Trầy trật mưu sinh
Thôn Labouye A, xã Lạc Xuân chiếm đa số người đồng bào dân tộc Kơ Ho sinh sống bao đời nay. Dù nằm trong “vựa” rau của huyện Đơn Dương (địa phương sản xuất rau lớn thứ 2 sau Đà Lạt); song, do tư duy canh tác lạc hậu “được chăng hay chớ”; vả lại, do tư tưởng trông chờ, ỷ lại của người đồng bào DTTS nên bao đời vẫn… nghèo! Hơn nữa, những năm gần đây giá các loại rau, quả, nông sản cứ lên - xuống thất thường khiến người nông dân trong vùng bao phen phải lao đao, khốn khó.
Nhà có 5 sào đất nông nghiệp, nhưng do sức khỏe hai vợ chồng yếu, thiếu lao động, giá nông sản lại bấp bênh, nên ông Chamlia Ya Kâu bàn với vợ chỉ giữ lại 2 sào đất để sản xuất, còn 3 sào cho người dân trong vùng thuê. Mỗi năm, từ trồng rau và tiền cho thuê đất gia đình ông Chamlia Ya Kâu chỉ thu nhập vài chục triệu đồng, cuộc sống hết sức khó khăn. Song hành với những năm tháng trầy trật lặng lẽ đi qua, các con của đôi vợ chồng nông dân nghèo này lớn dần; và, việc sách vở, quần áo, chuyện học hành của đứa lớn, đứa bé lần lượt nối tiếp nhau đè nặng lên những đôi vai gầy guộc…
Khẽ bấm bấm các đốt ngón tay đen đúa trên hai bàn tay chai sần vì lam lũ sớm hôm, ông Chamlia Ya Kâu nhớ lại khoảng thời gian cách đây hơn 10 năm, lúc gia đình quá túng khó, vợ chồng ông có lúc chợt nghĩ, do dự: Hay cho các con nghỉ học để ở nhà lao động, phụ giúp gia đình?... Nhưng, bỏ học các con không biết cái chữ, không làm được cán bộ, rồi cũng khổ như đời vợ chồng ông sao?...
Không để con nghèo… cái chữ
Cuộc sống của gia đình ông Ya Kâu và bà Nai Lim đã khó khăn càng trở nên khó khăn hơn khi người con gái đầu là Touneh Nai Tiên thi đỗ vào Trường ĐH Đà Lạt (năm 2004). Con gái học xa nhà mọi khoản chi phí phải tự túc, phải dựa vào chu cấp của gia đình; rồi còn mấy đứa em của Nai Tiên cũng đang học các khối cấp ở trường huyện, trường làng… Để có tiền lo cho các con ăn học, ngoài chí thú sản xuất, chăn nuôi trên mảnh vườn, thửa đất của mình, vợ chồng ông Ya Kâu còn đi làm thuê cho các hộ trong vùng bất cứ việc gì để kiếm thêm thu nhập.
Giữa lúc con gái lớn đang học năm thứ 2, thì đứa con gái kế thi đỗ vào Khoa Ngoại ngữ, Trường ĐH Đà Lạt. Niềm vui nhân lên nhưng cũng kéo theo bao lo toan. Đến năm 2008, ông bà Ya Kâu vui mừng đón con gái đầu - Nai Tiên tốt nghiệp ĐH, cũng là lúc con gái thứ 3 - Touneh Kiều Chi trúng tuyển vào Ngành Luật học Trường ĐH Đà Lạt.
Trao đổi vì sao các con đều chọn trường ĐH Đà Lạt để thi và theo học, ông Ya Kâu và bà Nai Lim thật thà: “Các con tự chọn đấy. Chúng bảo học ở trường này gần nhà (cách nhà chừng 30 km), lỡ thiếu thốn gì các con dễ mà chạy về nhà nhờ cha mẹ giúp. Học ở các trường khác xa xôi, chi phí cao hơn, lấy tiền đâu lo nổi…”.
Hiện 4 người con lớn của ông bà Ya Kâu - Nai Lim đến nay đều đã tốt nghiệp ra trường; chỉ còn cô con gái út đang là SV năm thứ 2 Khoa Quản trị Kinh doanh (cũng của Trường ĐH Đà Lạt). Nụ cười hạnh phúc, mãn nguyện hiện hữu trên những gương mặt ren reo, khắc khổ một thời. Ông bà Ya Kâu cho biết, hiện con gái lớn Nai Tiên đã làm cô giáo dạy Văn ở tỉnh Ninh Thuận, đã “bắt chồng” và đang cùng chồng công tác trong ngành Giáo dục; con gái thứ 2 và thứ 3 đều đã lập gia đình và hiện công tác tại xã Đạ Sa, huyện Lạc Dương và TP Đà Lạt; người con trai duy nhất của ông bà đang làm hướng dẫn viên trong Công ty Du lịch Highland Holiday - Đà Lạt…
Ông Trần Kiên, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học xã Lạc Xuân, huyện Đơn Dương nhận xét: “Hộ ông Chamlia Ya Kâu và bà Touneh Nai Lim là hộ đồng bào DTTS tiêu biểu của xã. Tuy cuộc sống về kinh tế của gia đình rất khó khăn nhưng vợ chồng ông bà đã biết vượt khó để nuôi các con ăn học đến nơi đến chốn, không ai phải bỏ học. Con cái ông bà đã có việc làm, thành đạt…”.
Lãnh đạo xã Lạc Xuân cũng cho biết, nhiều năm liền gia đình ông Chamlia Ya Kâu và bà Touneh Nai Lim được công nhận “Gia đình văn hóa tiêu biểu” và được bình chọn, tôn vinh “Gia đình hiếu học” tiêu biểu trong nhân dân xã Lạc Xuân (Đơn Dương, Lâm Đồng)…
