Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn kháng thuốc gây ra khoảng 700.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, và con số này dự kiến sẽ tăng lên 10 triệu vào năm 2050 nếu không có các biện pháp can thiệp hiệu quả.
Sự lạm dụng và sử dụng kháng sinh không đúng cách trong y học và nông nghiệp đã thúc đẩy sự tiến hóa của các chủng vi khuẩn có khả năng chống lại ngay cả những loại kháng sinh mạnh nhất.
Nhóm nghiên cứu đã tập trung vào một cơ chế phòng thủ của vi khuẩn mà trước đây chưa được khai thác. Thay vì cố gắng tiêu diệt trực tiếp vi khuẩn bằng các loại thuốc truyền thống, phương pháp mới này nhắm vào khả năng giao tiếp và phối hợp của chúng.
Vi khuẩn thường sử dụng một hệ thống tín hiệu hóa học, được gọi là cảm ứng số lượng (Quorum sensing), để điều phối các cuộc tấn công vào cơ thể vật chủ. Bằng cách làm gián đoạn hệ thống liên lạc này, các nhà khoa học đã có thể khiến chúng trở nên vô hại.
Bước đột phá của nghiên cứu nằm ở việc xác định và tổng hợp một phân tử nhỏ có khả năng ngăn chặn các thụ thể tín hiệu quan trọng trong hệ thống cảm ứng số lượng của vi khuẩn.
Phân tử này được đặt tên là "chất ức chế giao tiếp", hoạt động bằng cách liên kết chặt chẽ với các protein cảm biến của vi khuẩn, ngăn chặn chúng nhận ra các tín hiệu hóa học từ các vi khuẩn khác.
Khi không thể giao tiếp, các vi khuẩn không thể khởi động các cơ chế gây bệnh của chúng, chẳng hạn như hình thành màng sinh học (Biofilm) và sản xuất độc tố. Màng sinh học là những cộng đồng vi khuẩn có cấu trúc cao, bám dính vào các bề mặt và được bao bọc bởi một lớp chất nền bảo vệ, khiến chúng đặc biệt khó tiêu diệt bằng kháng sinh.
Các thử nghiệm trong phòng nghiên cứu đã cho thấy kết quả đầy hứa hẹn. Khi được điều trị bằng chất ức chế giao tiếp, các chủng vi khuẩn kháng thuốc nguy hiểm đã mất khả năng hình thành màng sinh học và trở nên nhạy cảm hơn với các loại kháng sinh thông thường. Tiến sĩ Eleanor Vance, trưởng nhóm nghiên cứu, chia sẻ: " Điểm cốt lõi của phương pháp này là chúng tôi không giết vi khuẩn một cách trực tiếp, mà là làm chúng mất phương hướng bằng cách ngăn chặn khả năng phối hợp của chúng. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu."
Phát hiện mới này mở ra hy vọng về một thế hệ thuốc có khả năng đảo ngược tình trạng kháng thuốc, đồng thời tăng cường hiệu quả điều trị khi kết hợp với các loại thuốc hiện có. Nếu được phát triển thành công, nó có thể trở thành bước ngoặt trong y học hiện đại, giúp kiểm soát các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe toàn cầu.
