Vào đầu năm mới, những bước chân du khách thập phương lại rộn rã tìm đến hội chọi dê để cảm nhận những nét độc đáo của người H’ Mông.
Những con dê được chọn thi đấu phải có thể lực tốt, thân hình lực lưỡng, có râu dài, sừng cao, giống tốt nhất và có nguồn gốc rõ ràng.
Trước khi vào trận đấu, mỗi chú dê phải đeo số báo danh và thi ở các hạng cân khác nhau.
Những cặp dê to khỏe nhất được chọn để tham gia thi đấu.
Thể thức thi đấu dê có các vòng đấu loại, tứ kết, bán kết, sau khi thắng các vòng thi những chú dê khỏe nhất sẽ vào vòng thi chung kết.
Ngày thường những chú dê núi hiền lành thơ thẩn kiếm ăn trên các vách đá bỗng trở thành đấu sĩ dũng mãnh trên sàn đấu…
Một đòn “hổ lao” dũng mãnh trước sự thích thú, hò reo cổ vũ của người xem.
Những chú dê khi thi đấu cũng có chiến thuật khéo léo, ra đòn đẹp mắt nhưng cũng không kém phần hiểm hóc khi nhằm thẳng vào đối phương, khiến người xem không thể rời mắt.
Chọi dê không có sự cay cú, được mất, hơn thua, không có những màn đánh khốc liệt, đẫm máu, nhưng những chú dê thi đấu luôn đem tới du khách những giây phút sảng khoái, vui tươi, lành mạnh ngày xuân.
Những năm gần đây, chọi dê không chỉ dừng lại là một trò vui dịp đầu xuân mà đồng bào đã ý thức hơn về việc phát triển chọi dê thành một sản phẩm du lịch hấp dẫn để giới thiệu tới du khách những nét đẹp văn hóa của người H’ Mông, tỉnh Hà Giang.
Sau những trận chọi căng thẳng, mãnh liệt, các “đấu sỹ dê” lại trở về quê hương, về với bầy đàn của mình. Những con dê to khỏe và đẹp nhất được người nuôi chọn ra để bảo vệ đàn, duy trì nòi giống và chuẩn bị cho những trận thi đấu mùa sau.
