Lần đầu tiên, bản gốc châu bản triều Nguyễn có bút phê của nhà vua được giới thiệu tới công chúng, khẳng định giá trị đặc biệt của nguồn sử liệu gốc đã được ghi danh là Di sản tư liệu thế giới.
Trong khuôn khổ ra mắt “Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu” tại trụ sở Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, bản gốc một số châu bản triều Nguyễn có bút phê của nhà vua được trưng bày đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của công chúng.
Châu bản triều Nguyễn là các văn bản hành chính do triều đình ban hành hoặc tiếp nhận, trong đó bút phê của nhà vua, thường viết bằng mực son thể hiện ý kiến phê duyệt, chỉ đạo trực tiếp của hoàng đế đối với từng vấn đề. Không chỉ đơn thuần là văn bản quản lý nhà nước, châu bản phản ánh rõ nét cơ chế vận hành quyền lực, tư duy trị quốc và phương thức điều hành đất nước của triều Nguyễn.
Giá trị nổi bật của châu bản có bút phê nằm ở tính nguyên gốc, duy nhất và không thể thay thế. Mỗi dòng phê của nhà vua là dấu tích cá nhân hoàng đế, cho thấy cách nhà vua cân nhắc, quyết đoán trước các vấn đề của đất nước. Qua đó, có thể nhận diện phong cách trị vì của từng vị vua.
Không chỉ mang giá trị lịch sử, châu bản triều Nguyễn còn có ý nghĩa đặc biệt về văn hóa và tư liệu học. Ngôn ngữ, chữ viết, hình thức trình bày văn bản, cách dùng từ trong các bút phê phản ánh trình độ học thuật, hệ giá trị Nho giáo cũng như chuẩn mực hành chính. Đây là nguồn sử liệu gốc quan trọng để đối chiếu, kiểm chứng các bộ sử chính thống và các tài liệu lịch sử khác.
Năm 2017, châu bản triều Nguyễn được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới, khẳng định giá trị toàn cầu. Việc đưa bản gốc châu bản có bút phê của nhà vua ra trưng bày công khai không chỉ thể hiện nỗ lực bảo tồn mà còn cho thấy sự chuyển biến trong tư duy, từ “lưu giữ” sang phát huy giá trị phục vụ xã hội.
Theo Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, không gian trưng bày được định hướng như một “lớp học lịch sử trực quan”, giúp công chúng, nhất là thế hệ trẻ tiếp cận lịch sử thông qua tư liệu gốc thay vì chỉ qua sách vở. Việc tận mắt thấy bút phê của nhà vua trên châu bản không chỉ mang lại trải nghiệm trực quan, mà còn góp phần nuôi dưỡng ý thức trân trọng di sản, hiểu sâu về truyền thống quản trị và văn hiến của dân tộc Việt Nam.
