ICC có trụ sở tại La Hay được thành lập năm 2002 theo Quy chế Rome để truy tố tội diệt chủng, tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại.
Cho đến nay, 123 quốc gia đã phê chuẩn hiệp ước và là thành viên đầy đủ của tòa án.
Tuy nhiên, các cường quốc toàn cầu lớn gồm: Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ hoặc chưa ký hoặc chưa phê chuẩn thỏa thuận này.
“Tôi đã phần nào lường trước được những lệnh trừng phạt này. Vì vậy tôi không ngạc nhiên. Điều quan trọng là không để điều này trở thành khởi đầu cho sự kết thúc của luật pháp quốc tế”, Chủ tịch ICC Tomoko Akane nói hôm 22/8.
Phát biểu này của người đứng đầu ICC được đưa ra sau khi Mỹ đã trừng phạt bà Akane và luật sư bào chữa cấp cao Abdoulaye Seye vào ngày 18/8.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio mô tả thể chế này là một “tòa án siêu quốc gia tham nhũng và bị chính trị hóa nghiêm trọng, đã lạm dụng quyền lực một cách ác ý và vượt quá thẩm quyền của mình”.
Các chỉ định này là một phần của chiến dịch do ông Rubio công bố tháng trước, nhằm "tháo dỡ một cách có hệ thống mối đe dọa", mà ICC gây ra đối với chủ quyền của Mỹ.
Ngày 19/8, ICC tuyên bố, họ "kiên quyết bác bỏ" các chỉ định mới này và gọi chúng là "một cuộc tấn công trắng trợn chống lại sự độc lập của một thể chế tư pháp công bằng".
Nhà Trắng cáo buộc tòa án này nhắm mục tiêu vào công dân của các quốc gia chưa đồng ý với thẩm quyền của tòa án, cũng như chưa phê chuẩn Quy chế Rome.
Trước đây, ICC đã điều tra các tội ác bị cáo buộc do quân đội và nhân viên tình báo Mỹ gây ra ở Afghanistan, mặc dù Mỹ không phải là thành viên của tổ chức này.
Israel cũng đã bác bỏ thẩm quyền của tòa án. Tuy nhiên, vào năm 2024, ICC đã ban hành lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng lúc bấy giờ Yoav Gallant, với cáo buộc tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại ở Gaza.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó đã lên án các lệnh bắt giữ này trong một sắc lệnh hành pháp được ký vào tháng 2/2025.
Tòa án này cũng phải đối mặt với những lời chỉ trích ở những nơi khác, khi Burkina Faso, Mali, Niger và Chad đã rút khỏi ICC vào mùa Hè này, cáo buộc tòa án này nhắm mục tiêu một cách không cân xứng vào các quốc gia châu Phi.
Philippines đã rút khỏi ICC năm 2019, nhưng tòa án vẫn giữ quyền tài phán đối với các tội ác bị cáo buộc đã được thực hiện khi nước này còn là thành viên.
Cựu Tổng thống Rodrigo Duterte đã bị bắt theo lệnh truy nã của ICC và được chuyển đến The Hague vào tháng 3/2025, vì các tội ác chống nhân loại bị cáo buộc liên quan đến chiến dịch chống ma túy của ông.
Nga cũng bác bỏ thẩm quyền của tòa án. ICC đã ban hành lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin và Cao ủy Quyền trẻ em Maria Lvova-Belova vào tháng 3/2023, vì cáo buộc trục xuất trái phép trẻ em Ukraine.
Nga gọi các lệnh bắt giữ này là vô hiệu về mặt pháp lý, bác bỏ các cáo buộc.
Họ cho biết, đã sơ tán trẻ vị thành niên không có người đi kèm khỏi vùng chiến sự, đồng thời thực hiện những bước để đưa các em trở về với người giám hộ hợp pháp khi có yêu cầu.
