Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông, thị trường dầu và khí đốt đang bước vào một cuộc khủng hoảng kéo dài. Tại một số quốc gia, đặc biệt là Thái Lan, tình trạng người dân đổ xô mua nhiên liệu đã bắt đầu xuất hiện. Giá nhiên liệu tại nhiều nơi thay đổi vài lần mỗi ngày.
Hoạt động di chuyển của các tàu chở dầu và tàu chở khí qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải quan trọng nơi gần một nửa lưu lượng hàng hải toàn cầu đi qua, vẫn đang bị đình trệ. Giá hydrocarbon trên thị trường thế giới đã tăng hàng chục %, ảnh hưởng đến ngày càng nhiều quốc gia và ngành công nghiệp.
Các chuyên gia cho rằng chiến sự càng kéo dài, cú sốc đối với thị trường năng lượng sẽ càng lớn. Cơ sở hạ tầng tại những quốc gia bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công cũng cần thời gian để khôi phục.
Các công ty bảo hiểm đã tăng mạnh phí và mức bảo hiểm đối với vận tải tàu chở dầu. Một số doanh nghiệp đã tăng gấp đôi mức phí, trong khi một số khác từ chối cung cấp dịch vụ do cân nhắc rủi ro.
Tại Phuket, du khách và người dân địa phương xếp hàng dài nhiều km suốt ngày đêm để đổ đầy nhiên liệu. Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại Sri Lanka.
Một tài xế cho biết: “Chúng tôi lo lắng trước tình hình bất ổn này, phải làm việc rất vất vả để trang trải cuộc sống. Giá cả tăng vọt, trước đây với số tiền đó chúng tôi có thể mua được nhiều nhiên liệu hơn”.
Tại Mỹ, giá nhiên liệu tại các trạm xăng cũng tăng, lần đầu vượt mốc 3USD/gallon từ mùa Thu năm 2025. Ở Ukraine, giá nhiên liệu cũng tăng nhanh, xăng 95 được bán với giá 66hryvnia/l (khoảng 1,5USD/l). Tình hình Trung Đông đang trở thành tâm điểm của diễn đàn dầu khí khai mạc tại Moscow.
Eo biển Hormuz trở thành tâm điểm lo ngại
Trọng tâm của những lo ngại toàn cầu hiện nay là eo biển Hormuz - hành lang biển hẹp nằm giữa Iran và Oman. Trước đây, khoảng 20% lượng dầu và lượng khí hóa lỏng (LNG) của thế giới đi qua tuyến đường này.
Mỗi ngày, hàng chục tàu chở dầu từ Saudi Arabia, UAE, Bahrain, Kuwait, Iraq và Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này để vận chuyển đến nhiều quốc gia và châu lục, chủ yếu là Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Một phần nguồn cung cũng hướng tới châu Âu. Ngoài ra, còn có dòng tàu chở LNG từ Qatar - quốc gia xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới. LNG từ Qatar được vận chuyển tới các nước EU như Đức, Italy, Pháp và Anh.
Trước đó, ông Ebrahim Jabari, cố vấn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đã đưa ra cảnh báo trên truyền hình nhà nước Iran rằng: “Thế giới đang chờ mức giá 200USD/thùng. Khoảng 20 triệu thùng dầu được vận chuyển từ khu vực này mỗi ngày. Eo biển đã bị đóng. Bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua sẽ bị hải quân IRGC và lực lượng quân đội của chúng tôi tiêu hủy. Chúng tôi sẽ không cho phép một giọt dầu nào rời khỏi khu vực này”.
Giá năng lượng tăng mạnh toàn cầu
Trong khi đó, Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, kêu gọi các bên liên quan bảo đảm tuyến đường rời khỏi Vịnh Ba Tư được an toàn. Trước đây, tới 90% dầu Iran được xuất khẩu sang Trung Quốc.
Tuy nhiên, trong cơ cấu nhập khẩu của nước này, Iran chỉ chiếm khoảng 13%. Phần còn lại Trung Quốc nhập từ: Saudi Arabia, Iraq, UAE và Kuwait, các nguồn cung cũng đi qua eo biển Hormuz.
Tình hình tương tự với Ấn Độ khi gần một nửa lượng dầu nhập khẩu của nước này đi qua tuyến đường trên. Hiện châu Á buộc phải khẩn cấp tìm giải pháp mới. Ấn Độ đang thảo luận khả năng tăng mua dầu Nga và đề nghị Mỹ cấp phép tạm thời để mua hydrocarbon từ Nga.
Tất cả các thị trường năng lượng đang phản ứng mạnh trước diễn biến ở Trung Đông. Giá khí đốt tại châu Âu đã lập kỷ lục mới.
Giá giao dịch trên sàn lần đầu vượt mốc 700USD/1.000m3 kể từ tháng 1/2023 và vẫn tiếp tục biến động. Giá dầu Brent cũng chạm mức 87USD/thùng, trong khi chỉ một tuần trước còn dao động quanh 70USD.
Các nhà phân tích không loại trừ kịch bản giá dầu tăng lên 100USD, thậm chí 150-180USD nếu chiến sự kéo dài.
Do các cuộc tấn công trong khu vực xung đột, ít nhất 6 tàu chở dầu đã bị hư hại. Bên cạnh việc eo biển Hormuz bị đóng, cơ sở hạ tầng dầu khí trong khu vực cũng bị ảnh hưởng.
Tại UAE, cảng Fujairah đã đóng cửa. Tại Oman, các bể chứa dầu và kerosene tại cảng Salalah đang bốc cháy. Ở Saudi Arabia, nhà máy lọc dầu lớn nhất Ras Tanura của Saudi Aramco cũng xảy ra hỏa hoạn.
Sau các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng, Công ty năng lượng quốc doanh Qatar thông báo tạm dừng sản xuất LNG. Theo các chuyên gia, quá trình khôi phục có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
Chiến sự Trung Đông và việc đóng cửa eo biển Hormuz có thể khiến nhu cầu đối với dầu Nga tăng trở lại, ít nhất tại Trung Quốc. Các nhà nhập khẩu có thể phải cạnh tranh để mua nguồn cung này, qua đó làm giảm mức chiết khấu đối với các loại dầu của Nga.
Trong khi đó, chỉ số của Sàn giao dịch Moscow đã lập mức cao nhất kể từ mùa Thu năm ngoái, với nhóm cổ phiếu dầu khí dẫn đầu. Một số mã đã tăng tới 10%.
Các công ty bảo hiểm cũng cảnh báo rủi ro khi vận chuyển qua khu vực xung đột. Mức phí bảo hiểm đang được điều chỉnh tăng mạnh, khiến chi phí đi qua vùng chiến sự ngày càng đắt đỏ. Trước những nguy cơ gia tăng, phần lớn hãng vận tải hiện tránh các tuyến đường tới Vịnh Ba Tư.
