Người thầy trong thế giới trí tuệ nhân tạo: Khơi nguồn sáng tạo từ công nghệ

Từ những đổi mới trong từng giờ lên lớp, công nghệ đang mở thêm không gian sáng tạo cho người thầy, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.

Đổi mới cách tổ chức bài học

Trong xu hướng ứng dụng AI vào giáo dục, cô Hoàng Thị Hòa, giáo viên môn Hóa học, Trường THPT Vĩnh Định (Quảng Trị), sử dụng các công cụ như ChatGPT và Gemini để thiết kế bài giảng, mô phỏng trực quan và xây dựng ứng dụng luyện thi cho học sinh lớp 11, 12.

Theo cô Hòa, với những nội dung khó, trừu tượng, mô phỏng trực quan giúp học sinh dễ thao tác và tương tác với kiến thức. Sau mỗi lượt làm bài, hệ thống phản hồi kết quả ngay lập tức, giúp các em nhận biết kết quả luyện tập. Để tăng hứng thú học tập, cô tích hợp các yếu tố khích lệ như tính điểm, tặng quà ảo và lời khen. Cô cũng sử dụng AI tạo trò chơi ô chữ trong phần khởi động hoặc củng cố bài học, giúp học sinh tham gia tích cực, hào hứng hơn.

AI còn được cô Hòa ứng dụng trong công tác chủ nhiệm và các tiết sinh hoạt lớp theo chủ đề. Tùy nội dung giáo dục, cô thiết kế các trò chơi tương tác, vòng quay may mắn gọi tên, ô chữ kiến thức… Qua đó, các buổi sinh hoạt lớp trở nên gần gũi, cuốn hút hơn, góp phần tăng sự gắn kết giữa học sinh.

Từ thực tế triển khai, cô Hòa nhận thấy hiệu quả ứng dụng AI phụ thuộc đáng kể vào khả năng định hướng của người dùng. Khi xây dựng câu lệnh (prompt) rõ ràng, phù hợp, giáo viên có thể rút ngắn thời gian tinh chỉnh và nâng cao chất lượng sản phẩm. Một lợi ích thiết thực của việc ứng dụng AI là giáo viên có thể tự xây dựng công cụ học tập phù hợp với đối tượng học sinh mình trực tiếp giảng dạy. Qua quá trình đứng lớp, giáo viên hiểu rõ những phần kiến thức học sinh còn hạn chế, những nội dung các em gặp khó khăn, từ đó thiết kế sản phẩm luyện tập tương ứng.

Tuy nhiên, cô Hòa lưu ý, giáo viên cần kiểm soát ngữ liệu đầu vào, trực tiếp trải nghiệm và rà soát tính chính xác của kiến thức trước khi đưa sản phẩm đến học sinh. Giao diện cũng cần rõ ràng, thân thiện với điện thoại thông minh để những học sinh không có máy tính vẫn thuận tiện luyện tập tại nhà.

“AI chính là đòn bẩy quan trọng giúp người thầy bứt phá khỏi lối mòn truyền thống, nâng cao rõ rệt chất lượng dạy và học. Quan trọng nhất, AI chỉ là công cụ hỗ trợ; sự thành công của bài học vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào tư duy sư phạm và năng lực tổ chức hoạt động của người thầy”, cô Hòa nhấn mạnh.

Tại Trường THPT Vĩnh Định, công tác chuyển đổi số và ứng dụng AI được triển khai trong nhiều năm, từ quản trị, học bạ số, giáo án điện tử đến giảng dạy và xây dựng kho học liệu trực tuyến. Ông Lê Văn Anh - Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết đội ngũ giáo viên trẻ, năng động có khả năng tiếp cận công nghệ nhanh nhạy. Nhiều giáo viên chủ động nâng cấp lên các phiên bản AI trả phí để tối ưu hóa công tác soạn giảng và quản lý lớp học.

Cùng với sự chủ động của đội ngũ, nhà trường có cơ sở vật chất bảo đảm, hệ thống Wi-Fi phủ đến từng lớp học, quy chế sử dụng điện thoại được thực hiện linh hoạt và có sự phối hợp tập huấn chuyên sâu từ các chuyên gia. Những điều kiện này hỗ trợ giáo viên triển khai phương pháp dạy học mới, giảm áp lực công việc và tạo hứng thú học tập cho học sinh.

Hướng đến hiệu quả thực chất

Tại Trường THPT Quảng Trị, cô Lê Nguyễn Thúy Hằng, giáo viên môn Tin học, đảm nhiệm vai trò chủ nhiệm Câu lạc bộ AI & Năng lực số từ năm học trước đến nay. Cô chủ động tiếp cận công nghệ mới, đưa vào thực hành và hướng dẫn học sinh ứng dụng trong học tập. Trong quá trình chuẩn bị bài giảng, cô sử dụng AI để xây dựng tình huống có vấn đề, làm video trực quan, xây dựng kịch bản tình huống, vẽ sơ đồ tư duy, thiết kế trò chơi và ứng dụng học tập, đồng thời tạo phiếu học tập dựa trên hệ thống câu hỏi của bài học.

Theo cô Hằng, AI giúp giáo viên xử lý công việc nhanh hơn, hỗ trợ soạn bài, thiết kế hoạt động dạy học, hướng dẫn học sinh và gợi mở nhiều ý tưởng sáng tạo. Tuy nhiên, giáo viên và học sinh không nên lạm dụng hoặc phụ thuộc vào công nghệ. Cô chú trọng hướng dẫn học sinh đối chiếu, kiểm tra tính chính xác của thông tin do AI cung cấp trước khi sử dụng. Đồng thời, các em cần rèn luyện kỹ năng viết câu lệnh chính xác để nhận được kết quả phù hợp với yêu cầu.

Ông Nguyễn Trường Dân - Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết đơn vị triển khai chuyển đổi số toàn diện, hướng đến chiều sâu và hiệu quả trên nhiều phương diện.

“Xác định chuyển đổi số là chìa khóa nâng cao chất lượng dạy và học, đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường đã chủ động bắt nhịp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào từng tiết dạy. Từ tự thiết kế video, học liệu trực quan đến đổi mới phương pháp truyền tải kiến thức, các thầy cô không chỉ khơi gợi hứng thú học tập cho học sinh mà còn tạo chuyển biến rõ nét trong phong trào đổi mới giáo dục tại đơn vị”, ông Dân chia sẻ.

Năm học 2026-2027, với chủ đề “Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất”, ngành Giáo dục Quảng Trị xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên. Việc triển khai gắn trực tiếp với đổi mới phương thức quản lý, quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá và cung cấp dịch vụ giáo dục; kết quả phải được đo đếm bằng những sản phẩm, kết quả và tác động cụ thể.

Ông Mai Huy Phương - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Trị, cho biết chuyển đổi số là nhu cầu tất yếu đối với các cơ quan, ban, ngành. Đối với ngành Giáo dục, sau khi sắp xếp bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, số lượng đầu mối lớn, cùng với số lượng trường học và khối lượng dữ liệu lớn, đặt ra yêu cầu cấp bách về chuyển đổi số. Đây là giải pháp nhằm giải quyết bài toán quản trị của toàn ngành và các cơ sở giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng.

Theo ông Phương, chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ hiện đại mà còn hướng đến xây dựng môi trường học tập hiện đại, thân thiện và hiệu quả. Thầy và trò không chỉ dạy và tiếp nhận kiến thức một cách thụ động mà cùng kiến tạo môi trường học tập năng động, sáng tạo, giúp học sinh phát huy năng lực và sở trường.