Đây được xem là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số ngành nông nghiệp, góp phần minh bạch chuỗi giá trị, nâng cao năng lực quản lý chất lượng và gia tăng sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.
Đặt nền móng cho hệ sinh thái dữ liệu nông nghiệp quốc gia
Sau 6 tháng thí điểm với mặt hàng sầu riêng, hệ thống chính thức đi vào hoạt động, tạo nền tảng dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm, phát triển thị trường và kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, địa phương với người dân.
Đến nay, hệ thống đã tích hợp dữ liệu của hơn 18.500 sản phẩm, thuộc 181 nhóm sản phẩm của 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố. Riêng đối với sầu riêng xuất khẩu, đã có 16 doanh nghiệp tham gia thí điểm; bước đầu 6 container được xuất khẩu thành công sang Trung Quốc thông qua áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử.
Theo kết quả kiểm thử, hệ thống có khả năng đáp ứng khoảng 1.000 lượt tra cứu/giây, 30.000 người quét mã đồng thời, hơn 85 triệu lượt quét/ngày, tạo nền tảng kỹ thuật để mở rộng triển khai trên phạm vi cả nước.
Bên cạnh đó, hệ thống đã kết nối với các đơn vị cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất khẩu, nhập khẩu; đồng thời bảo đảm khả năng liên thông với các bộ, ngành, địa phương và Trung tâm Dữ liệu quốc gia thuộc Bộ Công an theo quy định về an toàn thông tin, an ninh mạng.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, truy xuất nguồn gốc đang trở thành yêu cầu tất yếu khi các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về chất lượng, tính minh bạch và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng.
Việc đưa hệ thống vào hoạt động sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao giá trị sản phẩm; đồng thời tăng cường năng lực quản lý nhà nước trong giám sát, cảnh báo và xử lý các vấn đề liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm.
Hệ thống cũng tạo nền tảng để các địa phương và các chủ thể trong chuỗi giá trị từng bước chuẩn hóa, cập nhật và chia sẻ dữ liệu về vùng trồng, cơ sở sản xuất, đóng gói, chế biến, phân phối và xuất khẩu, hướng tới hình thành hệ sinh thái dữ liệu nông nghiệp thống nhất, phục vụ phát triển kinh tế số nông nghiệp.
Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp mở rộng phạm vi triển khai, ưu tiên các nhóm nông, lâm, thủy sản chủ lực, sản phẩm xuất khẩu và các mặt hàng có yêu cầu cao về chất lượng, an toàn thực phẩm.
Nâng tầm vị thế nông sản Việt
Phát biểu tại lễ công bố ngày 30/6 vừa qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá việc đưa hệ thống vào vận hành là bước tiến quan trọng trong chuyển đổi số ngành nông nghiệp và môi trường, góp phần minh bạch toàn bộ chuỗi sản xuất, bảo đảm chất lượng, giữ vững uy tín và nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.
Theo Phó Thủ tướng, việc triển khai hệ thống diễn ra trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu. Trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 31 tỷ USD, tăng 9,2%, xuất siêu hơn 8,4 tỷ USD. Tuy nhiên, mục tiêu xuất khẩu trên 74 tỷ USD trong năm 2026 đòi hỏi ngành nông nghiệp phải đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, truy xuất nguồn gốc không còn là yêu cầu riêng lẻ mà đã trở thành xu hướng tất yếu trong quản lý chất lượng và bảo vệ người tiêu dùng. Muốn phát triển bền vững, nông sản Việt Nam phải xây dựng thương hiệu, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đối mặt với nhiều thách thức khi sản xuất nông nghiệp trong nước vẫn chủ yếu quy mô nhỏ lẻ, phân tán. Vì vậy, cần có lộ trình phù hợp, triển khai từ các ngành hàng chủ lực, sản phẩm có giá trị kinh tế cao và thị trường xuất khẩu trọng điểm trước khi mở rộng trên toàn hệ thống.
Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành và địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ chế kết nối, chia sẻ và xác thực dữ liệu; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia hệ thống. Việc triển khai cần đơn giản, hiệu quả, phù hợp thực tiễn sản xuất, coi truy xuất nguồn gốc là công cụ nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của nông sản thay vì trở thành thủ tục hành chính phát sinh.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống được xây dựng với ba hợp phần gồm: cổng tra cứu dành cho người dân; hệ thống quản trị phục vụ cơ quan quản lý và doanh nghiệp; ứng dụng trên thiết bị di động. Hệ thống ứng dụng các công nghệ như ký số điện tử, chuỗi khối (blockchain), mã QR theo chuẩn quốc tế GS1 Digital Link, bảo đảm tính xác thực, minh bạch và toàn vẹn dữ liệu, sẵn sàng trở thành hạ tầng số dùng chung của ngành nông nghiệp trong giai đoạn tới.
