Đề xuất tăng phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên: Cải thiện đời sống, giữ chân đội ngũ

Tuy vậy, từ thực tiễn nhà trường và vùng khó, nhiều ý kiến cho rằng cần chính sách tổng thể hơn để nhà giáo thực sự an tâm gắn bó với nghề.

Kỳ vọng phụ cấp tăng

Cô Nguyễn Thị Nga - Trường Tiểu học Tây Tựu A (Tây Tựu, Hà Nội) không giấu được sự phấn khởi trước đề xuất nâng phụ cấp ưu đãi nghề lên 45% đối với giáo viên mầm non, tiểu học. Theo cô Nga, việc tăng phụ cấp không chỉ giúp cải thiện thu nhập mà còn tạo điều kiện để giáo viên đầu tư cho chuyên môn, nâng cao chất lượng dạy học.

“Hiện nay, ngoài những thiết bị do nhà trường trang bị, để có bài giảng hay, hấp dẫn học sinh hoặc tham gia các kỳ thi giáo viên giỏi, giáo viên phải tự đầu tư thêm nhiều dụng cụ học tập, phần mềm hỗ trợ. Chưa kể, hằng tháng, để tạo động lực cho học sinh, đặc biệt các em chậm tiến bộ, tôi thường dùng chính tiền lương của mình mua quà động viên”, cô Nga chia sẻ.

Theo cô Nga, với giáo viên trẻ như cô, mức lương hiện nay chỉ hơn 7 triệu đồng/tháng. Nếu chưa có gia đình, sống cùng bố mẹ, không phải chi trả tiền thuê nhà, sinh hoạt phí thì mức thu nhập này có thể tạm đủ chi tiêu cá nhân. Tuy nhiên, với giáo viên trẻ xa nhà, phải thuê trọ tại các đô thị lớn, cuộc sống vẫn chật vật.

Thực tế, thu nhập hạn chế cũng khiến nhiều giáo viên trẻ gặp thiệt thòi khi ít có điều kiện tham gia các cuộc thi, các khóa bồi dưỡng chuyên môn để tích lũy kinh nghiệm. Điều này vô hình trung làm thu hẹp cơ hội học hỏi và phát triển nghề nghiệp. “Vì vậy, việc tăng phụ cấp ưu đãi sẽ giúp giáo viên có thêm điều kiện đầu tư cho chuyên môn, yên tâm công tác và gắn bó lâu dài với nghề”, cô Nga bày tỏ.

Trường Tiểu học Lê Đình Chinh (Hòa Cường, Đà Nẵng) hiện có khoảng 30 giáo viên hưởng mức lương từ 5,7 – 6,2 triệu đồng/tháng. Chỉ tính riêng tiền thuê nhà đã khoảng 2 triệu đồng, chưa kể điện nước và nhiều khoản chi khác.

Với mức thu nhập như vậy, việc giữ chân giáo viên thực sự rất khó”, bà Huỳnh Thị Thu Nguyệt - Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ. Chưa kể, một giáo viên đang ở giai đoạn tập sự chỉ được hưởng 85% lương, thu nhập thực tế chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng; phải sau 5 năm công tác mới bắt đầu có phụ cấp thâm niên.

Theo bà Nguyệt, không chỉ áp lực kinh tế, giáo viên tiểu học còn chịu nhiều áp lực nghề nghiệp đặc thù. Dù có hai tháng nghỉ hè, nhưng trên thực tế, giáo viên vẫn phải tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn liên tục.

Bên cạnh đó là áp lực tiếng ồn kéo dài suốt ngày làm việc. Bà Nguyệt dẫn chứng, mới đây, trong buổi họp cha mẹ học sinh toàn trường, chỉ có vài chục học sinh đi cùng rồi tụ tập nhau chơi dưới sảnh đã khiến nhiều phụ huynh khó chịu vì quá ồn.

Trong khi đó, giáo viên làm việc, giảng dạy trong tiếng ồn đó cả ngày. Cùng với yêu cầu thường xuyên cập nhật công nghệ thông tin, đáp ứng đổi mới chương trình, giáo viên tiểu học đang gánh trên vai nhiều áp lực ít được nhìn thấy.

Bà Lê Thị Nga - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tiểu La (An Hải, Đà Nẵng) cũng cho rằng, việc tăng phụ cấp ưu đãi nghề lên 45% ở bậc mầm non và tiểu học không chỉ hỗ trợ về kinh tế mà còn là nguồn động viên tinh thần lớn đối với đội ngũ nhà giáo, đặc biệt giáo viên trẻ.

Theo bà, với những giáo viên mới vào nghề, việc tăng thêm 10% phụ cấp, từ 35% như hiện nay lên 45% là khoản hỗ trợ tương đối đáng kể, giúp họ vơi bớt khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.

“Mặc dù con số tăng thêm cụ thể ước tính khoảng gần 500.000 đồng mỗi tháng, cũng đã giúp giáo viên trẻ bớt phần nào áp lực kinh tế. Dù mong muốn có thể tăng nhiều hơn, nhưng mức 45% theo lộ trình hiện nay đã là tín hiệu tích cực”, bà Nga đánh giá.

“Đòn bẩy” có đủ mạnh

Vào nghề từ năm 2017, lương thực nhận hàng tháng của cô Lê Thị Hồng Hạnh - giáo viên Địa lí, Trường THPT Thanh Khê (Thanh Khê, Đà Nẵng), là 8,8 triệu đồng, sau khi đã đóng bảo hiểm và công đoàn phí. Phải đủ 5 năm đứng lớp, không kể thời gian tập sự, giáo viên mới được hưởng phụ cấp thâm niên.

Cô Hạnh cho biết: “Tiền bán trú của hai con đang ở độ tuổi tiểu học hết gần 2 triệu đồng/tháng. Học phí học Anh văn và môn năng khiếu của 2 con hết 4 triệu đồng”. Vì vậy, tiền lương nhận được gần như chỉ đủ để trang trải cho từng ấy khoản chi tiêu cố định hàng tháng, chưa kể ăn uống, điện nước, sinh hoạt hằng ngày.

Dạy môn Địa lí, cô Hạnh nhận dạy hợp đồng cho 2 trường cao đẳng có hệ 9+3 với mức thu nhập khoảng 2,4 triệu đồng/tháng/đơn vị. Cộng cả phụ cấp đứng lớp và phụ cấp thâm niên, thì hệ số phụ cấp của cô Hạnh đang ở mức 36%.

Bà Nguyễn Bích Ngọc - Hiệu trưởng Trường Mầm non Tân Mai (Phúc Lợi, Hà Nội) đánh giá, đề xuất áp dụng phụ cấp ưu đãi nghề 45% cho giáo viên mầm non, tiểu học và 40% cho giáo viên THCS, THPT đã thể hiện sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với đặc thù nghề giáo. Tuy nhiên, theo bà Ngọc, riêng đối với giáo viên mầm non, mức ưu đãi 45% chưa phản ánh đầy đủ tính chất công việc, trách nhiệm và rủi ro nghề nghiệp.

Bà Ngọc phân tích: “Giáo viên mầm non làm việc trong điều kiện áp lực cao, đi sớm về muộn, vừa dạy học vừa chăm sóc, nuôi dưỡng và đảm bảo an toàn cho trẻ. Nếu tính mức phụ cấp 45% trên lương cơ sở, số tiền tăng thêm không lớn, chỉ cải thiện một phần nhỏ trong tổng thu nhập hằng tháng. Cụ thể, mức tăng từ 35% lên 45% chỉ giúp giáo viên mầm non tăng thực nhận khoảng 491.000 đồng/tháng.

Theo tính toán, thực lĩnh của một giáo viên mầm non mới ra trường vào khoảng 6,6 triệu đồng/tháng. Sau khi trừ các khoản đóng bảo hiểm, thu nhập tăng không nhiều, chưa đủ bù đắp chi phí sinh hoạt ngày càng cao.

Đối với giáo viên làm việc tại các thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM, tiền thuê trọ hiện dao động từ 2 - 2,5 triệu đồng/tháng cho một phòng nhỏ khép kín, chưa kể điện nước, sinh hoạt phí, chăm sóc sức khỏe. “Vì vậy, tăng phụ cấp là cần thiết, nhưng chưa thực sự tạo ra khác biệt rõ rệt về đời sống, nhất là với giáo viên trẻ, giáo viên hợp đồng”, bà Ngọc nhận định.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, thu nhập thấp là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng giáo viên xin nghỉ việc, chuyển nghề, đặc biệt ở bậc mầm non và tiểu học. Không ít địa phương rơi vào tình trạng thiếu giáo viên kéo dài, phải hợp đồng ngắn hạn hoặc tăng tiết, tăng giờ dạy cho giáo viên hiện có. Áp lực công việc vì thế càng chồng chất, tạo vòng luẩn quẩn khiến chất lượng đời sống và động lực nghề nghiệp của giáo viên bị bào mòn.

Ở các đô thị lớn, bài toán chi phí sinh hoạt tiếp tục là rào cản lớn đối với giáo viên trẻ. Tiền thuê nhà, sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe, nuôi con… ngày càng tăng, trong khi lương giáo viên tăng chậm.

Nhiều giáo viên buộc phải dạy thêm, làm thêm công việc ngoài giờ để bù đắp thu nhập, ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn và sức khỏe lâu dài. Việc tăng phụ cấp ưu đãi nghề, dù chưa phải “đòn bẩy” đủ mạnh, nhưng được xem là giải pháp kịp thời để phần nào tháo gỡ khó khăn trước mắt.

Cần chính sách tổng thể

Từ thực tiễn công tác tại vùng khó khăn, thầy Vũ Văn Tùng - giáo viên Trường Tiểu học và THCS Đinh Núp (Pờ Tó, Gia Lai) cho rằng, đề xuất giáo viên mầm non, tiểu học được hưởng phụ cấp ưu đãi 45%, giáo viên THCS, THPT hưởng 40% là hợp lý và có cơ sở thực tiễn.

Theo thầy Tùng, giáo viên mầm non và tiểu học trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ ở giai đoạn đầu đời, khối lượng công việc lớn, áp lực cao, thời gian lao động kéo dài. Các thầy cô vừa dạy học, vừa nuôi dưỡng, đảm bảo an toàn cho trẻ, vì vậy mức phụ cấp cao hơn là sự ghi nhận đúng mức đối với tính chất đặc thù của bậc học này.

Trong khi đó, giáo viên THCS và THPT đảm nhiệm vai trò truyền đạt kiến thức chuyên sâu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh, chịu áp lực lớn về chất lượng giáo dục, thi cử, chương trình học nặng và yêu cầu cao về chuyên môn. Theo thầy Tùng, mức phụ cấp 40% là phù hợp, góp phần tạo động lực, ổn định đội ngũ giáo viên.

“Việc điều chỉnh phụ cấp ưu đãi còn góp phần thu hẹp chênh lệch thu nhập, cải thiện đời sống giáo viên trong bối cảnh yêu cầu đổi mới giáo dục ngày càng cao nhưng thu nhập của nhà giáo còn nhiều hạn chế. Đây là giải pháp quan trọng nhằm giữ chân giáo viên, nhất là ở vùng khó khăn, đồng thời nâng cao vị thế và sức hút của nghề giáo”, thầy Tùng chia sẻ.

Tuy nhiên, theo thầy Tùng, mức thu nhập mới vẫn chưa hẳn bảo đảm cuộc sống đầy đủ cho giáo viên công tác tại vùng đặc biệt khó khăn. Giáo viên vùng khó không chỉ dạy chữ mà còn chăm lo cho học sinh trong đời sống hằng ngày, với nhiều vất vả và chi phí phát sinh. Bản thân thầy đang nhận đỡ đầu một học sinh mồ côi, hằng tháng trích một phần lương để hỗ trợ em, cùng với nhiều công việc không tên khác trong hành trình “gieo chữ, giữ trò”.

Theo tính toán, với mức phụ cấp 40%, thu nhập của thầy Tùng vào khoảng hơn 20 triệu đồng/tháng. “Mức lương này đối với tôi tạm ổn để yên tâm công tác. Còn việc toàn tâm toàn ý đứng trên bục giảng, khi đã chọn nghề giáo, tôi xác định gắn bó và hết lòng với nghề”, thầy Tùng bày tỏ.