Theo bài viết của Reuters, sau hơn 7 tháng xung đột, Mỹ và Iran vẫn duy trì các kênh đàm phán gián tiếp nhằm tìm kiếm một thỏa thuận chấm dứt chiến sự.
Tuy nhiên, chương trình làm giàu uranium của Iran, tương lai eo biển Hormuz và trình tự dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đang trở thành những trở ngại lớn nhất đối với một giải pháp ngoại giao.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 6/10, cho biết, Mỹ muốn Iran có sự cắt giảm “đáng kể” đối với năng lực làm giàu uranium nếu Iran thực sự muốn đạt được một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh.
Quan điểm của Mỹ là Iran cần có những hành động cụ thể đối với lượng uranium làm giàu ở mức cao, thay vì chỉ đưa ra những bảo đảm về ý định trong tương lai.
Mỹ đặc biệt chú ý đến việc Iran từng làm giàu uranium tới mức 60%, mức thấp hơn ngưỡng thường gắn với vật liệu cấp độ vũ khí, nhưng cao hơn nhiều so với mức cần thiết cho phần lớn mục đích hạt nhân dân sự.
Theo chiều ngược lại, Iran tiếp tục khẳng định không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời coi quyền làm giàu uranium là “một nguyên tắc không thể từ bỏ”.
Một quan chức cấp cao Iran nói với Reuters rằng, chi tiết về mức độ làm giàu có thể được thảo luận, nhưng Mỹ trước hết phải công nhận quyền làm giàu của Iran.
Sự khác biệt này cho thấy vấn đề hạt nhân tiếp tục là nút thắt của thế bế tắc Mỹ-Iran mà nếu không cởi bỏ được, hòa bình sẽ không bao giờ đến với khu vực Trung Đông.
Hiện nay, hai bên vẫn trao đổi đề xuất thông qua các nước trung gian, chủ yếu là Qatar. Vào cuối tháng 9, giới chức Mỹ và Iran đã tiến hành các cuộc tiếp xúc riêng rẽ với những nhà hòa giải nhằm tìm cách kết thúc cuộc chiến kéo dài từ cuối tháng 2/2026, đặc biệt là trong bối cảnh các thỏa thuận ngừng bắn trước đó vào tháng 4 và tháng 6 đều không tồn tại lâu.
Một vấn đề khác có ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế thế giới là eo biển Hormuz. Iran đã đưa việc khôi phục hoạt động hàng hải bình thường tại tuyến đường chiến lược này vào gói đàm phán với Mỹ.
Iran yêu cầu chấm dứt các hành động quân sự, nới lỏng trừng phạt, giải phóng tài sản Iran bị phong tỏa và thực hiện một số điều kiện khác trước khi mở lại hoàn toàn tuyến hàng hải.
Ngày 4/10, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf tiếp tục khẳng định Hormuz sẽ “không được mở lại” cho đến khi các điều kiện mà Iran đặt ra được đáp ứng.
Như vậy, tranh cãi hiện không chỉ nằm ở nội dung của một thỏa thuận mà còn ở thứ tự thực hiện: Mỹ muốn thấy các bước đi cụ thể từ Iran, trong khi Iran yêu cầu Mỹ có hành động trước về quân sự, phong tỏa và trừng phạt, rồi mới nới lỏng phong tỏa đối với eo biển Hormuz.
