Hà Nội ‘siết’ truy xuất nguồn gốc thực phẩm từ lò mổ đến bếp ăn trường học

Hơn 560.000 lô thực phẩm thiếu thông tin

Theo báo cáo của UBND TP Hà Nội cập nhật đến ngày 4/11/2026, trong tổng số 696.645 lô thực phẩm nhập được ghi nhận trên hệ thống, có tới 561.042 lô thiếu thông tin, chiếm 80,5%. Đây là con số đáng chú ý trong bối cảnh thành phố đang thúc đẩy ứng dụng công nghệ để kiểm soát nguồn cung thực phẩm, đặc biệt đối với các cơ sở giáo dục.

Trong 433 nhà cung cấp đang hoạt động, có 372 đơn vị thực hiện nhập liệu, đạt tỷ lệ 85,9%. Tuy nhiên, vẫn còn 107 nhà cung cấp chưa khai báo bất kỳ lô hàng nào. Trong đó, 61 đơn vị hoàn toàn không nhập liệu và 46 đơn vị có cập nhật dữ liệu nhưng chưa khai báo lô hàng.

Đáng chú ý, trong số 326 nhà cung cấp có dữ liệu lô nhập, có 203 đơn vị thuộc nhóm trên 50% số lô hàng thiếu thông tin. Đặc biệt, 9 đơn hàng của 3 nhà cung cấp không thể truy xuất nguồn gốc.

Những hạn chế này cho thấy việc đưa dữ liệu lên hệ thống chưa đồng nghĩa với việc thông tin về nguồn gốc thực phẩm đã được bảo đảm đầy đủ. Khi các thông tin quan trọng về lô hàng, nhà cung cấp và quá trình giao nhận chưa được cập nhật, khả năng kiểm tra, đối chiếu và xác định nguồn gốc thực phẩm khi xảy ra sự cố sẽ gặp nhiều khó khăn.

Khoảng trống dữ liệu cũng thể hiện rõ tại các cơ sở giáo dục. Hiện hệ thống đang theo dõi 4.156 trường thuộc 127 đơn vị xã, phường và khối trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, gồm 1.171 trường công lập và 2.985 trường ngoài công lập.

Ở khối trường công lập, tỷ lệ lớp thực hiện cập nhật thực đơn đạt 47,2%, tỷ lệ đăng ảnh bữa ăn đạt 38,4%. Trong khi đó, tại khối ngoài công lập, hai tỷ lệ tương ứng chỉ đạt 30,6% và 15,6%.

Đáng lưu ý, có 14 trường ngoài công lập được ghi nhận có toàn bộ nhà cung cấp chưa thực hiện nhập liệu. Các trường này phân bố tại phường Việt Hưng, Định Công, Phú Thượng và các xã Quang Minh, Dân Hòa.

Theo báo cáo, trong nhóm 175 nhà cung cấp chỉ phục vụ trường ngoài công lập, tỷ lệ không nhập liệu lên tới 29,1%. Ngược lại, ở nhóm 256 nhà cung cấp phục vụ cả hai khối trường, tỷ lệ này chỉ là 3,5%.

Ở khâu giao nhận, trong tổng số 144.767 đơn hàng đến hạn, có 133.477 đơn được ghi nhận giao thành công, đạt 92,2%; còn 11.290 đơn chưa giao thành công.

Sự chênh lệch trên đặt ra yêu cầu phải rà soát trách nhiệm cập nhật dữ liệu của từng nhà cung cấp, nhất là những đơn vị chuyên cung ứng thực phẩm cho các trường ngoài công lập. Bởi đối với bữa ăn học đường, việc xác định rõ nguồn gốc nguyên liệu không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi và sức khỏe của học sinh.

Kiểm soát từ lò mổ, kết nối đến bếp ăn trường học

Trước thực trạng trên, UBND TP Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 426/KH-UBND về triển khai thí điểm Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc thực phẩm trên địa bàn. Giai đoạn đầu, hệ thống tập trung vào chuỗi cung ứng thịt gia súc, gia cầm, trong đó trọng tâm là thịt lợn.

Mô thí điểm dự kiến gồm ít nhất 2 chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, với 2 cơ sở chăn nuôi, 2 cơ sở giết mổ tập trung, 2 đơn vị phân phối hoặc sơ chế, các đơn vị vận chuyển thuộc chuỗi, 20 điểm bán và 5 bếp ăn tập thể. Địa bàn triển khai được lựa chọn tại 3-5 xã, phường có các mắt xích trong chuỗi cung ứng.

Trong số 20 điểm bán được lựa chọn, ít nhất 10 điểm là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ tại chợ dân sinh. Đây là nhóm có quy mô hoạt động phân tán, việc quản lý nguồn gốc hàng hóa và cập nhật dữ liệu thường gặp nhiều khó khăn.

Điểm đáng chú ý của hệ thống là không dừng lại ở việc gắn mã QR trên sản phẩm mà hướng tới kết nối dữ liệu xuyên suốt các công đoạn, từ định danh cơ sở chăn nuôi, quản lý đàn, vận chuyển, giết mổ đến phân phối và tiêu thụ.

Theo thông tin do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, hiện thành phố hiện có khoảng 73 cơ sở giết mổ tập trung. Đây là nhóm cơ sở cần được ưu tiên giám sát và số hóa dữ liệu.

Tại các cơ sở giết mổ, phương án kỹ thuật được đề xuất kiểm soát theo hai chiều. Ở đầu vào, hệ thống ghi nhận mã lô lợn, hồ sơ kiểm dịch, nguồn gốc trang trại và số lượng thực nhận. Ở đầu ra, thịt được cân, phân loại, tạo mã lô và liên kết với dữ liệu động vật trước giết mổ.

Khi hàng hóa được bàn giao, các bên tham gia xác nhận thông tin để tiếp tục theo dõi quá trình vận chuyển và phân phối. Trường hợp số lượng thực tế không khớp hoặc hồ sơ kiểm dịch thiếu thông tin, hệ thống được thiết kế để phát cảnh báo.

Cách làm này nhằm hạn chế tình trạng đứt gãy thông tin giữa các công đoạn, đồng thời giúp cơ quan chức năng xác định được lô hàng xuất phát từ cơ sở nào, qua những khâu trung gian nào và đang được phân phối đến đâu.

Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất xây dựng nền tảng dùng chung, tiếp nhận dữ liệu từ các phần mềm quản lý chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển và phân phối thông qua giao diện kết nối dữ liệu API. Hệ thống dự kiến tích hợp với HanoiCheck, kho dữ liệu dùng chung của thành phố và ứng dụng Công dân số Thủ đô (iHanoi), giúp người dân tra cứu thông tin mà không phải cài đặt thêm ứng dụng riêng.

Đặc biệt, đối với bếp ăn trường học, dữ liệu nguyên liệu đầu vào sẽ được liên kết với thực đơn, món ăn hoặc ca chế biến. Khi phát hiện một lô thực phẩm có nguy cơ mất an toàn, cơ quan quản lý có thể truy xuất ngược để xác định cơ sở cung cấp, quá trình vận chuyển và những địa điểm đã tiếp nhận, sử dụng nguyên liệu.

Đây được xem là hướng đi cần thiết nhằm tăng cường giám sát chất lượng thực phẩm trong trường học, nơi có số lượng người sử dụng lớn và đòi hỏi yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn.

Các cơ sở cũng phải bố trí nhân sự phụ trách cập nhật thông tin, thực hiện gắn mã lô trên hàng hóa, bao bì hoặc phương tiện chứa phù hợp. Khi nhận được cảnh báo an toàn thực phẩm, đơn vị phải dừng giao nhận, kinh doanh hàng hóa nghi vấn, bảo quản riêng và phối hợp với cơ quan chức năng trong việc khoanh vùng, thu hồi, xử lý.

Không để truy xuất nguồn gốc trở thành hình thức

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà, các sở, ngành cần tập trung xây dựng mô hình chuẩn, kiểm soát thực chất, tránh triển khai hình thức. Sở Công Thương được giao rà soát các chuỗi cung ứng đã đáp ứng tiêu chuẩn để kết nối với nền tảng HanoiCheck, công khai thông tin sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.

Thành phố đồng thời yêu cầu lựa chọn ít nhất hai mô hình thí điểm, tổ chức lại quy trình quản lý khép kín từ nguồn cung đến thị trường, gắn với phục vụ bữa ăn học đường. Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm kiểm tra quy trình kỹ thuật chuyên ngành; Sở Khoa học và Công nghệ hoàn thiện quy trình điện tử và nền tảng công nghệ dùng chung.

Ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, theo kế hoạch, ngày 4/12/2026, Ban Chỉ đạo sẽ đánh giá kết quả triển khai sau một tháng, đồng thời xem xét kết quả các đoàn kiểm tra an toàn thực phẩm.

Thời gian vận hành thí điểm tối thiểu 15 ngày. Sau khi hoàn thành, thành phố sẽ tổng kết, đánh giá về độ chính xác dữ liệu, thời gian xử lý sự cố, hiệu quả cảnh báo, truy xuất, thu hồi sản phẩm và chi phí vận hành để hoàn thiện quy trình trước khi xem xét nhân rộng.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là minh bạch nguồn gốc thực phẩm trên giấy tờ hay qua mã QR, mà phải bảo đảm mỗi lô hàng khi đến bếp ăn trường học đều có thông tin rõ ràng, có thể kiểm chứng và truy xuất được khi cần thiết.