Mùa hè rộn ràng ngoài lớp học
Đúng 8 giờ sáng, Trung tâm Thanh thiếu nhi tỉnh Ninh Bình đã rộn ràng không khí học tập. Từ phòng âm nhạc vang lên những giai điệu đầu tiên, ngoài sân là tiếng hô dứt khoát của lớp võ thuật, còn trong phòng múa, các em nhỏ say sưa tập từng động tác theo nhịp nhạc. Cách đó không xa, lớp mỹ thuật cũng đầy ắp sắc màu khi những bức tranh về mùa hè dần hiện lên dưới nét cọ chăm chút của các học viên.
Không khí ấy đã trở thành hình ảnh quen thuộc trong những ngày hè. Không chỉ tại Trung tâm Thanh thiếu nhi tỉnh Ninh Bình, nhiều nhà trường, địa phương và đơn vị giáo dục trên địa bàn tỉnh cũng tổ chức đa dạng các hoạt động trải nghiệm, tạo thêm sân chơi bổ ích cho học sinh.
Riêng tại Trung tâm, khóa học hè năm 2026 được thiết kế với nhiều loại hình như âm nhạc, múa, nhảy hiện đại, mỹ thuật, MC thiếu nhi, luyện chữ, Học kỳ quân đội cùng các câu lạc bộ nghệ thuật dành cho thiếu nhi và thanh niên. Sự đa dạng về chương trình giúp học sinh dễ dàng lựa chọn hoạt động phù hợp với sở thích và năng khiếu.
Bên cạnh các lớp nghệ thuật, nhiều học sinh còn tham gia các khóa học kỹ năng sống, phòng chống đuối nước, hoạt động STEM, trải nghiệm thiên nhiên, chương trình tình nguyện hay các sân chơi do nhà trường, địa phương và các đơn vị giáo dục tổ chức. Dù diễn ra ở trung tâm, trường học hay tại địa phương, các hoạt động đều mang đến cho học sinh cơ hội học qua trải nghiệm, khám phá và tương tác với bạn bè.
Là một trong những học viên tham gia lớp múa hè, em Vũ Ngọc Bảo Anh, học sinh lớp 4, cho biết đây là mùa hè đầu tiên em được tự lựa chọn hoạt động mình yêu thích.
"Con thích nhất là được gặp nhiều bạn mới và được biểu diễn cùng cả lớp. Mỗi buổi học đều rất vui vì chúng con vừa tập vừa chơi, không phải làm bài kiểm tra như ở trường. Con cũng tự tin hơn khi đứng trước đông người và mạnh dạn tham gia các hoạt động tập thể".
Niềm vui của con cũng là điều khiến chị Nguyễn Thu Hà, mẹ của Bảo Anh, tin rằng mình đã lựa chọn đúng.
"Trước đây, tôi từng nghĩ nghỉ hè nên tranh thủ học thêm để con không quên kiến thức. Nhưng vài năm gần đây, tôi nhận ra điều con cần hơn là được vận động, giao tiếp và trải nghiệm. Sau vài tuần tham gia các lớp năng khiếu và kỹ năng sống, con khỏe mạnh hơn, tự lập hơn, chủ động chia sẻ việc nhà và giảm hẳn thời gian sử dụng điện thoại. Đó là những điều không thể đo bằng điểm số".
Không riêng gia đình chị Hà, nhiều phụ huynh tại Ninh Bình cũng đang thay đổi quan niệm về học hè. Thay vì cho con học trước chương trình, họ ưu tiên lựa chọn những sân chơi giúp trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất, kỹ năng và cảm xúc.
Học từ trải nghiệm, lớn lên từ kỹ năng
Không còn gói gọn trong những tiết học trên lớp, mùa hè đang trở thành khoảng thời gian để học sinh khám phá bản thân qua những trải nghiệm thực tế.
Tại nhiều trường học ở Ninh Bình, nhà trường phối hợp với Đoàn Thanh niên, Liên đội và các đơn vị địa phương tổ chức nhiều sân chơi bổ ích cho học sinh, từ câu lạc bộ đọc sách, hoạt động STEM đến trải nghiệm văn hóa, thể thao và bảo vệ môi trường.
Điểm chung của các chương trình là lấy học sinh làm trung tâm. Thay vì tiếp nhận kiến thức một chiều, các em được làm việc nhóm, giải quyết tình huống, thuyết trình, sáng tạo sản phẩm và trực tiếp trải nghiệm. Qua mỗi hoạt động, học sinh từng bước hình thành kỹ năng hợp tác, tư duy sáng tạo, khả năng giao tiếp và tinh thần trách nhiệm.
Theo cô Cù Thị Trinh Loan, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Yên Chính (xã Phong Doanh), sức hút của các lớp học hè không nằm ở việc học thêm kiến thức, mà ở cơ hội để học sinh được trải nghiệm, khám phá bản thân và phát triển toàn diện.
"Mỗi học sinh đều có năng lực và sở trường riêng. Mùa hè là khoảng thời gian để các em phát triển những năng khiếu đó trong môi trường thoải mái, không áp lực điểm số. Qua các hoạt động nghệ thuật, thể thao hay trải nghiệm thực tế, học sinh học được cách hợp tác, giao tiếp, tự phục vụ bản thân và giải quyết vấn đề. Đây đều là những năng lực rất cần thiết trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018".
Theo cô Loan, nhà trường cũng thường xuyên trao đổi với phụ huynh để lựa chọn hoạt động phù hợp với lứa tuổi, sở thích và thể trạng của từng học sinh, tránh tình trạng đăng ký quá nhiều lớp khiến kỳ nghỉ hè trở nên quá tải.
Không chỉ tại các trung tâm năng khiếu, trong dịp hè, nhiều địa phương, nhà trường và tổ chức đoàn thể trên địa bàn tỉnh cũng phối hợp tổ chức các lớp bơi, phòng chống đuối nước, kỹ năng thoát hiểm khi xảy ra cháy nổ, an toàn giao thông, ứng xử trên môi trường mạng, sơ cấp cứu ban đầu hay chương trình Học kỳ quân đội. Những hoạt động này giúp học sinh rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ bản thân, tính kỷ luật và khả năng thích ứng với cuộc sống.
Thông qua các trò chơi, tình huống giả định và các hoạt động nhóm, học sinh được trực tiếp thực hành thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều. Nhờ đó, những kỹ năng ứng xử, làm việc nhóm hay tự bảo vệ bản thân được hình thành một cách tự nhiên. Sau mỗi khóa học, nhiều phụ huynh nhận thấy con em mình năng động hơn, tự tin hơn, biết chia sẻ việc nhà, chủ động giao tiếp và có ý thức bảo vệ bản thân trước những nguy cơ trong cuộc sống.
Theo nhiều cán bộ quản lý và giáo viên, giá trị lớn nhất của những "lớp học không bục giảng" không nằm ở một chứng chỉ hay thành tích, mà ở sự trưởng thành của học sinh sau từng trải nghiệm. Khi được học bằng thực hành, được sai, được sửa và được khám phá, các em dần hình thành những phẩm chất, năng lực cần thiết để thích ứng với cuộc sống.
Một mùa hè ý nghĩa không phải là mùa hè kín lịch học, mà là khoảng thời gian học sinh được nghỉ ngơi, vận động, khám phá và lớn lên từ những trải nghiệm tích cực. Không có bục giảng, bảng đen hay những bài kiểm tra, nhưng mỗi giờ học nghệ thuật, buổi luyện tập thể thao hay chuyến trải nghiệm đều trở thành bài học về sự tự tin, tính kỷ luật và tinh thần sẻ chia. Chính những trải nghiệm ấy đang giúp nhiều học sinh Ninh Bình có một mùa hè ý nghĩa trước khi bước vào năm học mới.
