Iran đã phát tín hiệu rằng họ sẵn sàng cho phép tàu thuyền từ một số quốc gia nhất định đi qua eo biển Hormuz. Các báo cáo truyền thông và dữ liệu theo dõi cũng cho thấy một số tàu chở dầu đã được kiểm tra kỹ lưỡng trước đó đã đi qua hành lang an toàn một cách suôn sẻ, với ít nhất một công ty vận tải được cho là đã trả cho Iran 2 triệu USD.
Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh hơn 15 tàu chở dầu đã bị máy bay không người lái và đạn pháo tấn công ở eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống Iran vào cuối tháng 2/2026.
Trong bối cảnh leo thang căng thẳng ở Trung Đông làm chao đảo thị trường năng lượng, tác động của một vài tàu chở dầu đi qua cho đến nay vẫn còn hạn chế. Giá dầu Brent vẫn đang giao dịch ở mức trên 100 USD.
Dưới đây là những điều cần biết về các diễn biến mới nhất tại eo biển Hormuz.
Ai được phép đi qua?
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố eo biển này mở cửa cho tất cả các nước trừ Mỹ và Israel, đồng thời cho biết thêm một số tàu từ "các quốc gia khác nhau" đã được phép đi qua.
Tuy nhiên, trên thực tế các tàu có liên hệ với phương Tây phải đối mặt với những trở ngại đáng kể trong việc đảm bảo an toàn khi đi qua.
Hiện Ấn Độ, Pakistan, Trung Quốc, Iraq và Malaysia đang trực tiếp thảo luận về kế hoạch vận chuyển quá cảnh với Iran, trong đó các quan chức ở ba nước đầu tiên cũng như Thổ Nhĩ Kỳ đã xác nhận việc thông quan.
Tờ Financial Times đưa tin trích dẫn dữ liệu hàng hải, ít nhất 8 tàu bao gồm các tàu chở dầu và tàu chở hàng thuộc sở hữu của Ấn Độ, Pakistan và Hy Lạp, cũng như hạm đội riêng của Iran đã đi qua eo biển nhưng sử dụng một tuyến đường bất thường vòng quanh đảo Larak, nằm gần bờ biển Iran và nơi nước nông hơn nhiều so với giữa eo biển.
Cũng theo nguồn tin này, ít nhất 9 tàu chở dầu và nhiên liệu của Trung Quốc cũng đang tập trung ở vùng Vịnh, dường như đang chuẩn bị đi qua eo biển Hormuz.
Theo Lloyd's List, việc cấp phép đang được xem xét từng trường hợp cụ thể, đồng thời cho biết thêm rằng chính quyền Iran đang xây dựng một "quy trình phê duyệt tàu thuyền chính thức hơn" dự kiến sẽ được triển khai trong những ngày tới.
Đi qua miễn phí?
Trên lý thuyết, vận tải quốc tế không nên hoạt động như một đường thu phí, nhưng tình hình hiện tại dường như đang diễn biến theo hướng đó trong điều kiện thời chiến.
Hãng bảo hiểm Lloyd's List đưa tin rằng ít nhất một công ty vận hành tàu chở dầu đã trả khoảng 2 triệu USD để quá cảnh, đồng thời cho biết không thể xác định liệu các khoản thanh toán tương tự có được thực hiện trong các trường hợp khác hay không.
Cũng chưa rõ làm thế nào các khoản thanh toán như vậy có thể được xử lý, trong bối cảnh các lệnh trừng phạt đối với Iran đang được áp đặt.
Ngoài ra, một số báo cáo truyền thông cho biết quốc hội Iran đang xem xét dự luật đánh thuế các tàu thuyền đi qua eo biển. Tuy nhiên, tờ Wall Street Journal lưu ý rằng chính sách như vậy sẽ đòi hỏi sự mua hàng từ khu vực các nước láng giềng vùng Vịnh của Iran.
Bức tranh về Hormuz trước chiến tranh
Eo biển Hormuz từng là một trong những điểm nghẽn giao thông quan trọng và nhộn nhịp nhất thế giới với trung bình 20 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua mỗi ngày vào năm 2025, tương đương khoảng 25% tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 80% lượng dầu này được vận chuyển đến các nước châu Á, gồm: Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Khoảng 93% lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu của Qatar và 96% lượng LNG xuất khẩu của UAE cũng đi qua eo biển Hormuz, chiếm khoảng 19% tổng lượng thương mại LNG toàn cầu.
Trước chiến tranh, khoảng 138 tàu thuyền đi qua eo biển mỗi ngày nhưng hiện nay, con số đó đã giảm xuống còn khoảng 3-5 tàu mỗi ngày, theo ước tính.
Eo biển chỉ rộng khoảng 54 km, với các luồng hàng hải vào và ra rộng hai dặm, được ngăn cách bởi một vùng đệm hai dặm. Các tàu sử dụng tuyến đường Larak phải đối mặt với vùng nước nông hơn so với luồng trung tâm, mặc dù độ sâu nhìn chung vẫn đủ cho hầu hết các loại tàu.
Tác động như thế nào đến giá năng lượng?
Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đã có tác động lớn đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu Brent giao dịch cao nhất ở mức gần 120 USD. Giá dầu thô WTI cũng đạt đỉnh 100 USD/thùng.
Giá khí đốt tự nhiên tương lai (TTF) của châu Âu giảm nhẹ xuống còn 60 euro/MWh sau khi tăng vọt hơn 30% do Israel tấn công mỏ khí đốt South Pars của Iran, dẫn đến sự trả đũa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Qatar.
Tác động đến Mỹ
Khi giá dầu tăng vọt, giá xăng ở Mỹ cũng tăng theo, đạt mức trung bình 3,90 USD/gallon. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tìm cách giảm sự hoảng loạn trên thị trường và chắc chắn sẽ giảm xuống khi chiến sự kết thúc.
Ngoài ra, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã ra tín hiệu rằng Mỹ có thể miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với dầu của Iran đang bị mắc kẹt trên các tàu chở dầu nhằm mục đích giảm giá.
Đầu tuần này, ông cũng cho biết Mỹ đã cho phép các tàu chở dầu của Iran đi qua eo biển để cung cấp cho phần còn lại của thế giới.
Cùng với Mỹ, các nhà lãnh đạo châu Âu đã yêu cầu mở lại eo biển Hormuz cũng như giảm leo thang và kiềm chế tối đa từ phía các bên tham chiến. Tuy nhiên, các thành viên NATO châu Âu lại ngần ngại điều động hải quân đến eo biển chiến lược này.
Nga nói gì về cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz?
Cuộc khủng hoảng không trực tiếp làm gián đoạn xuất khẩu của Nga, và một số nhà phân tích cho rằng Moscow có thể hưởng lợi từ việc nguồn cung toàn cầu khan hiếm hơn.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, Nga đã và vẫn là nhà cung cấp dầu khí đáng tin cậy, đồng thời cảnh báo rằng nước này không thể hoàn toàn tránh khỏi những hậu quả rộng lớn từ biến động giá năng lượng do xung đột tại Iran.
