Giáo dục thường xuyên mở rộng cơ hội học tập, thúc đẩy học tập suốt đời

Báo cáo tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT năm 2026, ông Trần Thanh Đạm - Cục trưởng Vụ Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT) cho biết: Năm học 2025-2026 diễn ra trong bối cảnh đất nước triển khai đồng bộ nhiều chủ trương, chính sách lớn về sắp xếp tổ chức bộ máy, đổi mới quản trị quốc gia và phát triển giáo dục theo tinh thần các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Chính phủ.

Đây cũng là năm đầu tiên ngành Giáo dục thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động trên phạm vi cả nước, đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm tính liên tục, ổn định của các hoạt động giáo dục.

Đối với lĩnh vực giáo dục thường xuyên (GDTX), việc kiện toàn tổ chức bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính tác động trực tiếp đến hệ thống cơ sở giáo dục, mô hình quản lý, mạng lưới trung tâm học tập cộng đồng, tổ chức thực hiện các chương trình giáo dục, công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ và xây dựng xã hội học tập.

Trong bối cảnh đó, Bộ GD&ĐT đã chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế, ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn, tăng cường chỉ đạo, kiểm tra và hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn, bảo đảm các hoạt động xóa mù chữ được triển khai liên tục, thống nhất và đúng quy định.

Các địa phương đã tích cực triển khai các nhiệm vụ năm học, từng bước ổn định tổ chức bộ máy sau sắp xếp, duy trì hoạt động của các cơ sở GDTX, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng chương trình giáo dục, tăng cường công tác xóa mù chữ, xây dựng xã hội học tập và đẩy mạnh học tập suốt đời.

Nhìn chung, các nhiệm vụ trọng tâm của năm học được triển khai đồng bộ, đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống GDTX và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập của người dân.

Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng thực hiện chương trình GDTX

Về thực hiện chương trình GDTX, ông Trần Thanh Đạm cho biết: Năm học 2025-2026, việc tổ chức Chương trình Giáo dục đáp ứng yêu cầu của người học; cập nhật kiến thức, kỹ năng, chuyển giao công nghệ tiếp tục được duy trì và phát triển, góp phần mở rộng cơ hội học tập thường xuyên, đáp ứng yêu cầu cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, chuyển giao tiến bộ khoa học, công nghệ và phát triển năng lực thích ứng của người dân trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Theo báo cáo của các địa phương, trong năm học 2025-2026, các trung tâm học tập cộng đồng, trung tâm GDTX và trung tâm GDNN-GDTX đã tổ chức các chương trình giáo dục đáp ứng nhu cầu người học, cập nhật kiến thức, kỹ năng và chuyển giao công nghệ cho trên 24 triệu lượt người học, tiếp tục duy trì quy mô lớn và cơ bản ổn định so với năm học trước..

Các địa phương đồng thời tiếp tục quan tâm tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, ngoại ngữ, tin học và kỹ năng số cho người học, từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và quá trình chuyển đổi số.

Năm học 2025-2026, các địa phương tiếp tục triển khai ổn định Chương trình GDTX cấp trung học cơ sở và Chương trình GDTX cấp trung học phổ thông tại các trung tâm GDTX và trung tâm GDNN-GDTX; đồng thời tăng cường quản lý chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và nâng cao chất lượng giáo dục.

Qua tổng hợp số liệu từ các địa phương, năm học 2025-2026 có 523.436 học viên theo học Chương trình GDTX cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông. So với năm học 2024-2025, quy mô người học tiếp tục tăng, tập trung chủ yếu ở các khu vực kinh tế trọng điểm có nhu cầu lớn về phân luồng học nghề và hoàn thiện bằng cấp.

Việc triển khai chủ trương phân luồng sau trung học cơ sở tiếp tục được quan tâm. Các địa phương tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức dạy học theo hướng linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của người học GDTX; từng bước mở rộng hình thức học trực tuyến, học kết hợp và khai thác học liệu số. Tuy nhiên, điều kiện triển khai giữa các địa phương còn có sự khác biệt, nhất là về đội ngũ giáo viên, hạ tầng công nghệ thông tin, thiết bị dạy học và khả năng tiếp cận công nghệ của người học.

Kết quả Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 cho thấy chất lượng Chương trình GDTX cấp THPT tiếp tục có chuyển biến, phản ánh sự nỗ lực của các địa phương và các trung tâm GDTX, trung tâm GDNN-GDTX trong việc nâng cao chất lượng dạy học, ôn tập và hỗ trợ học viên dự thi, xét tốt nghiệp.

Ngoài ra, một số kết quả đáng chú ý khác liên quan đến tăng cường giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống, hoạt động trải nghiệm và phát triển năng lực số; đẩy mạnh thực hiện nhiệm vụ đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đối với lĩnh vực GDTX; huy động nguồn lực và bồi dưỡng đội ngũ; đẩy mạnh công tác xóa mù chữ; xây dựng xã hội học tập…

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai nhiệm vụ GDTX trong năm học 2025-2026 vẫn còn một số tồn tại, hạn chế. Việc phát triển mạng lưới cơ sở GDTX sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp tuy đã cơ bản ổn định nhưng chưa thật sự đồng đều giữa các địa phương.

Chất lượng và quy mô triển khai các chương trình GDTX còn có sự chênh lệch giữa các vùng, miền. Công tác XMC tuy tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực nhưng tính bền vững chưa đồng đều giữa các địa phương. Việc triển khai các nhiệm vụ xây dựng XHHT và phát triển học tập suốt đời giữa các địa phương chưa đồng đều.

Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và cộng tác viên GDTX còn thiếu về số lượng, chưa đồng đều về chất lượng. Điều kiện bảo đảm chất lượng GDTX chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Công tác quản lý nhà nước đối với các trung tâm ngoại ngữ, tin học tại một số địa phương còn nhiều hạn chế. Công tác quản trị dữ liệu, thống kê và chuyển đổi số trong GDTX tuy đã có chuyển biến nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản trị hiện đại.

Tiếp tục các nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ nâng cao chất lượng GDTX

Năm học 2026-2027, Bộ GD&ĐT tiếp tục chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng GDTX theo hướng mở, linh hoạt, hiện đại, đáp ứng yêu cầu xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy học tập suốt đời và phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Cụ thể như sau:

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về GDTX. Theo đó, tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về GDTX; tổ chức triển khai hiệu quả các quy định mới sau khi được ban hành; rà soát, sắp xếp và phát triển mạng lưới cơ sở GDTX phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát, hậu kiểm và nâng cao trách nhiệm giải trình của các địa phương, cơ sở giáo dục.

Thứ hai, tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình và phương thức tổ chức GDTX. Trong đó, đa dạng hóa các chương trình giáo dục đáp ứng nhu cầu học tập của người dân; nâng cao chất lượng thực hiện Chương trình GDTX cấp trung học cơ sở và cấp trung học phổ thông; mở rộng các chương trình cập nhật kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số, ngoại ngữ và chuyển giao công nghệ; tăng cường gắn kết giữa GDTX với giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp và nhu cầu của thị trường lao động; phát huy vai trò của trung tâm học tập cộng đồng trong tổ chức các hoạt động học tập tại cơ sở.

Thứ ba, tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, tăng cường giáo dục hướng nghiệp, trải nghiệm, STEM và phát triển năng lực số cho người học.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong GDTX.

Thứ năm, thực hiện hiệu quả Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đối với lĩnh vực GDTX.

Thứ sáu, nâng cao chất lượng công tác xóa mù chữ, xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học tập suốt đời.

Thứ bảy, phát triển đội ngũ, tăng cường nguồn lực và nâng cao chất lượng các điều kiện bảo đảm.

Thứ tám, tăng cường kiểm tra và nâng cao hiệu quả quản lý đối với các cơ sở GDTX và các trung tâm ngoại ngữ, tin học.