Lực lượng Houthi
Theo RT, Houthi được biết đến chính thức với tên gọi Ansar Allah, nổi lên như một phong trào phục hưng Zaydi (thuộc hệ phái Shia Ngũ phái) ở miền bắc Yemen vào giữa những năm 1990.
Ansar Allah, được thành lập bởi chính trị gia Yemen và lãnh đạo tôn giáo Zaydi Hussein al-Houthi, từ lâu đã được coi là một phần của "Trục Kháng chiến" của Iran, với lập trường chống Israel và Mỹ mạnh mẽ vào đầu những năm 2000.
Hai thập kỷ xung đột
Căng thẳng giữa Tổng thống Ali Abdullah Saleh (nhà lãnh đạo lâu năm của Bắc Yemen, người đã đánh bại phe ly khai miền Nam và thống nhất đất nước vào đầu những năm 1990) và Ansar Allah leo thang thành xung đột công khai vào năm 2004, do chính phủ cố gắng bắt giữ thủ lĩnh phong trào và kể từ đó, xung đột dân sự và cuối cùng là một cuộc nội chiến toàn diện đã tàn phá Yemen.
Lãnh đạo và người sáng lập nhóm, Hussein al-Houthi đã bị giết ngay từ đầu cuộc xung đột và người kế nhiệm ông là em trai Abdul-Malik al-Houthi, người hiện đang lãnh đạo phong trào.
Mặc dù đã nhiều lần cố gắng đánh bại Houthi bằng các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn, các chiến dịch ném bom và sự trợ giúp từ nước ngoài, chủ yếu là Saudi Arabia, chính phủ Yemen vẫn không thể làm được.
Cuộc nổi dậy của Houthi, cùng với các sự kiện của Mùa xuân Ả Rập, cuối cùng đã dẫn đến sự sụp đổ chính phủ của ông Saleh vào năm 2012.
Bị ảnh hưởng nặng nề bởi sự can thiệp của nước ngoài, xung đột ở Yemen tiếp tục leo thang sau khi nhóm này tiến hành lật đổ người kế nhiệm của Saleh, Abdrabbuh Mansour Hadi và chiếm giữ thủ đô Sanaa vào năm 2014.
Hadi là người từng giữ chức phó tổng thống dưới thời Saleh hơn hai thập kỷ, nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ các quốc gia vùng Vịnh nhưng lại vấp phải sự phản đối từ cả lực lượng Houthi và các nhóm ly khai miền Nam mới nổi.
Ansar Allah vướng vào xung đột với nhiều đối thủ, bao gồm liên minh rộng lớn do Saudi Arabia dẫn đầu nhằm khôi phục chính phủ Hadi được quốc tế công nhận; các nhóm ly khai miền Nam được UAE hậu thuẫn; cũng như các nhóm thánh chiến Sunni, bao gồm các nhánh địa phương của Al-Qaeda và IS.
Tình hình ở Yemen càng trở nên trầm trọng hơn do các chiến dịch ném bom lẻ tẻ của Mỹ và các đồng minh được tiến hành dưới chiêu bài chống lại các nhóm thánh chiến, cũng như để đáp trả các cuộc tấn công của lực lượng Houthi vào Israel trong bối cảnh chiến tranh ở Gaza.
Sau khi kiểm soát được Sanaa, Houthi tạm thời liên minh với đối thủ truyền kiếp trước đây của họ, cựu Tổng thống Saleh và tàn dư của quân đội nước này vẫn trung thành với ông.
Liên minh này kết thúc vào cuối năm 2017, khi ông Saleh cố gắng tách khỏi lực lượng Houthi, bày tỏ sẵn sàng hợp tác với Saudi Arabia và UAE.
Các cuộc đụng độ kéo dài một tuần ở thủ đô đã dẫn đến chiến thắng quyết định của lực lượng Houthi bất chấp những thành công ban đầu của cuộc nổi dậy và các cuộc oanh tạc dữ dội của liên quân nhằm hỗ trợ họ, với việc cựu tổng thống bị phiến quân phục kích và thiệt mạng.
Cuối cùng, Ansar Allah đã cầm chân được liên minh và các đối thủ khác, giành chiến thắng trong trận chiến lớn nhất năm 2018 và giữ vững cảng lớn duy nhất dưới sự kiểm soát của mình, Al Hudaydah, trước cuộc tấn công quy mô lớn của lực lượng ủng hộ Hadi.
Lập trường của phong trào này càng được củng cố bởi chiến dịch tấn công tầm xa vào ngành công nghiệp dầu mỏ và các cơ sở quân sự của Saudi Arabia.
Giao tranh cuối cùng đã lắng xuống trong bối cảnh một loạt các thỏa thuận ngừng bắn do Liên Hợp Quốc làm trung gian, với việc Saudi Arabia và Ansar Allah ký kết thỏa thuận ngừng bắn vào đầu năm 2022 và thỏa thuận này vẫn còn hiệu lực.
Yemen vẫn bị chia cắt gần như theo các đường ranh giới đã bị phá vỡ trước đó, với lực lượng Houthi kiểm soát các vùng lãnh thổ nơi sinh sống của từ 70% đến 80% dân số ước tính của đất nước, ít nhất là 34,7 triệu người.
Khả năng tấn công tầm xa
Ansar Allah được biết đến là lực lượng sở hữu khả năng tấn công tầm xa đáng kể, bao gồm tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình, cũng như nhiều loại máy bay không người lái cảm tử.
Mặc dù phần lớn vũ khí trong kho của nhóm này được phương Tây cho là có nguồn gốc từ Iran nhưng lực lượng Houthi đã nhiều lần tuyên bố sử dụng vũ khí do trong nước thiết kế và chế tạo.
Nhóm này đã nhiều lần nhắm mục tiêu vào Israel bằng vũ khí tầm xa sau cuộc chiến tại Gaza. Mặc dù các hoạt động đã giảm bớt phần nào trong những tháng gần đây, nhóm này đã nối lại các cuộc tấn công vào Israel ngay sau khi tuyên bố đứng về phía Iran trong cuộc chiến chống liên minh Mỹ và Israel.
Mức độ thiệt hại mà lực lượng Houthi gây ra cho Israel trong hai năm rưỡi qua vẫn còn gây tranh cãi, chủ yếu là do thiếu bằng chứng có thể kiểm chứng độc lập. Israel đã áp đặt kiểm duyệt nghiêm ngặt đối với việc công bố các đoạn phim về hoạt động phòng không và thiệt hại trên mặt đất.
Tuy nhiên, các cuộc tấn công tầm xa do lực lượng Houthi thực hiện trong thời kỳ đỉnh điểm của cuộc tấn công Yemen do Saudi Arabia dẫn đầu đã chứng minh rằng vũ khí của nhóm này có khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng không tinh vi nhất và gây thiệt hại trên mặt đất.
Ví dụ, tháng 9/2019, nhóm Ansar Allah đã thực hiện các cuộc tấn công thành công vào các cơ sở dầu mỏ của Saudi Arabia, gây thiệt hại nặng nề cho một nhà máy của Aramco ở Abqaiq, nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới.
Nguy cơ phong tỏa Bab-el-Mandeb đang hiện hữu
Cùng với khả năng gây thiệt hại lớn cho kẻ thù của Iran, Houthi còn sở hữu tiềm năng lớn trong việc ngăn chặn các hoạt động vận tải biển.
Trong bối cảnh chiến tranh Gaza, lực lượng Houthi đã tiến hành một chiến dịch chống lại các tàu thuyền có liên hệ với Israel và các đồng minh của nước này ở Biển Đỏ, đặc biệt là ở eo biển Bab-el-Mandeb và Vịnh Aden, cửa ngõ hàng hải phía Nam dẫn đến kênh đào Suez.
Nhóm này đã nhắm mục tiêu vào khoảng một trăm tàu chở hàng trên tuyến đường thủy này kể từ tháng 11/2023, gây hư hại ít nhất 40 tàu và làm chìm 4 tàu.
Chiến dịch này đã gây gián đoạn giao thông toàn cầu, với nhiều tàu phải chuyển hướng khỏi kênh đào Suez để đi vòng qua châu Phi, dẫn đến chi phí cao hơn và chậm trễ giao hàng đến vài tuần.
Trong chiến dịch hải quân của mình, lực lượng Ansar Allah đã sử dụng một kho vũ khí khổng lồ với nhiều loại khác nhau, bao gồm tên lửa chống hạm và tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái cảm tử trên không và trên biển, thậm chí còn tấn công một số tàu thuyền ở cự ly gần từ xuồng cao tốc.
Lực lượng Houthi đã tạm ngừng hoạt động vào tháng 10/2025 sau khi một thỏa thuận ngừng bắn mong manh do Mỹ làm trung gian được thực hiện ở Gaza giữa Israel và lực lượng Hamas.
Nhóm này hiện có khả năng nối lại các cuộc tấn công vào tàu thuyền quốc tế trên tuyến đường thủy này sau khi tham gia cuộc chiến để ủng hộ Iran.
Với việc giao thông qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, diễn biến tiềm tàng này chắc chắn sẽ đẩy giá dầu và hàng hóa lên cao hơn nữa, cũng như tác động rộng hơn đến nền kinh tế toàn cầu.
