Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen dự kiến sẽ ký thỏa thuận tăng cường hiện diện quân sự tại trụ sở LHQ ở New York vào ngày 22/9, bên lề Đại hội đồng LHQ.
Toàn văn thỏa thuận vẫn chưa được công bố, nhưng các báo cáo truyền thông cho thấy, Mỹ đang tìm cách mở rộng sự hiện diện quân sự của mình trong thời gian tới.
Mỹ được cho là đang có kế hoạch mở lại căn cứ Bluie West One thời Chiến tranh Lạnh tại Narsarsuaq, ở Nam Greenland, và thiết lập sự hiện diện tại Mestersvig trên bờ biển phía Đông của hòn đảo.
Ông Trump mô tả thỏa thuận này sẽ trao cho Mỹ “quyền kiểm soát vĩnh viễn về an ninh và mọi nhu cầu khác ở Greenland”.
Tổng thống cũng khẳng định, không một đối thủ nào của Mỹ được phép thiết lập căn cứ hoặc hiện diện quân sự, hay thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm trên đảo mà không có sự chấp thuận của Mỹ.
Đan Mạch nhấn mạnh, thỏa thuận này không chuyển giao chủ quyền đối với Greenland cho Mỹ.
"Thỏa thuận này công nhận rõ ràng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch, cũng như quyền tự quyết của người dân Greenland", Thủ tướng Frederiksen nhấn mạnh.
Đan Mạch đã mô tả thỏa thuận này như một cách để đặt trách nhiệm lớn hơn về an ninh Bắc Cực vào NATO, thay vì giao quyền kiểm soát hoàn toàn cho Washington.
Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho biết, Đan Mạch vẫn sẵn sàng đáp ứng các lợi ích an ninh chính đáng của Mỹ ở Bắc Cực, trong khi vẫn duy trì các “lằn ranh đỏ” đã được thiết lập.
Thỏa thuận này đạt được sau nhiều tháng căng thẳng do những yêu sách lặp đi lặp lại của Tổng thống Trump về việc Mỹ kiểm soát Greenland, trong đó ông đôi khi không loại trừ khả năng sử dụng áp lực quân sự hoặc kinh tế.
Đan Mạch và Greenland kiên quyết bác bỏ bất kỳ việc chuyển giao lãnh thổ nào.
Mỹ hiện đã được hưởng quyền tiếp cận quân sự rộng rãi theo một thỏa thuận quốc phòng năm 1951, được sửa đổi vào năm 2004.
Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Mỹ vận hành 17 căn cứ và đóng quân hơn 10.000 binh sĩ tại Greenland.
Ngày nay, sự hiện diện của Mỹ tập trung tại Căn cứ Không gian Pituffik, với khoảng 150 binh sĩ Mỹ đóng quân tại đó.
