Trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ, cùng với sức ép về dân số và áp lực môi trường, thành phố Hà Nội xác định việc bảo vệ ao, hồ, kiên quyết không san lấp là giải pháp chiến lược, góp phần xây dựng đô thị xanh - sạch - đáng sống.
Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, nhiều hồ, ao từng bị lấn chiếm, san lấp và suy giảm về diện tích, ảnh hưởng tới hệ sinh thái và khả năng điều hòa nước của đô thị. Trước thực trạng này, Hà Nội đã triển khai các biện pháp quản lý quyết liệt, trong đó có việc điều chỉnh, bổ sung danh mục hơn 3.500 ao, hồ, đầm không được san lấp trên địa bàn.
Thực trạng và yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ ao, hồ đô thị
Hà Nội là một trong những đô thị có hệ thống ao, hồ tự nhiên phong phú nhất cả nước, với giá trị không chỉ về môi trường mà còn về văn hóa, cảnh quan và sinh hoạt cộng đồng. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển nhanh, không ít ao, hồ đã bị san lấp để mở rộng khu dân cư, xây dựng công trình hạ tầng hoặc bị lấn chiếm, sử dụng sai mục đích.
Hậu quả là diện tích mặt nước đô thị suy giảm, khả năng điều hòa nước mưa bị hạn chế, nguy cơ ngập úng gia tăng vào mùa mưa và không gian sinh thái ngày càng bị thu hẹp. Nhiều ao, hồ nội đô từng rơi vào tình trạng ô nhiễm nặng do tiếp nhận nước thải sinh hoạt trực tiếp, dẫn đến phú dưỡng, bốc mùi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống xung quanh.
Nhiều chuyên gia môi trường khẳng định, ao, hồ đóng vai trò như “lá phổi nước” của đô thị, giúp duy trì cân bằng sinh thái, điều hòa vi khí hậu và tạo môi trường sống trong lành cho người dân. Việc thiếu vắng hoặc suy giảm các không gian mặt nước không chỉ khiến đô thị trở nên ngột ngạt, mà còn làm gia tăng áp lực lên hạ tầng thoát nước và môi trường.
Trước thực tế đó, công tác quản lý ao, hồ không thể chỉ dừng lại ở việc xử lý vi phạm đơn lẻ, mà cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn, gắn bảo vệ diện tích mặt nước với cải thiện chất lượng môi trường nước và nâng cao nhận thức của cộng đồng.
Hà Nội kiên quyết không san lấp ao, hồ
Để ứng phó với những thách thức nêu trên, UBND TP Hà Nội đã ban hành và điều chỉnh danh mục hơn 3.500 hồ, ao, đầm không được san lấp, thể hiện rõ quyết tâm trong bảo vệ môi trường nước và phát triển đô thị bền vững.
Theo Quyết định số 2423/QĐ-UBND ngày 14/5/2025 do Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Trọng Đông ký ban hành, danh mục được điều chỉnh, bổ sung, nâng tổng số ao, hồ, đầm không được san lấp lên 3.501 trường hợp. Nhiều ao, hồ tại các quận, huyện cũ như: Thanh Xuân, Hoàng Mai, Nam Từ Liêm, Chương Mỹ, Ứng Hòa… đã được đưa vào diện bảo vệ nhằm ngăn chặn nguy cơ lấn chiếm, biến mất khỏi không gian đô thị.
Việc mở rộng danh mục này cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy quản lý: Ao, hồ không còn bị xem là quỹ đất dự trữ để san lấp hay chuyển đổi mục đích sử dụng, mà được xác định là tài sản sinh thái cần được gìn giữ lâu dài. Danh mục được công bố công khai tới các quận, huyện, thị xã và các tổ chức, cá nhân liên quan, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho công tác giám sát và xử lý vi phạm.
Song song với việc bảo vệ diện tích mặt nước, Hà Nội cũng triển khai nhiều chương trình cải tạo và nâng cao chất lượng môi trường nước tại các ao, hồ. Thực tế cho thấy, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp như xử lý ô nhiễm, nạo vét bùn đáy, cải tạo cảnh quan đã mang lại hiệu quả tích cực tại nhiều hồ trên địa bàn. Một số công nghệ xử lý nước tiên tiến đã góp phần cải thiện chất lượng nước, phục hồi hệ sinh thái mặt nước đô thị.
Bên cạnh nỗ lực của chính quyền, vai trò của cộng đồng và các chuyên gia tiếp tục được đề cao. Nhiều chuyên gia môi trường nhấn mạnh rằng, bảo vệ ao, hồ không chỉ mang lại lợi ích về cảnh quan mà còn góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu cục bộ, nâng cao chất lượng sống của cư dân đô thị. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ giá trị của ao, hồ, từ đó cùng chung tay bảo vệ, giám sát và phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm.
Giữ được ao, hồ là giữ lại những “lá phổi xanh” quý giá của Thủ đô - những yếu tố quan trọng tạo nên không gian sống hài hòa, môi trường trong lành và hệ sinh thái bền vững. Chủ trương kiên quyết không san lấp ao, hồ cùng với các giải pháp quản lý đồng bộ đang từng bước khẳng định quyết tâm của Hà Nội trong xây dựng đô thị xanh, văn minh và đáng sống cho hôm nay và các thế hệ mai sau.
