Nông nghiệp thích ứng với khí hậu cực đoan

Do đó, nông nghiệp tương lai cần hướng tới khả năng chống chịu tốt hơn trước biến đổi khí hậu.

Thử nghiệm điều kiện khắc nghiệt

Tại Đại học Wageningen (Hà Lan), những cây cà chua non được theo dõi liên tục bằng camera cảm biến để ghi nhận màu sắc, nhiệt độ, chuyển động của lá và quá trình quang hợp. Mục tiêu là tìm những đặc điểm giúp cây thích nghi tốt hơn với thời tiết khắc nghiệt.

Theo các nhà khoa học, nông nghiệp không thể tiếp tục dựa vào thời tiết ổn định khi nắng nóng, hạn hán, mưa lớn và lũ lụt ngày càng gia tăng, trong khi nhu cầu lương thực tiếp tục tăng.

Công nghệ giúp Wageningen đẩy nhanh quá trình tìm kiếm giống cây có khả năng thích nghi. Cân tự động ghi lại trọng lượng cây để xác định nhu cầu nước; hệ thống quét và camera phân tích hàng nghìn cây, nhận diện những khác biệt về kiểu hình khó phát hiện bằng quan sát thủ công.

Sau khi xác định các cây chịu hạn, chịu nhiệt hoặc chịu mặn tốt, nhà nghiên cứu đối chiếu đặc điểm với dữ liệu ADN, sau đó lai tạo với giống năng suất cao để tạo ra thế hệ cây vừa chống chịu tốt vừa duy trì sản lượng.

Tuy nhiên, phòng thí nghiệm không thể tái hiện đầy đủ điều kiện tự nhiên. Vì vậy, các thử nghiệm được đưa ra đồng ruộng, nơi hàng trăm giống cây được theo dõi bằng camera di động và GPS. Đối chiếu dữ liệu trong nhà kính với kết quả thực địa giúp xác định chính xác hơn những đặc điểm có giá trị đối với nông nghiệp tương lai.

Tăng khả năng chống chịu

Không chỉ dựa vào công nghệ cao và lai tạo giống, một hướng đi khác đang được quan tâm là thay đổi phương thức canh tác. Tại Anh, trang trại bò của anh Sam Squier là ví dụ về cách nông nghiệp tái tạo giúp đất chống chịu tốt hơn trong điều kiện khô hạn.

Sau nhiều tuần không mưa, trong khi nhiều cánh đồng xung quanh trở nên khô cằn, những đồng cỏ của Sam vẫn xanh tốt mà không cần tưới. Anh sử dụng hỗn hợp cỏ, thảo mộc có rễ sâu và cây họ đậu.

Cây họ đậu có khả năng cố định nitơ, góp phần giảm nhu cầu phân bón hóa học; hệ thực vật đa dạng cải thiện chất lượng đất và khả năng giữ nước. Đàn bò được luân chuyển thường xuyên giữa các khu vực chăn thả, qua đó bổ sung vật chất hữu cơ và thúc đẩy hệ sinh thái đất.

Mô hình nông nghiệp tái tạo ngày càng được nhiều nông dân áp dụng trong bối cảnh cỏ kém phát triển, sản lượng ngũ cốc suy giảm sau những tháng nóng và khô bất thường. Thiệt hại mùa màng không chỉ ảnh hưởng đến nông dân mà còn có thể tác động đến giá thực phẩm, bảo hiểm và toàn bộ chuỗi cung ứng.

Quá trình chuyển đổi vì vậy nhận được sự tham gia của nhiều ngành. Ngân hàng, doanh nghiệp thực phẩm, công ty bảo hiểm và công ty cấp nước cùng tài trợ, cung cấp vốn, tư vấn kỹ thuật, hợp đồng dài hạn hoặc sản phẩm bảo hiểm cho nông dân. Một số doanh nghiệp coi đây không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là cách bảo đảm nguồn cung nguyên liệu trong tương lai.

Ông Andrew Voysey, Giám đốc tác động tại Soil Capital (Anh), cho biết các trang trại áp dụng canh tác tái tạo có năng suất, lợi nhuận cao hơn mô hình truyền thống. Tuy nhiên, nông nghiệp thích ứng khí hậu vẫn cần được đầu tư, hỗ trợ để vượt qua các rào cản về chi phí, an toàn và niềm tin của người tiêu dùng.