Hãng thông tấn RIA Novosti đưa tin về những diễn biến có thể xảy ra.
Các lựa chọn kinh tế và quân sự
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, bất kỳ quốc gia nào giao dịch với Iran - nhà sản xuất dầu mỏ lớn, sẽ phải đối mặt với mức thuế mới 25% đối với hàng xuất khẩu dầu mỏ sang Mỹ.
"Sắc lệnh này là cuối cùng và không thể thay đổi", ông Trump nhấn mạnh mà không nêu chi tiết.
Quyết định này đã gây ra phản ứng mạnh mẽ. Đặc biệt, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington (Bắc Kinh là khách hàng mua dầu lớn nhất của Tehran, chiếm khoảng 90% lượng dầu thô) tuyên bố rằng Trung Quốc sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình và phản đối "bất kỳ lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp và việc mở rộng quyền tài phán nào".
Tuy nhiên, các kế hoạch quân sự của chính quyền Mỹ còn đáng lo ngại hơn nhiều. Ngay cả trước khi công bố thuế quan, ông Trump đã nói rằng ông đang xem xét "một số lựa chọn rất cứng rắn" để đáp trả tình hình ở Cộng hòa Hồi giáo Iran. Cụ thể, ông đề xuất các cuộc tấn công quân sự.
Một cái cớ thuận tiện
Tổng thống Mỹ cũng đề cập đến thiện chí đàm phán của Tehran. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nếu các cơ sở quân sự hoặc thương mại của Mỹ bị đe dọa, lựa chọn duy nhất là sử dụng vũ lực.
"Chúng tôi sẽ giáng những đòn mà chính quyền Iran chưa từng trải qua trước đây. Họ thậm chí sẽ không tin điều này đang xảy ra", nhà lãnh đạo Mỹ đe dọa.
Sự ác cảm của Tổng thống Trump đối với Iran đã được biết đến từ lâu. Chính ông, trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, đã rút Washington khỏi Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA), vốn điều chỉnh chương trình hạt nhân của Tehran.
Và mùa hè năm 2025, trong một cuộc xung đột khác giữa Iran và Israel, một lần nữa nhờ những nỗ lực của ông Trump, phía Mỹ đã tích cực tham gia vào cuộc chiến. Ngay cả khi đó, sau khi giai đoạn căng thẳng kết thúc, các chuyên gia dự đoán rằng cả Mỹ lẫn Israel sẽ không để Iran yên.
Tình hình hiện tại mang đến cho ông chủ Nhà Trắng một cái cớ thuận tiện, dù khá mờ ám, để leo thang xung đột: Iran được cho là đã "vượt qua lằn ranh đỏ" khi đàn áp các cuộc biểu tình.
Mọi chuyện bắt đầu như thế nào
Các cuộc biểu tình quy mô lớn đã nổ ra ở Tehran vào ngày 28 tháng 12 năm 2025. Các thương nhân nổi loạn vì bất mãn với lạm phát kỷ lục.
Không lâu sau, sinh viên và đại diện các nhóm xã hội khác cũng tham gia cùng họ. Các khẩu hiệu mang đậm tính chất chống chính phủ, và các cuộc biểu tình lan rộng ra khắp các tỉnh thành của nước cộng hòa.
Chính quyền lập tức phát động một chiến dịch trấn áp, sử dụng nhiều biện pháp khác nhau—từ đóng cửa các doanh nghiệp đến sử dụng vũ lực.
Tình hình nhanh chóng trở nên tồi tệ hơn với cái chết của một số người biểu tình. Nó đạt đỉnh điểm vào ngày 8 tháng 1, khi chính quyền cắt dịch vụ internet và điện thoại. Cùng ngày, theo tờ Gulf News của Dubai, một vụ thảm sát ít nhất 50 người biểu tình đã xảy ra ở thành phố Fardis, nơi họ bị bắn chết bằng súng máy.
Tổng số người bị bắt giữ, bị thương và thiệt mạng trong hai tuần qua khác nhau tùy thuộc vào nguồn thông tin.
Ví dụ, hãng thông tấn Nhân quyền Mỹ (Human Rights Activist News Agency) đưa tin 500 người biểu tình đã thiệt mạng. Trong khi đó, kênh truyền hình vệ tinh Iran International của Anh tuyên bố 2.000 người biểu tình đã thiệt mạng chỉ trong khoảng thời gian từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 1.
Tạp chí Time của Anh cũng đưa ra ước tính hàng nghìn người chết.
Giới chức chưa công bố số người thương vong. Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim của Iran, trích dẫn dữ liệu của chính phủ, đưa tin ít nhất 121 nhân viên an ninh đã thiệt mạng.
Tuy nhiên, việc cắt internet tạm thời đã hạn chế các hoạt động biểu tình. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi thậm chí còn tuyên bố rằng lực lượng an ninh đã thiết lập "quyền kiểm soát hoàn toàn" đối với đất nước.
Lật đổ chính quyền bằng mọi cách cần thiết
Ban đầu các cuộc biểu tình diễn ra tự phát. Nhưng rồi mọi thứ thay đổi: Reza Pahlavi, 65 tuổi, con trai của vị Shah cuối cùng của Iran, người bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, đã trở lại từ bóng tối.
Vào ngày 8 tháng 1, nhà lãnh đạo phe đối lập đang sống tại Mỹ đã phát biểu trước những người biểu tình thông qua liên kết video.
Mặc dù tên tuổi của Pahlavi được nhiều người biểu tình ủng hộ, nhưng tiểu sử của ông lại biến ông thành mục tiêu dễ dàng cho chính quyền Iran.
Ví dụ, vào những năm 1980, ông không chỉ phản đối chính quyền của nền cộng hòa non trẻ mà còn lôi kéo Israel vào các kế hoạch của mình. Hơn nữa, như các nhà báo Mỹ đã nhiều lần đưa tin, ông đã nhận được sự hỗ trợ tài chính từ Washington trong nhiều năm.
Chính nhân vật đối lập này luôn phủ nhận điều đó. Tuy nhiên, trong một vài cuộc phỏng vấn, ông ta đã vô tình tiết lộ: ông ta thừa nhận sẵn sàng chấp nhận sự giúp đỡ từ bất kỳ ai để lật đổ chế độ ở Iran.
Tiếp theo là gì?
Do đó, việc đưa Pahlavi, người có tiểu sử khá đáng ngờ, vào chỉ có thể củng cố thêm sự đoàn kết của những người ủng hộ chính quyền.
Tuần này, giới lãnh đạo Iran tuyên bố ba ngày quốc tang cho các binh sĩ an ninh hy sinh, nhấn mạnh rằng họ đã ngã xuống "trong cuộc kháng chiến quốc gia chống lại Mỹ và chế độ Zionist".
Điều này có nghĩa là đối với Tehran, tình trạng bất ổn hiện tại là sự tiếp nối tự nhiên của cuộc chiến mùa hè năm ngoái. Khi đó, bất chấp các cuộc tấn công quy mô lớn của cả Mỹ và Israel, tình hình trong nước vẫn không trở nên bất ổn.
Thất bại này rõ ràng có liên quan đến sự thay đổi chiến thuật của Washington. Đầu tiên, họ đưa Pahlavi ra khỏi nơi ẩn náu và xem phản ứng của Iran. Sau đó, mới chuyển sang phương án mạnh tay mà ông Trump đã tuyên bố.
Cũng như tình hình gần đây với Venezuela, nhân tố chính là nhà lãnh đạo Mỹ.
Vấn đề là vụ bắt cóc Tổng thống Nicolas Maduro gần đây, diễn ra sau nhiều tháng những tuyên bố mâu thuẫn từ phía ông Trump, hoàn toàn không thể lường trước được và chỉ chứng minh rằng mọi chuyện đều có thể xảy ra từ chính quyền Mỹ hiện tại.
Tuy nhiên, chính quyền Iran và những người ủng hộ họ có một lợi thế đáng kể: động lực từ chiến dịch năm 2025, mà Tehran đã công khai tuyên bố là một chiến thắng.
Với động lực mạnh mẽ như vậy, việc dựa vào phe đối lập và các mối đe dọa quân sự, những điều mà Iran đã quen thuộc từ lâu, có thể phản tác dụng.
