Nếu Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược (START) chấm dứt hiệu lực, thế giới sẽ đối mặt một cuộc chạy đua vũ trang mới. Giáo sư sử học Peter Kuznik nói với Izvestia rằng kịch bản này có thể kéo theo sự gia tăng mạnh số lượng đầu đạn hạt nhân.
“Giờ đây, nếu hiệp ước ngừng hoạt động, một cuộc chạy đua vũ trang mới sẽ bắt đầu và chúng ta sẽ tăng gấp đôi số lượng đầu đạn hạt nhân. Ngoài ra, số quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân cũng có thể tăng gấp đôi. Chúng ta biết 73% dân số Hàn Quốc muốn nước này có vũ khí hạt nhân của riêng mình,” ông nói.
Giáo sư Kuznik cho rằng Nhật Bản cũng có thể gia nhập nhóm cường quốc hạt nhân. Theo ông, nước này có dự trữ plutoni lớn, cùng năng lực khoa học – kỹ thuật để nhanh chóng tự chế tạo vũ khí hạt nhân.
Đồng thời, theo nhận định của chuyên gia, trong cuộc xung đột gần đây, giới chức Iran đã nhận ra rằng “cách duy nhất” để tự bảo vệ trước nguy cơ bị Mỹ xâm lược là sở hữu kho vũ khí hạt nhân.
Ở chiều ngược lại, ông Kuznik nói người dân Mỹ ủng hộ việc gia hạn thỏa thuận hạt nhân với Nga.
“86% cử tri Đảng Cộng hòa muốn gia hạn Hiệp ước New START. Nhìn chung, 92% muốn có một hợp đồng mới. Người Mỹ xứng đáng được tốt hơn, và thế giới cũng xứng đáng được tốt hơn,” nhà sử học kết luận.
Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược New START sẽ hết hạn vào ngày 5/2 năm nay.
Ngày 4/2, Trợ lý Tổng thống Nga Vladimir Putin Yuri Ushakov tuyên bố phía Nga sẽ hành động “cân bằng và có trách nhiệm” sau khi New START hết hạn. Ông đồng thời nhấn mạnh con đường hướng tới một giải pháp đàm phán nhằm bảo đảm ổn định chiến lược vẫn rộng mở.
Ngày 3/2, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cảnh báo sẽ rất tệ cho an ninh chiến lược nếu Nga và Mỹ không còn New START. Theo ông, thời gian đang nhanh chóng cạn dần và chỉ trong vài ngày nữa, thế giới có thể rơi vào tình thế nguy hiểm hơn trước.
Tháng 9/2025, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Nga sẵn sàng tuân thủ các hạn chế theo New START thêm một năm sau ngày 5/2/2026.
Ngày 4/2, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Liên bang Nga Dmitry Medvedev nhấn mạnh rằng toàn bộ chuỗi các thỏa thuận trước đây – từ SALT I cho đến START-3 – nay đã trở thành quá khứ.
Đây là một dấu mốc lịch sử, bởi kể từ hơn nửa thế kỷ qua, 2 cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới luôn duy trì ít nhất một văn kiện kiểm soát vũ khí nhằm hạn chế quy mô kho hạt nhân.
Việc START mới chấm dứt đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 1972, Nga và Mỹ bước vào giai đoạn không có bất kỳ hiệp ước nào hạn chế lực lượng hạt nhân chiến lược.
Trong suốt hơn 50 năm qua, các hiệp định như SALT I, SALT II, START I, START II và START-3 đã đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng và giảm nguy cơ chạy đua vũ trang hạt nhân.
Sự kiện này được đánh giá là bước ngoặt lớn trong quan hệ Nga – Mỹ, đồng thời đặt ra thách thức đối với an ninh toàn cầu.
