Nâng tầm bài giảng, đa dạng hình thức học

GD&TĐ - Trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra những cách tiếp cận bài học mới, hỗ trợ giáo viên thiết kế học liệu và đa dạng hóa hoạt động dạy học.

Cô Lê Thị Thanh Thủy trong một tiết dạy. Ảnh: MA
Cô Lê Thị Thanh Thủy trong một tiết dạy. Ảnh: MA

Qua đó, học sinh có thêm cơ hội khám phá kiến thức, phát huy tính chủ động, nhưng vẫn cần sự định hướng của người thầy.

Giáo viên đổi mới, bài học thêm sinh động

Trong tiết Toán lớp 4/4 tại Trường Tiểu học Phú Thọ (Phú Thọ, TPHCM), thầy Nguyễn Hữu Trí sử dụng AI để xây dựng những tình huống học tập gần gũi, giúp học sinh dễ hình dung nội dung bài học. Từ hình ảnh các em cùng chuẩn bị sách cho ngày hội đọc sách của lớp, thầy đặt câu hỏi gợi mở, hướng dẫn học sinh xác định dữ kiện, tìm điều cần biết và lựa chọn cách giải quyết.

“Thay vì để học sinh chỉ đọc đề và thực hiện phép tính, tôi tạo ra những tình huống gần gũi để các em quan sát, suy nghĩ và tự tìm cách giải quyết. AI giúp tôi có thêm ý tưởng xây dựng học liệu trực quan, còn việc đặt câu hỏi, tổ chức thảo luận và hướng dẫn học sinh vẫn do giáo viên chủ động thực hiện”, thầy Trí chia sẻ.

Sau hoạt động khám phá, học sinh thảo luận nhóm, trình bày cách làm và tham gia trò chơi củng cố kiến thức. Thầy khuyến khích những em tiếp thu nhanh tìm thêm cách giải, đồng thời gợi ý, hỗ trợ các em còn lúng túng. Theo thầy Trí, giáo viên cần điều chỉnh, kiểm tra học liệu do AI hỗ trợ xây dựng để bảo đảm tính chính xác, phù hợp với chương trình và trình độ học sinh. Công nghệ chỉ thực sự hữu ích khi giúp giáo viên tổ chức hoạt động hiệu quả, tạo điều kiện để học sinh chủ động tìm hiểu và giải quyết vấn đề.

Ở bậc trung học, AI cũng giúp giáo viên đưa kiến thức trừu tượng đến gần hơn với học sinh thông qua hình ảnh, mô hình trực quan. Cô Lê Thị Thanh Thủy, giáo viên môn Vật lí, Trường Mầm non - Tiểu học - THCS - THPT Nam Việt (TPHCM), cho biết cô sử dụng AI để thiết kế kế hoạch bài dạy, phiếu học tập, mô hình minh họa, trò chơi tương tác và ngân hàng câu hỏi.

Với bài học về cấu tạo nguyên tử, cô sử dụng AI hỗ trợ xây dựng mô hình nguyên tử Carbon, Oxygen, Sodium… với màu sắc rõ nét, thể hiện các thành phần và sự phân bố electron trên từng lớp vỏ. Học sinh quan sát, thảo luận nhóm, xác định vị trí các hạt, số lớp electron và số electron ở lớp ngoài cùng, sau đó hoàn thành phiếu học tập. Ở phần khởi động, trò chơi “Hộp quà may mắn” giúp các em ôn tập kiến thức cũ, tạo không khí học tập sôi nổi.

“AI giúp tôi tiết kiệm thời gian chuẩn bị bài, đồng thời có thêm điều kiện đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học. Khi học sinh được quan sát mô hình trực quan, thảo luận và tự hoàn thành nhiệm vụ, các em không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn phải suy nghĩ, trao đổi và giải thích kết quả của mình”, cô Thủy chia sẻ.

Theo cô Thủy, thông qua quá trình quan sát, trao đổi và thực hiện nhiệm vụ, giáo viên có thể nhận biết mức độ hiểu bài của học sinh để điều chỉnh cách hướng dẫn ngay trong tiết học.

AI vì thế không chỉ hỗ trợ xây dựng học liệu mà còn mở rộng cách tổ chức hoạt động, khuyến khích học sinh đặt câu hỏi và chủ động tìm hiểu. Tuy nhiên, giáo viên vẫn cần kiểm tra độ chính xác của thông tin, bảo đảm mô hình phù hợp với yêu cầu bài học.

Học sinh chủ động, không phụ thuộc AI

Không chỉ hỗ trợ giáo viên đổi mới cách dạy, AI còn giúp học sinh củng cố kiến thức, tự luyện tập và tìm hiểu sâu hơn những vấn đề chưa rõ. Nguyễn Nhật Phương, học sinh lớp 12CA1, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (Chợ Quán, TPHCM), cho biết em thường dùng AI để giải thích những câu hỏi chưa hiểu, kiểm tra đáp án còn băn khoăn hoặc tạo bộ câu hỏi ôn tập. Công cụ này còn hỗ trợ em tổng hợp thông tin, tìm tài liệu liên quan và mở rộng kiến thức, nhất là ở các môn Toán, Hóa học và Sinh học.

“AI giúp em tiết kiệm thời gian tìm kiếm thông tin và có thêm những cách giải thích để tham khảo. Với những nội dung khó, em có thể hỏi lại nhiều lần để hiểu rõ hơn từng bước giải. Tuy nhiên, em không xem câu trả lời của AI là đáp án tuyệt đối mà luôn kiểm tra lại bằng kiến thức đã học và các nguồn tài liệu khác”, Phương chia sẻ và cho biết, khi phát hiện lời giải chưa hợp lý, em tiếp tục đặt câu hỏi để làm rõ lập luận, đồng thời tìm nguồn đáng tin cậy, đọc thêm tài liệu, tự giải bài và trao đổi với thầy cô, bạn bè để kiểm chứng kết quả.

“Điều quan trọng không phải là nhận được đáp án ngay lập tức từ AI mà là tự hiểu vấn đề và có đủ kiến thức để tìm ra câu trả lời chính xác. Nếu chỉ chép lại kết quả mà không hiểu cách làm, em sẽ khó vận dụng khi gặp một bài toán hoặc tình huống tương tự”, Phương cho hay.

Cùng quan điểm, Nguyễn Hoàn Mỹ Trân, học sinh lớp 11A1-6, Trường MN, TH, THCS, THPT Nam Việt, cho biết em yêu thích những hoạt động được giáo viên hướng dẫn sử dụng AI để luyện tập, tìm hiểu bài, nhất là môn Tiếng Anh.

Công cụ này giúp em thực hành nhiều hơn, tìm ví dụ minh họa và tập trung cải thiện những nội dung còn hạn chế. Mỗi học sinh có điểm mạnh, điểm yếu khác nhau nên không phải ai cũng tiếp thu bài học theo cùng một cách. AI giúp em chủ động tìm thêm ví dụ, tham khảo những cách giải thích khác và luyện tập theo tốc độ của mình.

Khi gặp câu hỏi khó, Trân thường tự làm trước, sau đó dùng AI tham khảo cách giải thích khác để hiểu rõ bài học. “Em nghĩ AI hữu ích nhất khi giúp bản thân nhận ra phần kiến thức nào còn chưa hiểu để tiếp tục luyện tập. Tuy nhiên, em không phụ thuộc hoàn toàn vào câu trả lời của AI. Em luôn kiểm tra lại thông tin và hỏi thầy cô khi có những nội dung chưa rõ. Như vậy, mình vừa tận dụng được sự hỗ trợ của công nghệ, vừa hiểu bài và biết mình cần cố gắng thêm ở đâu”, Trân cho hay.

Bà Lê Thị Thoa - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thuận Kiều (Đông Hưng Thuận, TPHCM) cho biết: Nhà trường khuyến khích giáo viên ứng dụng AI phù hợp để đổi mới phương pháp, đa dạng hóa hoạt động và phát huy tính chủ động của học sinh. Theo bà, điều quan trọng không phải số lượng công cụ được sử dụng mà là hiệu quả đối với từng bài học. AI mở ra nhiều cách tổ chức dạy học, nhưng giáo viên vẫn giữ vai trò định hướng, kiểm chứng thông tin và đồng hành cùng học sinh.

Tin tiêu điểm

Đừng bỏ lỡ