Hãng RT dẫn lời ông Ayatollah Mojtaba Khamenei, cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thúc đẩy việc ký kết một bản ghi nhớ với Iran vì ông nhận thấy mình đang ở trong tình thế vô cùng khó khăn.
Theo các nhà trung gian hòa giải Pakistan, văn kiện gồm 14 điểm đã được ông Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký kết từ xa vào tối 17/6 và có hiệu lực ngay lập tức.
Trước đó, Iran cho biết bản ghi nhớ này dự kiến một loạt các nhượng bộ từ phía Mỹ, bao gồm việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran, miễn trừ trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ của Iran, tiếp cận các quỹ bị đóng băng của Iran và một kế hoạch tái thiết kinh tế do Mỹ hậu thuẫn với tổng trị giá ít nhất 300 tỷ USD.
Hôm 18/6, lãnh tụ Khamenei đã bình luận về việc ký kết thỏa thuận, nhấn mạnh trong một tuyên bố rằng chính "Tổng thống Mỹ đang trong tình thế tuyệt vọng đã phải dùng đến nhiều biện pháp khác nhau để đạt được kết quả này".
Giá nhiên liệu tại Mỹ đã vượt quá 4 USD một gallon sau khi Iran đáp trả cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào cuối tháng 2 bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, trong khi tỷ lệ ủng hộ của ông Trump giảm mạnh xuống mức thấp kỷ lục 33%.
Theo bản ghi nhớ, Iran cam kết sẽ mở lại tuyến đường thủy quan trọng này, chiếm khoảng 20% giao dịch dầu thô toàn cầu.
Lãnh tụ Khamenei lưu ý ban đầu ông có "quan điểm khác" về sự cần thiết của ngoại giao với Mỹ, nhưng "đã cho phép" thỏa thuận được tiến hành sau khi Tổng thống Pezeshkian đảm bảo với ông rằng ông sẽ có thể bảo vệ lợi ích của Iran trong các cuộc đàm phán trong tương lai.
Bản ghi nhớ này khởi động giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày, trong đó Mỹ và Iran dự kiến sẽ thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran.
Theo lãnh đạo tối cao, ông Pezeshkian cũng tuyên bố rõ ràng nếu phía Mỹ đưa ra những yêu cầu quá đáng, các nhà đàm phán của Iran sẽ không nhượng bộ.
"Kể từ thời điểm này, Iran đầy tự hào, và tôi, người tôi tớ khiêm nhường của nhân dân Iran, sẽ chờ đợi sự thực hiện các điều kiện đã được nêu ra", ông Khamenei cho biết.
Trưởng đoàn đàm phán của Iran, ông Mohammad Bagher Qalibaf đã ca ngợi thông điệp khôn ngoan và mở đường của lãnh đạo tối cao, nói rằng việc ký kết biên bản ghi nhớ với Mỹ đã cho thấy rõ Iran mới chỉ đạt đến giai đoạn đầu của một con đường khó khăn và quanh co hướng tới giải quyết xung đột.
Trước đó, Tổng thống Trump đã chỉ trích những người phản đối bản ghi nhớ là "những kẻ ghen tị, xấu xa hoặc ngu ngốc". Ông cũng cảnh báo nếu Iran không thực hiện các nghĩa vụ của mình theo thỏa thuận, "chúng ta có thể sẽ quay lại ném bom họ cho đến khi họ thực hiện đúng cam kết".
Bộ Ngoại giao Nga hoan nghênh việc ký kết biên bản ghi nhớ, khi cho rằng điều vô cùng quan trọng là tất cả các bên tham gia vào cuộc xung đột vũ trang không để xảy ra leo thang nguy hiểm mới và bày tỏ hy vọng rằng giao thông qua eo biển Hormuz sẽ trở lại mức trước chiến tranh, làm giảm sự biến động của thị trường dầu mỏ và lương thực toàn cầu.
