Trao truyền di sản
Trong căn nhà nhỏ tại xóm Bản Chuồng, xã Xuân Trường, tỉnh Cao Bằng, mỗi ngày đều đặn vang lên tiếng đàn Tính hoà cùng những làn điệu Then mộc mạc của các em nhỏ dân tộc Tày.
Đó là lớp học miễn phí do em Nông Lan Hương, lớp 11B2, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc, tỉnh Thái Nguyên đứng lớp. Bằng tất cả tình yêu và niềm đam mê, Lan Hương đã đưa di sản hát Then về với quê hương, góp phần nuôi dưỡng niềm tự hào văn hóa trong thế hệ trẻ.
Ban đầu, lớp chỉ có một vài em đăng ký, nhưng sau khi phụ huynh và các bạn biết đến lớp học, số lượng học sinh ngày càng tăng. Hiện nay, lớp có hơn 20 em tham gia thường xuyên với nhiều độ tuổi khác nhau.
Sau một năm học tập tại Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc và sinh hoạt trong Câu lạc bộ Hát Then - Đàn Tính của trường, Lan Hương đã tích lũy thêm nhiều kiến thức, kỹ năng biểu diễn.
“Em luôn mong muốn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, đặc biệt là hát Then và đàn tính, sẽ được nhiều bạn nhỏ biết đến và yêu thích hơn. Vì vậy, khi trở về quê hương trong dịp hè, em muốn dành thời gian truyền lại những điều mình đã học cho các em nhỏ, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc”, Hương nói.
Mỗi buổi học được bắt đầu bằng việc học hát và ôn lại những nội dung đã học. Sau đó, các em sẽ được hướng dẫn cách cầm đàn, bấm phím, gảy đàn đúng kỹ thuật và luyện từng làn điệu Then từ đơn giản đến nâng cao. Cuối buổi, các em sẽ cùng nhau biểu diễn để rèn luyện sự tự tin và tạo không khí vui vẻ, giúp các bạn thêm yêu môn học.
Lan Hương chia sẻ, em đã học hát Then được 9 năm. Mặc dù gia đình không có ai theo đuổi nghệ thuật này, nhưng từ nhỏ em đã say mê mỗi khi được nghe các thầy cô, những nghệ nhân, nghệ sĩ hát Then biểu diễn. Chính niềm yêu thích ấy đã thôi thúc Hương theo học và rèn luyện.
Niềm vui của Lan Hương không chỉ là số lượng các em theo học mà còn là được nhìn thấy các em nhỏ ngày càng tiến bộ, biết cất lên những câu Then, tự tin đánh những giai điệu đầu tiên trên cây đàn Tính và luôn háo hức đến lớp.
“Khi thấy các em nhỏ yêu thích văn hóa truyền thống và mong muốn tiếp tục học, em cảm thấy những nỗ lực của mình thật sự có ý nghĩa. Em hy vọng sẽ có thêm nhiều bạn nhỏ cùng chung tay gìn giữ và phát huy nghệ thuật hát Then - đàn tính của dân tộc mình”. Hương bộc bạch.
Vun đắp tình yêu văn hoá dân tộc
Không chỉ là một lớp học trong dịp hè, câu chuyện của Nông Lan Hương còn phản ánh rõ định hướng giáo dục của Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc trong việc bồi dưỡng học sinh phát triển toàn diện.
Cô Phùng Thị Thu Hằng - Bí thư Đoàn Thanh niên Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc cho biết: “Nhà trường đánh giá cao và ghi nhận sâu sắc việc em Nông Lan Hương chủ động tình nguyện mở lớp dạy hát Then - đàn Tính trong dịp hè tại địa phương. Hoạt động này không chỉ thể hiện sự lan tỏa mạnh mẽ của phong trào bảo tồn di sản văn hóa mà nhà trường luôn nỗ lực vun đắp, bên cạnh đó còn khẳng định vai trò "đại sứ" văn hóa trẻ đầy trách nhiệm của học sinh nhà trường khi biết đem những kiến thức, kỹ năng được học để truyền dạy cho cộng đồng”.
Ngoài Câu lạc bộ Hát Then - Đàn Tính, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc hiện vẫn đang duy trì rất nhiều câu lạc bộ, mô hình và hoạt động thiết thực nhằm gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc như: câu lạc bộ nghệ thuật múa khèn, múa xòe Thái, múa sạp, cùng nhiều điệu múa truyền thống đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Nhà trường cũng thường xuyên tổ chức các hoạt động trải nghiệm không gian văn hóa qua các sự kiện định kỳ như: Ngày hội văn hoá dân tộc mang tên "Không gian Sắc màu Vùng cao" tổ chức vào mỗi dịp Tết Dương lịch hàng năm, hội thi "Người đẹp văn hóa các dân tộc", “Ngày hội các trò chơi dân gian” hay “Ngày Tết cho học sinh dân tộc Mông”.
Đặc biệt, nhà trường luôn khuyến khích học sinh mặc trang phục dân tộc truyền thống vào mỗi sáng thứ 2 đầu tuần, hoặc trong các dịp lễ tết, sự kiện lớn, cũng như tái hiện sinh động các nghi lễ, lễ hội truyền thống ngay trong khuôn viên trường học để các em luôn khắc sâu tình yêu và ý thức gìn giữ cội nguồn.
Thời gian tới, Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thông qua duy trì các câu lạc bộ nghệ thuật dân gian, lồng ghép văn hóa truyền thống vào hoạt động giáo dục. Đây không chỉ là sân chơi mà còn là cái nôi khơi dậy mạnh mẽ lòng tự hào dân tộc, để mỗi học sinh đều trở thành “sứ giả văn hoá” góp phần lan toả các giá trị văn hoá dân tộc.
