Sao con không có mùa hè như… trong phim?
Tại các thành phố lớn, không khó để bắt gặp hình ảnh trẻ em tất bật từ sáng tới tối trong dịp hè. Không chỉ học thêm, nhiều trẻ còn có lịch sinh hoạt kín bởi các hoạt động ngoại khóa, trại hè, lớp kỹ năng hay du lịch kéo dài theo kế hoạch của người lớn. Trong khi đó, ở nhiều gia đình, mùa Hè lại là khoảng thời gian trẻ phải về quê với ông bà suốt vài tháng vì cha mẹ không có người trông nom.
Chị Trần Mai Anh (32 tuổi, Hà Nội), mẹ của một bé trai học lớp 5, từng nghĩ rằng con cần tận dụng tối đa mùa Hè để bồi dưỡng kiến thức. “Tôi đăng ký cho con ba lớp học hè vì sợ trẻ quên kiến thức và thua bạn bè. Nhưng chỉ sau vài tuần, con thường xuyên cáu gắt, mệt mỏi và không còn hào hứng với bất kỳ hoạt động nào”, chị kể.
Điều khiến chị giật mình là một lần con trai hỏi: “Mẹ ơi, sao con không có mùa Hè như trong phim?”. Câu hỏi ấy khiến chị nhận ra con đang thiếu điều quan trọng nhất: Được nghỉ ngơi và tận hưởng tuổi thơ.
Thực tế, nhiều ý kiến cho rằng, nghỉ hè không đơn thuần là khoảng trống giữa hai năm học mà còn là thời gian phục hồi tinh thần cho trẻ. Sau nhiều tháng chịu áp lực điểm số, lịch học dày và kỳ vọng từ gia đình, trẻ rất cần được thư giãn để tái tạo năng lượng. Nghỉ ngơi không có nghĩa là bỏ mặc con suốt ba tháng hè. Điều quan trọng là tạo ra nhịp sống cân bằng, nơi trẻ có thời gian chơi, khám phá, vận động và cả… được chán.
Anh Nguyễn Hoàng Nhật (45 tuổi, TPHCM), bố của trẻ học lớp 4, cho biết anh từng ép con tham gia liên tục các lớp hè vì nghĩ như vậy là tốt. Song, cuối hè, điều trẻ nhớ nhất không phải kiến thức mà là cảm giác mệt mỏi.
Năm nay, gia đình anh thay đổi hoàn toàn kế hoạch hè. Con chỉ học một lớp năng khiếu yêu thích mỗi tuần, còn lại được tự chơi, đọc sách, đạp xe và đi công viên. “Tôi thấy con vui vẻ hơn hẳn. Quan trọng nhất là con bắt đầu kể chuyện nhiều hơn, chủ động chia sẻ cảm xúc thay vì chỉ cắm cúi vào lịch học”, anh chia sẻ.
Đừng biến mùa Hè thành “cuộc đua”
Theo cô Nguyễn Hương Ly – Trường Tiểu học Thành Công B (Hà Nội), áp lực cạnh tranh là nguyên nhân lớn khiến nhiều phụ huynh không dám cho con nghỉ hoàn toàn. Không ít người sợ rằng, nếu con không học thêm sẽ mất kiến thức, giảm thành tích hoặc tụt lại so với bạn bè.
Bên cạnh đó, nhiều cha mẹ cũng mang tâm lý muốn bù đắp cho con bằng những trải nghiệm “có ích”. Họ đăng ký hàng loạt hoạt động vì nghĩ rằng, trẻ sở hữu càng nhiều kỹ năng càng tốt. Tuy nhiên, trẻ em không phải người lớn thu nhỏ và cũng cần khoảng lặng cho riêng mình.
Một lý do khác đến từ thực tế cuộc sống hiện đại. Phần lớn phụ huynh vẫn phải đi làm suốt mùa Hè nên khó dành thời gian đồng hành cùng con. Vì vậy, các lớp học hè vô tình trở thành giải pháp giữ trẻ an toàn và có người quản lý. Song, nếu nhìn sâu hơn, điều trẻ cần không phải lúc nào cũng là lịch trình hoàn hảo. Nhiều em chỉ cần được trò chuyện với cha mẹ, được chơi tự do hoặc có những ngày không bị thúc ép.
Để con có mùa Hè đúng nghĩa, cô Hương Ly cho rằng, phụ huynh không nên biến mùa Hè thành “cuộc đua”. Thay vào đó, phụ huynh cần chấp nhận rằng, nghỉ ngơi cũng là một phần quan trọng của sự phát triển. Không phải đứa trẻ nào cũng cần học kín ba tháng hè để thành công hơn. Nếu cho con học thêm, cha mẹ nên giới hạn số lượng và ưu tiên những hoạt động trẻ thực sự thích. Một lớp bơi, lớp vẽ hay bóng đá có thể hữu ích hơn nhiều so với lịch học dày đặc chỉ để duy trì thành tích.
Bên cạnh đó, điều cha mẹ cần làm là lắng nghe mong muốn của con. Thay vì tự quyết định toàn bộ kế hoạch hè, cha mẹ có thể hỏi con muốn làm gì trong kỳ nghỉ. Có trẻ thích về quê, có trẻ thích ở nhà đọc truyện, có em chỉ mong được ngủ đủ giấc. Khi được tham gia vào việc xây dựng lịch hè, trẻ sẽ cảm thấy mình được tôn trọng và có quyền với thời gian của bản thân.
Chị Mỹ Hạnh (40 tuổi, Đà Nẵng), mẹ của bé gái 13 tuổi, cho biết trước đây chị luôn sắp xếp mọi thứ cho con. “Năm ngoái con bật khóc vì phải tham gia liên tục các lớp kỹ năng. Tôi mới nhận ra mình chưa từng hỏi con có thích hay không”, chị kể.
Mùa Hè năm nay, hai mẹ con cùng ngồi lập “danh sách điều muốn làm”. Ngoài một lớp học đàn piano, trẻ chỉ muốn được đi thư viện, học nấu ăn và có thời gian chơi với bạn trong khu phố. “Con vui vẻ hơn rất nhiều và tôi cũng bớt áp lực phải biến con thành đứa trẻ hoàn hảo”, chị nói.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, vui chơi tự do giúp trẻ phát triển khả năng giao tiếp, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Những trò chơi đơn giản như đá bóng, xếp lego, tô màu hay chạy nhảy ngoài trời đều có giá trị riêng. Điều quan trọng là cha mẹ đừng quá lo lắng nếu con có những khoảng thời gian “không làm gì”. Với trẻ em, đó có thể là lúc não bộ được nghỉ ngơi và tái tạo năng lượng.
Mùa Hè đúng nghĩa không nhất thiết phải đầy ắp hoạt động bổ ích hay những chuyến đi xa. Đôi khi, đó chỉ là khoảng thời gian trẻ được sống chậm, được cười nhiều hơn và ít áp lực hơn.
Trong guồng quay cạnh tranh hiện nay, nhiều cha mẹ vô tình quên rằng, trẻ em cũng cần được nghỉ. Một đứa trẻ hạnh phúc không phải đứa trẻ học nhiều nhất hay tham gia nhiều lớp nhất, mà là có cơ hội tận hưởng tuổi thơ theo cách tự nhiên của mình. Có lẽ, điều quan trọng nhất cha mẹ cần làm không phải là lấp đầy mùa Hè của con bằng thật nhiều kế hoạch, mà là để lại trong ký ức trẻ cảm giác: “Mình đã có một mùa Hè vui vẻ và được yêu thương”.
