Ngày 2/3, truyền thông quốc tế đồng loạt đưa tin về việc Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động tấn công Iran sau khi các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran sụp đổ.
Động thái trên khiến tình hình Trung Đông thêm căng thẳng, giá dầu và vàng tăng mạnh, còn cộng đồng quốc tế lo ngại nguy cơ bất ổn lan rộng.
Mỹ tấn công Iran: Diễn biến và hệ quả
Theo NBC News, Mỹ yêu cầu Iran ngừng làm giàu uranium trong 10 năm nhưng Tehran từ chối, khẳng định có “quyền không thể tước bỏ” để tiếp tục. Washington đáp trả bằng việc khẳng định Mỹ có quyền ngăn chặn.
Sau nhiều vòng đàm phán thất bại, ông Trump quyết định tấn công, dẫn đến cái chết của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei. Tuy nhiên, chưa rõ phe đối lập có sẵn sàng thay đổi quyền lực hay không.
Trước đó, Mỹ đã gia tăng hiện diện quân sự và gây sức ép kinh tế nhằm kích động biểu tình trong nước Iran. Ông Trump kỳ vọng kết hợp áp lực và hành động quân sự sẽ buộc Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân.
Phản ứng của các nước vùng Vịnh
Al Jazeera cho biết Oman từng đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, sau khi tên lửa Iran bắn trúng Doha và Dubai, hình ảnh “ốc đảo ổn định” của vùng Vịnh bị phá vỡ.
Các quốc gia nơi đây đứng trước lựa chọn khó khăn: Đáp trả và bị coi là đứng cùng Israel, hoặc im lặng trong khi thành phố của họ bị tàn phá.
Quan điểm chính trị tại Mỹ
Tờ The Guardian ghi nhận phe Cộng hòa coi các cuộc tấn công là cần thiết để ngăn chặn Iran phát triển hạt nhân và tên lửa. Họ nhấn mạnh Mỹ không có kế hoạch đưa quân bộ binh quy mô lớn, chỉ giới hạn ở việc cứu phi công bị bắn hạ.
Trong khi đó, phe Dân chủ gọi đây là “cuộc chiến lựa chọn”, cho rằng Mỹ không đối mặt với mối đe dọa trực tiếp và việc loại bỏ ông Ali Khamenei không đảm bảo thay đổi chế độ.
Tác động kinh tế toàn cầu
Hãng tin Bloomberg phân tích: Giá dầu Brent đã tăng gần 20% từ đầu năm, sau cuộc tấn công tăng thêm 13% lên khoảng 82 USD/thùng trước khi điều chỉnh.
Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn, giá có thể lên tới 108 USD/thùng. Giá vàng tăng 2,4% lên mức 5.371 USD/ounce, đồng USD mạnh lên, trong khi thị trường chứng khoán Mỹ và châu Á đồng loạt giảm.
Euronews cho biết Iran xuất khẩu khoảng 1,6 triệu thùng dầu/ngày, chủ yếu sang Trung Quốc. Nếu nguồn cung gián đoạn, Bắc Kinh có thể tìm nguồn thay thế từ Nga hoặc dự trữ chiến lược. Các vụ tấn công vào tàu ở eo biển Hormuz càng làm hạn chế khả năng xuất khẩu dầu của khu vực.
Phản ứng quốc tế
Việc ông Ali Khamenei tử vong đã gây phản ứng mạnh từ Nga và Trung Quốc, cảnh báo nguy cơ bất ổn nghiêm trọng tại Trung Đông.
Trong khi đó, tại Mỹ, chỉ 1/4 người dân ủng hộ hành động quân sự, nhiều người cho rằng Tổng thống Trump quá thiên về sử dụng vũ lực.
