Học qua những trải nghiệm tự nhiên
Những năm đầu đời là giai đoạn trẻ phát triển mạnh về ngôn ngữ, khả năng giao tiếp và nhận thức. Việc tạo cơ hội để trẻ làm quen với tiếng Anh vì thế có thể góp phần hình thành sự tự tin, hứng thú với ngoại ngữ, nhưng cách tổ chức không thể giống với học sinh ở các cấp học trên.
Đây cũng là một nội dung được đặt ra trong kế hoạch truyền thông về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Trong nhóm nhiệm vụ hỗ trợ dạy và học bằng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, kế hoạch xác định khảo sát, xây dựng mô hình và kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên đáp ứng nhu cầu triển khai tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong các cơ sở giáo dục mầm non.
Điều đó cho thấy với bậc học này, câu chuyện không đơn thuần là tăng thêm thời lượng tiếp xúc với ngoại ngữ. Trước khi mở rộng, cần đánh giá điều kiện thực tế, xác định mô hình phù hợp và chuẩn bị đội ngũ có khả năng tổ chức các hoạt động đúng đặc điểm phát triển của trẻ.
Với Ninh Bình, định hướng này nằm trong mục tiêu rộng hơn về nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Trong phương hướng năm học 2026 - 2027, ngành Giáo dục tỉnh cũng đặt ra yêu cầu triển khai thực chất đề án này, đồng thời chú trọng đội ngũ, chương trình, học liệu và môi trường sử dụng ngoại ngữ.
Ở lứa tuổi mầm non, một môi trường tiếng Anh phù hợp trước hết cần tạo được sự hứng thú. Trẻ có thể tiếp xúc với những từ, câu giao tiếp đơn giản thông qua bài hát, trò chơi, kể chuyện, hình ảnh hay các tình huống quen thuộc. Ngoại ngữ khi đó được đưa vào hoạt động của trẻ một cách tự nhiên thay vì trở thành những bài học nặng về ghi nhớ.
Cô Hà Thị Xô, giáo viên Trường Mầm non Tân Minh (xã Tân Minh), cho rằng điều quan trọng nhất khi cho trẻ làm quen với tiếng Anh là tạo tâm lý thoải mái.
“Ở lứa tuổi mầm non, trẻ rất thích các hoạt động có âm nhạc, hình ảnh và vận động. Nếu giáo viên đưa những từ, câu tiếng Anh đơn giản vào trò chơi hoặc hoạt động hằng ngày, trẻ thường hào hứng và ghi nhớ tự nhiên hơn. Theo tôi, không nên tạo áp lực phải nhớ được bao nhiêu từ mà cần giúp trẻ mạnh dạn nghe, nói và có hứng thú với ngoại ngữ”, cô Xô chia sẻ.
Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu lựa chọn nội dung phù hợp. Trẻ cần được tiếp xúc với tiếng Anh thông qua những chủ đề gần gũi với cuộc sống, thời lượng vừa phải và phương pháp linh hoạt. Việc làm quen ngoại ngữ không nên làm thay đổi mục tiêu chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi và phát triển toàn diện của giáo dục mầm non.
Chuẩn bị đội ngũ trước khi mở rộng
Nếu môi trường là điều kiện để trẻ có cơ hội tiếp xúc với tiếng Anh thì đội ngũ tổ chức hoạt động giữ vai trò quan trọng trong việc biến những cơ hội ấy thành trải nghiệm giáo dục phù hợp.
Người tổ chức hoạt động làm quen với tiếng Anh cho trẻ không chỉ cần năng lực ngoại ngữ mà còn phải hiểu đặc điểm tâm lý lứa tuổi, biết lựa chọn nội dung, thiết kế trò chơi, sử dụng hình ảnh, âm nhạc, vận động và tạo được tương tác với trẻ.
Bởi vậy, yêu cầu khảo sát, xây dựng mô hình và kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên có ý nghĩa quan trọng. Khảo sát giúp xác định các cơ sở mầm non đang có những điều kiện nào về đội ngũ, học liệu và môi trường, từ đó xác định nhu cầu bồi dưỡng cũng như cách thức triển khai phù hợp.
Cô Dương Thị Kim Thanh, Hiệu trưởng Trường Mầm non Hồng Quang (xã Ý Yên), cho rằng sự khác nhau về điều kiện giữa các cơ sở giáo dục cần được tính đến khi xây dựng mô hình.
“Muốn tổ chức hiệu quả, trước hết giáo viên phải được hướng dẫn cụ thể về phương pháp và có học liệu phù hợp với trẻ. Mỗi trường lại có điều kiện đội ngũ, cơ sở vật chất và nhu cầu của phụ huynh khác nhau, nên cần có lộ trình phù hợp thay vì triển khai theo một cách giống nhau ở tất cả các cơ sở”, cô Thanh cho biết.
Cùng với đội ngũ, học liệu cũng cần được quan tâm. Với trẻ nhỏ, học liệu trực quan, âm thanh, hình ảnh và trò chơi có vai trò lớn trong việc duy trì sự chú ý và tạo hứng thú. Việc lựa chọn học liệu cần bảo đảm phù hợp độ tuổi, có nội dung lành mạnh và hỗ trợ mục tiêu phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Sự đồng hành của gia đình cũng là một yếu tố cần thiết. Nếu trẻ được tiếp xúc với tiếng Anh ở trường nhưng phụ huynh đặt nặng kết quả, yêu cầu trẻ học thuộc nhiều từ hay so sánh khả năng ngoại ngữ giữa các em, hoạt động vốn nhằm tạo hứng thú có thể trở thành áp lực. Vì vậy, nhà trường và gia đình cần có sự thống nhất về mục tiêu và cách tiếp cận.
Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một quá trình cần được chuẩn bị từng bước. Với giáo dục mầm non, điều quan trọng trước hết là tạo cho trẻ sự hứng thú và những trải nghiệm tích cực với ngôn ngữ mới.
Khi đội ngũ, học liệu và cách tổ chức được chuẩn bị phù hợp, những trải nghiệm tiếng Anh tự nhiên, vừa sức từ tuổi mầm non sẽ là nền tảng để trẻ tự tin tiếp tục học và sử dụng ngoại ngữ ở các cấp học sau.
