được cân nhắc đầu tiên, thì hiện nay, phụ huynh trẻ có xu hướng tìm hiểu sâu hơn về chương trình giáo dục và trải nghiệm học tập của con.
Con sẽ học như thế nào? Giáo viên có tôn trọng sự khác biệt của từng trẻ? Trẻ có được khuyến khích đặt câu hỏi, khám phá và thể hiện ý tưởng? Tiếng Anh được học như một môn học hay trở thành một phần của môi trường giao tiếp? Những kỹ năng nào được hình thành trước khi trẻ bước vào lớp 1?
Những câu hỏi đó cho thấy một sự chuyển dịch trong nhận thức của phụ huynh: từ việc tìm một nơi an toàn để gửi con sang tìm kiếm một môi trường có thể đồng hành với quá trình phát triển của trẻ.
Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh hệ thống giáo dục mầm non Bắc Ninh ngày càng đa dạng. Theo thông tin từ ngành Giáo dục, mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh đang được mở rộng nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ của người dân.
Khi lựa chọn ngày càng nhiều, phụ huynh cũng có điều kiện quan tâm nhiều hơn đến câu hỏi: đâu là môi trường thực sự phù hợp với con mình?
Giáo dục quốc tế không chỉ dành cho những năm học lớn
Một trong những xu hướng được quan tâm là việc đưa các yếu tố của giáo dục quốc tế vào những năm đầu đời.
Ở độ tuổi mầm non, điều này không nhất thiết đồng nghĩa với việc trẻ phải học trước kiến thức tiểu học hay tiếp cận chương trình nặng về học thuật.
Ngược lại, giáo dục quốc tế ở bậc mầm non thường được tiếp cận thông qua môi trường, phương pháp và trải nghiệm: trẻ được khuyến khích đặt câu hỏi, quan sát, thử nghiệm, giao tiếp, hợp tác và hình thành khả năng tự lập.
Đây cũng là giai đoạn quan trọng để phát triển nền tảng ngôn ngữ. Thay vì chỉ học tiếng Anh trong những tiết học cố định, trẻ có thể được tiếp xúc với tiếng Anh thông qua các hoạt động kể chuyện, âm nhạc, vận động, khám phá và giao tiếp hàng ngày.
Từ đó, ngôn ngữ trở thành một phần của trải nghiệm học tập thay vì chỉ là một môn học.
Tại Bắc Ninh, Trường Quốc tế Him Lam Bắc Ninh là một trong những cơ sở giáo dục phát triển mô hình đào tạo đa hệ, trong đó bậc mầm non có Hệ Quốc tế IEYC, Hệ Hội nhập và Hệ Kiến tạo.
Với Hệ Quốc tế IEYC, chương trình hướng đến việc tạo môi trường để trẻ chủ động khám phá, tương tác và phát triển thông qua trải nghiệm phù hợp với đặc điểm lứa tuổi.
Tìm hiểu chương trình Mầm non Quốc tế IEYC tại HIMLAMIS
Học qua trải nghiệm thay vì học để ghi nhớ
Ở lứa tuổi mầm non, trẻ tiếp nhận thế giới chủ yếu thông qua trải nghiệm trực tiếp. Một thí nghiệm đơn giản, một câu chuyện, một trò chơi đóng vai hay hoạt động khám phá thiên nhiên đều có thể trở thành cơ hội để trẻ phát triển ngôn ngữ, tư duy và kỹ năng xã hội.
Đó là lý do nhiều mô hình giáo dục mầm non hiện đại chuyển từ cách tiếp cận thiên về truyền đạt sáng tạo ra môi trường để trẻ được tham gia.
Trong một hoạt động khoa học, chẳng hạn, giáo viên không nhất thiết đưa ngay câu trả lời mà có thể bắt đầu bằng một câu hỏi: “Điều gì sẽ xảy ra nếu…?”. Trẻ quan sát, đưa ra dự đoán, thử nghiệm và chia sẻ kết quả.
Quá trình đó có thể đồng thời phát triển khả năng tư duy, giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề.
Đây cũng là điểm khác biệt quan trọng giữa việc “cho trẻ học sớm” và “tạo nền tảng học tập sớm”.
Mục tiêu không phải để trẻ biết thật nhiều trước khi vào lớp 1, mà là giúp trẻ hình thành sự tò mò, khả năng tập trung, giao tiếp, tự tin và hứng thú với việc học.
Cá nhân hóa – khi mỗi đứa trẻ được nhìn nhận là một cá thể riêng
Một tiêu chí khác đang được phụ huynh quan tâm là khả năng cá nhân hóa giáo dục.
Ở cùng một độ tuổi, mỗi trẻ có tốc độ phát triển khác nhau. Có trẻ mạnh về ngôn ngữ, có trẻ nổi bật về vận động hoặc khả năng quan sát; có trẻ nhanh chóng hòa nhập với tập thể nhưng cũng có trẻ cần nhiều thời gian hơn để thích nghi.
Vì vậy, giáo dục mầm non hiện đại ngày càng coi trọng vai trò quan sát của giáo viên.
Thay vì yêu cầu tất cả trẻ thực hiện một nhiệm vụ theo cùng một cách, giáo viên có thể thiết kế hoạt động với nhiều mức độ tham gia, tạo cơ hội để mỗi trẻ phát huy điểm mạnh và từng bước cải thiện những kỹ năng còn hạn chế.
Điều này cũng khiến vai trò của giáo viên thay đổi.
Giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức, mà còn là người quan sát, thiết kế trải nghiệm, hỗ trợ cảm xúc và đồng hành với sự phát triển của từng trẻ.
Từ góc nhìn của phụ huynh, một ngày học hiệu quả không nhất thiết phải là ngày trẻ ghi nhớ được bao nhiêu chữ hay con số.
Đó có thể là ngày trẻ tự mình hoàn thành một nhiệm vụ, mạnh dạn phát biểu, biết chia sẻ đồ chơi với bạn, gọi tên cảm xúc của mình hoặc đặt ra một câu hỏi mới.
Ba hướng tiếp cận, một mục tiêu phát triển trẻ
Sự đa dạng trong nhu cầu của phụ huynh cũng khiến các trường mầm non có xu hướng xây dựng nhiều lựa chọn chương trình thay vì một mô hình duy nhất.
Tại HIMLAMIS, bậc mầm non được phát triển theo ba hướng: Hệ Quốc tế IEYC, Hệ Hội nhập và Hệ Kiến tạo.
Nếu Hệ Quốc tế tập trung vào môi trường giáo dục theo định hướng quốc tế, Hệ Hội nhập kết hợp tiếng Việt và tiếng Anh trong quá trình học tập, thì Hệ Kiến tạo được xây dựng trên nền tảng Chương trình Giáo dục mầm non của Bộ GD&ĐT, kết hợp các nội dung phát triển năng lực, tiếng Anh và nhóm hoạt động đổi mới.
Trong Hệ Kiến tạo, các hoạt động như giáo dục cảm xúc - xã hội, dự án sáng tạo, khoa học trải nghiệm, toán tư duy hay đọc viết sáng tạo được đưa vào nhằm tạo thêm cơ hội để trẻ phát triển tư duy và khả năng biểu đạt.
Điểm chung của các hướng tiếp cận là đặt trẻ vào vị trí chủ thể của quá trình học tập, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều.
“Quốc tế” không chỉ nằm ở tên gọi
Khi nhu cầu về trường quốc tế tăng lên, một câu hỏi khác cũng trở nên quan trọng: thế nào là một môi trường giáo dục quốc tế phù hợp với trẻ Việt Nam?
Một chương trình có yếu tố quốc tế không chỉ được đánh giá bằng số tiết tiếng Anh, tên chương trình hay thiết kế cơ sở vật chất.
Với trẻ mầm non, chất lượng giáo dục còn nằm ở cách giáo viên tương tác với trẻ, mức độ an toàn về thể chất và cảm xúc, cơ hội trải nghiệm, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình, cũng như khả năng cân bằng giữa những giá trị quốc tế và nền tảng văn hóa Việt Nam.
Một môi trường phù hợp cần giúp trẻ có cơ hội tiếp cận ngôn ngữ và phương pháp giáo dục hiện đại, đồng thời phát triển tiếng Việt, kỹ năng xã hội, khả năng tự lập và sự gắn kết với gia đình, cộng đồng.
Nói cách khác, “quốc tế” không nên được hiểu đơn giản là học nhiều hơn hay học bằng tiếng Anh nhiều hơn.
Đó trước hết là cách tạo ra một môi trường để trẻ mở rộng thế giới của mình.
Bắc Ninh trước nhu cầu về những môi trường giáo dục mới
Bắc Ninh đang trải qua quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế nhanh, kéo theo sự thay đổi về nhu cầu giáo dục của các gia đình trẻ.
Cùng với việc mở rộng mạng lưới trường lớp, sự xuất hiện của nhiều mô hình giáo dục cũng tạo thêm lựa chọn cho phụ huynh.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển của các trường mầm non theo định hướng quốc tế có thể được nhìn nhận như một phần của quá trình đa dạng hóa giáo dục, đáp ứng những nhu cầu ngày càng khác nhau của các gia đình.
Tuy nhiên, sự đa dạng cũng đặt ra yêu cầu về tính thực chất.
Phụ huynh cần có thêm thông tin để đánh giá một trường học không chỉ dựa trên hình ảnh, cơ sở vật chất hay các thuật ngữ “quốc tế”, mà dựa trên chương trình, đội ngũ giáo viên, phương pháp giáo dục và đặc biệt là sự tiến bộ của trẻ.
Một khởi đầu quốc tế, một nền tảng vững chắc
Với trẻ mầm non, lựa chọn giáo dục phù hợp không nhất thiết là lựa chọn chương trình “cao” nhất, mà là lựa chọn môi trường phù hợp nhất với đặc điểm, nhu cầu và khả năng của trẻ.
Đó có thể là môi trường song ngữ, chương trình quốc tế hoặc chương trình được xây dựng trên nền tảng giáo dục Việt Nam nhưng tăng cường tiếng Anh, trải nghiệm và phát triển năng lực.
Điểm quan trọng là trẻ được tôn trọng, được khuyến khích khám phá và có đủ không gian để phát triển theo tốc độ của mình.
Với phụ huynh trẻ Bắc Ninh, câu chuyện chọn trường mầm non vì thế đang dần chuyển từ “trường nào tốt?” sang “môi trường nào phù hợp với con?”.
Và có lẽ, đó là thay đổi tích cực nhất.
Bởi trong những năm đầu đời, điều trẻ cần không chỉ là kiến thức để bước vào lớp 1, mà còn là sự tự tin để giao tiếp, khả năng tò mò để khám phá, sự độc lập để thử sức và niềm vui để tiếp tục học hỏi.
Một khởi đầu tốt không quyết định toàn bộ hành trình của một đứa trẻ, nhưng có thể tạo nên nền tảng để trẻ bước vào hành trình ấy với tâm thế chủ động hơn.
