Đưa AI vào lớp, học sinh tiểu học khám phá tiếng Việt theo cách mới

Sáng 4/11, Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Sài Gòn, TPHCM) tổ chức chuyên đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học tiếng Việt theo dự án cho học sinh lớp 5” với sự tham dự của 250 cán bộ quản lý giáo dục, cụm chuyên môn, giáo viên.

Biến lớp học tiếng Việt thành không gian khám phá

Với dự án “Từ trang sách đến thế giới xanh”, dưới sự hướng dẫn của thầy Hồ Linh Trung, giáo viên chủ nhiệm lớp 5/1, học sinh được chia thành 5 nhóm, tương ứng với 5 câu lạc bộ: Bút xanh kể chuyện, Đại sứ thiên nhiên, Thám tử từ ngữ, Nhà thám hiểm trang sách và Thanh âm của thiên nhiên.

Tiết học bắt đầu bằng trò chơi “Nghe âm thanh - mở hành trình”, khơi gợi sự tò mò và tạo không khí hào hứng. Sau đó, các câu lạc bộ lần lượt dẫn dắt bạn học bước vào những hoạt động do chính mình tìm hiểu, chuẩn bị và thực hiện.

Ở câu lạc bộ “Thanh âm của thiên nhiên”, học sinh giới thiệu các sản phẩm luyện đọc thông qua những file ghi âm ở nhiều lần thực hành khác nhau. Sau khi nhận góp ý từ bạn bè, các em tiếp tục điều chỉnh cách đọc, ngắt nghỉ, nhấn giọng và thể hiện cảm xúc. Quá trình này giúp học sinh không chỉ rèn kỹ năng đọc mà còn biết tự đánh giá, nhận diện hạn chế và chủ động hoàn thiện bản thân.

“Sau khi thực hiện xong bài học, em nhận ra rằng việc đọc tiếng Việt phải hiểu văn bản mới có thể ngắt nghỉ, nhấn giọng, thể hiện cảm xúc phù hợp”, Khả Phụng, học sinh lớp 5/5, chia sẻ.

Không dừng lại ở kỹ năng đọc, các câu lạc bộ tiếp tục mở rộng hành trình khám phá sang vốn từ, kỹ năng viết và khả năng cảm thụ ngôn ngữ. Câu lạc bộ “Thám tử từ ngữ” đưa học sinh đến với hang Sơn Đoòng qua video giới thiệu, từ đó đặt ra nhiệm vụ tìm kiếm những từ ngữ chỉ sự vật gắn với địa danh này.
Qua hoạt động, học sinh được rèn luyện khả năng tích lũy vốn từ, hiểu nghĩa, lựa chọn từ ngữ phù hợp và nhận diện cách dùng từ chưa chính xác. Trong khi đó, câu lạc bộ “Bút xanh kể chuyện” hướng dẫn các em xây dựng những sản phẩm như bài viết, sách lật, phụ san... Mỗi nhóm có một cách tiếp cận riêng, nhưng đều hướng đến mục tiêu giúp học sinh vận dụng kiến thức tiếng Việt vào những tình huống sáng tạo cụ thể.

Điểm đáng chú ý là sự phong phú của các sản phẩm do học sinh thực hiện, từ bộ cờ chinh phục từng trang sách, từ điển thông minh, ô chữ “Thiên nhiên trong mắt em” đến túi, hộ chiếu xanh và các sản phẩm kết nối nguồn đọc. Nhiều nội dung được tích hợp mã QR, giúp người tham gia dễ dàng truy cập thông tin, bình chọn và tương tác ngay tại lớp học.

Lê Quyên, học sinh lớp 5/7, cho biết em cùng các bạn đã sử dụng công nghệ và AI để thực hiện các sản phẩm dự án. Điều khiến em thích thú là được tự phân công nhiệm vụ, thảo luận, trao đổi với giáo viên và giới thiệu kết quả học tập cho bạn bè.

AI mở rộng cơ hội học tập, không thay thế tư duy

Theo thầy Hồ Linh Trung, điểm đặc biệt của mô hình là học sinh được lựa chọn hoạt động theo sở thích và thế mạnh của mình trong các lĩnh vực nghe, nói, đọc, viết, sau đó kết nối với giáo viên phụ trách để triển khai sản phẩm.

Thay vì chỉ hoàn thành nhiệm vụ được giao, các em chủ động trình bày những kiến thức đã tiếp thu, những trải nghiệm đã có và bài học tự rút ra. Giáo viên đóng vai trò kết nối, đặt câu hỏi tương tác, giúp học sinh liên hệ các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết với kiến thức tiếng Việt. Qua đó, năng lực sử dụng ngôn ngữ của từng em được thể hiện rõ hơn, tạo cơ sở để giáo viên xây dựng sơ đồ năng lực và định hướng hỗ trợ phù hợp.

Bà Đỗ Ngọc Chi, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, cho biết lớp học dự án ứng dụng AI là hình thức tổ chức hoạt động học tập trong chương trình chính khóa, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm nhằm tăng tính chủ động và sáng tạo của học sinh.
Theo bà Chi, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, AI, việc đổi mới phương pháp dạy học là yêu cầu tất yếu. Nhà trường định hướng giáo viên vận dụng linh hoạt mô hình dạy học dự án, khai thác hiệu quả công nghệ để giúp học sinh học sâu hơn về tiếng Việt, đồng thời hình thành những kỹ năng cần thiết trong thời đại số.

Nhận xét về tiết học, ông Nguyễn Thái Vĩnh Nguyên, Phó trưởng phòng phổ thông, Sở GD&ĐT TPHCM đánh giá hoạt động đã mang đến một thực tiễn sinh động về khả năng kết hợp dạy học theo dự án với ứng dụng AI trong môn Tiếng Việt ở cấp tiểu học. Theo ông Nguyên, điều cần quan tâm không phải học sinh sử dụng bao nhiêu công cụ AI, mà là công nghệ được đặt vào quá trình học tập như thế nào và tạo ra giá trị gì. Ông nhấn mạnh, AI trong nhà trường phải được vận dụng hiệu quả, an toàn và có kiểm soát.