Thông tư 72/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) quy định về hợp tác, liên kết đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp (GDNN) có hiệu lực từ ngày 12/10/2026, cho phép các cơ sở GDNN liên kết trực tiếp với doanh nghiệp để mở khoa, trung tâm hoặc đơn vị đào tạo chuyên môn.
Hoạt động liên kết này được kỳ vọng tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo, giúp chương trình và ngành nghề đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực thực tế.
Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, cán bộ quản lý các cơ sở GDNN đánh giá mô hình này có tiềm năng, song cần được tổ chức phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, điều kiện của doanh nghiệp và đặc điểm của người học.
Khảo sát nhu cầu, bảo đảm điều kiện đào tạo
Ông Trần Hồng Châu, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX Bến Tre (tỉnh Vĩnh Long), cho rằng việc tăng cường liên kết giữa cơ sở GDNN và doanh nghiệp là hướng đi có tính khả thi, bởi nhiều đơn vị đã triển khai các hình thức phối hợp đào tạo từ trước.
Theo ông Châu, tại các phân hiệu cũ của Trung tâm, đơn vị từng ký kết với các trường trung cấp để tổ chức đào tạo giáo dục nghề nghiệp cho học sinh tốt nghiệp THCS. Những mô hình này cho thấy, khi nhà trường và đơn vị đào tạo cùng tham gia, cơ hội học nghề tại chỗ cho người học được mở rộng, đồng thời hoạt động đào tạo có điều kiện bám sát hơn với nhu cầu thực tế.
Tuy nhiên, để việc liên kết với doanh nghiệp đi vào đào tạo thực chất, theo ông Châu, trước hết các bên phải xác định đúng nhu cầu. Đó không chỉ là nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp mà còn phải tính đến nhu cầu của người học và đặc điểm thị trường lao động tại địa phương.
“Phải khảo sát xem nhu cầu thực tế ở địa phương đó như thế nào, từ nhu cầu của người học và nhu cầu của doanh nghiệp tuyển dụng”, ông Châu nói.
Sau khi xác định nhu cầu, cơ sở GDNN cần tiếp tục rà soát điều kiện tổ chức đào tạo, đặc biệt là cơ sở vật chất, thiết bị theo các danh mục quy định. Đây cũng là cách Trung tâm GDNN-GDTX Bến Tre từng triển khai trong thực tế.
Nhìn từ quá trình đã thực hiện, ông Châu đánh giá những nội dung mới của Thông tư 72 là hoàn toàn khả thi, bởi cùng hướng đến mục tiêu nâng dần chất lượng và hiệu quả giáo dục nghề nghiệp. Dù vậy, để các cơ sở mạnh dạn triển khai mô hình mới, ông cho rằng cần có hướng dẫn cụ thể hơn về cách thức thành lập khoa, tổ chức bộ máy và sử dụng nhân sự.
Liên kết đào tạo nghề cần phù hợp thực tế
Tại Trường Trung cấp An Giang 1 (tỉnh An Giang), việc gắn kết với doanh nghiệp trong đào tạo và cung ứng lao động đã được thực hiện nhiều năm, chủ yếu phục vụ nhu cầu nhân lực tại Phú Quốc.
Ông Đỗ Anh Khoa, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết hằng năm hầu hết học sinh đều tham gia thực tập tại Phú Quốc. Các doanh nghiệp cũng hỗ trợ nhà trường trong việc điều chỉnh chương trình đào tạo sát hơn với yêu cầu công việc.
Dù vậy, tổ chức đào tạo trực tiếp tại doanh nghiệp vẫn gặp một số khó khăn, nhất là với học sinh trung cấp. Các em vừa học nghề vừa học chương trình văn hóa phổ thông (lớp 10, 11, 12) nên khó dành thời gian dài tại doanh nghiệp. Trong khi đó, doanh nghiệp du lịch thường cần thêm lao động vào dịp Tết và mùa cao điểm, còn học sinh chủ yếu có thể đi thực tập vào kỳ nghỉ hè. Sự lệch nhau về thời gian khiến việc phối hợp chưa đáp ứng tốt nhu cầu của cả hai bên.
Một khó khăn khác là điều kiện tiếp nhận người học. Theo ông Khoa, không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ cơ sở vật chất để tổ chức đào tạo cho một lớp từ 30 - 40 học sinh. Với doanh nghiệp ở xa như tại Phú Quốc, nhà trường còn phải tính đến chi phí ăn ở, đi lại và việc bố trí giáo viên. Một số doanh nghiệp sẵn sàng hỗ trợ địa điểm học văn hóa nhưng vẫn gặp khó trong việc bố trí giáo viên giảng dạy.
Từ thực tế này, Hiệu trưởng Trường Trung cấp An Giang 1 cho rằng mô hình liên kết mở khoa hoặc tổ chức đào tạo trực tiếp tại doanh nghiệp phù hợp hơn với hệ cao đẳng, nơi người học đã hoàn thành chương trình phổ thông và có điều kiện dành nhiều thời gian cho học nghề. Với học sinh trung cấp, việc triển khai cần tính đến thời khóa biểu, độ tuổi, điều kiện đi lại và sự đồng thuận của gia đình.
“Đây là mô hình hay, nhưng không thể triển khai đại trà mà cần lựa chọn những doanh nghiệp có đủ điều kiện về cơ sở vật chất, nhân lực và khả năng tiếp nhận người học”, ông Khoa nhận định.
Tăng cường phối hợp, tháo gỡ vướng mắc
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang cho biết, năm học 2026 - 2027, sau khi chia tách, Trường Trung cấp An Giang 1 còn 1 điểm chính và 3 cơ sở tại U Minh Thượng, Tân Hiệp và Tứ giác Long Xuyên. Các đơn vị dự kiến chuyển đổi thành trường trung học nghề từ năm học 2027 - 2028, sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo có hướng dẫn thực hiện.
Theo Hiệu trưởng Trường Trung cấp An Giang 1, để nâng cao hiệu quả phối hợp đào tạo với doanh nghiệp, nhà trường đang vận động doanh nghiệp đồng hành thông qua việc tài trợ trang thiết bị phù hợp phục vụ giảng dạy, tiếp nhận học sinh thực tập và phối hợp nghiên cứu phương án tăng thời lượng thực tập tại doanh nghiệp, giúp học sinh có thêm cơ hội rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp.
Tuy nhiên, việc mở rộng hợp tác cần đi kèm giải pháp bảo đảm chương trình văn hóa, bố trí giáo viên và tổ chức đào tạo linh hoạt.
Từ góc nhìn của các cơ sở, liên kết giữa GDNN và doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc đưa người học đến thực tập mà cần hướng tới sự phối hợp chặt chẽ hơn trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo và phát triển kỹ năng nghề. Để nâng cao hiệu quả, cần khảo sát nhu cầu nhân lực, có hướng dẫn triển khai rõ ràng và lựa chọn doanh nghiệp phù hợp, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo và cơ hội việc làm cho người học.
