Không thể quản trị giáo dục bằng tư duy cũ
Năm học 2026–2027 diễn ra trong bối cảnh khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc, nghiên cứu và quản trị.
PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng - Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục nhấn mạnh, những gì hôm nay còn mới mẻ có thể nhanh chóng trở thành phổ biến. Điều này đặt giáo dục trước yêu cầu không chỉ truyền đạt tri thức, mà còn phải kiến tạo năng lực, khơi dậy khát vọng, giúp người học có khả năng thích ứng, sáng tạo và dẫn dắt sự thay đổi.
Với quản lý giáo dục, yêu cầu này càng rõ nét. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng, người làm công tác quản lý không thể chỉ dựa trên những phương thức quen thuộc, mà cần chủ động đổi mới tư duy, phương thức quản trị, đào tạo và nghiên cứu; đồng thời biết khai thác hiệu quả AI và công nghệ số.
Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ không đồng nghĩa với việc để công nghệ quyết định thay con người. “Mọi chiến lược, công nghệ và mọi nguồn lực cuối cùng đều được tạo nên bởi con người và vì con người”- PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng nhấn mạnh.
Từ góc nhìn đó, đổi mới quản trị giáo dục cần đi cùng việc xây dựng đội ngũ có tinh thần trách nhiệm, chuyên nghiệp, sáng tạo và khả năng thích ứng. Mỗi cán bộ, giảng viên không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn cần trở thành người đồng hành, truyền cảm hứng và khơi dậy động lực học tập, nghiên cứu, sáng tạo cho người học.
Đây cũng là bài toán về văn hóa tổ chức. Một môi trường giáo dục trước những thay đổi nhanh chóng của công nghệ cần bảo đảm sự dân chủ, kỷ cương, chuyên nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để mỗi thành viên được phát huy năng lực và có cơ hội đóng góp.
Câu hỏi quan trọng, theo Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục là, mỗi người cần tự nhìn lại công việc của mình: làm thế nào để những gì thực hiện hôm nay tạo ra giá trị tốt hơn cho người học, đồng nghiệp và tổ chức.
Tân sinh viên cần học cách thích ứng
Không chỉ đặt ra yêu cầu đối với các cơ sở giáo dục, sự phát triển nhanh của AI và công nghệ cũng đòi hỏi người học thay đổi cách chuẩn bị cho tương lai. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng, sinh viên hôm nay sẽ bước vào thị trường lao động khác đáng kể so với hiện tại. Vì vậy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, người học cần hình thành năng lực tự học, tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, kỹ năng hợp tác và trách nhiệm với cộng đồng.
Trong môi trường đại học, sinh viên cần chủ động đặt câu hỏi, thử nghiệm những điều mới, không ngừng học tập và khám phá. AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho học tập, nghiên cứu và sáng tạo, nhưng người học cần tránh sự phụ thuộc vào công nghệ.
Bởi AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, xử lý và tạo ra thông tin, nhưng không thể thay thế hoàn toàn tư duy độc lập, khả năng phán đoán hay trách nhiệm của con người. Nếu thiếu nền tảng kiến thức và năng lực phản biện, người học rất dễ tiếp nhận một cách thụ động những câu trả lời có sẵn.
Đặc biệt, trong một thế giới ngày càng số hóa, những giá trị mang tính con người càng trở nên quan trọng. Đạo đức, trách nhiệm, lòng nhân ái, bản lĩnh, khả năng hợp tác và khát vọng cống hiến là những năng lực không thể chỉ được hình thành bằng công nghệ.
“Trong một thế giới mà máy móc ngày càng thông minh, con người càng phải trở nên nhân văn hơn” - PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng chia sẻ và cho rằng, đây cũng là thông điệp đáng suy ngẫm với những người trẻ đang bắt đầu hành trình đại học. Thay vì chỉ đặt mục tiêu có một tấm bằng, sinh viên cần chủ động tích lũy năng lực để thích ứng với những thay đổi chưa thể dự đoán hết.
Trong bối cảnh đó, giáo dục đại học không chỉ có nhiệm vụ trang bị kiến thức cho người học mà còn phải giúp họ hình thành năng lực học tập suốt đời. Khi công nghệ liên tục thay đổi, khả năng tự học và tự cập nhật tri thức sẽ trở thành một trong những “tài sản” quan trọng nhất của mỗi người.
Với Học viện Quản lý giáo dục, năm học 2026–2027 cũng là thời điểm nhìn lại chặng đường 50 năm xây dựng và phát triển, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục thích ứng với những đòi hỏi mới của giáo dục.
Sau nửa thế kỷ, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng nhìn nhận, vấn đề không chỉ là giữ gìn những giá trị đã được tạo dựng, mà còn phải tạo ra những giá trị mới phù hợp với thời đại. Trong hành trình ấy, công nghệ có thể là công cụ thúc đẩy thay đổi, nhưng chất lượng giáo dục cuối cùng vẫn phụ thuộc vào con người và cách con người sử dụng công nghệ.
Với tân sinh viên, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hằng khuyến nghị, điều quan trọng không phải dự đoán chính xác thế giới sau khi tốt nghiệp sẽ như thế nào, mà là chuẩn bị cho mình năng lực để có thể thích ứng với nhiều khả năng khác nhau. Học sâu một lĩnh vực, biết đặt câu hỏi, dám thử nghiệm, sử dụng công nghệ có trách nhiệm và không ngừng hoàn thiện bản thân sẽ là nền tảng để người trẻ bước vào tương lai chủ động hơn.
