Học nghề để có kỹ năng, có việc làm
Khi yêu cầu của thị trường lao động ngày càng cao, thiếu kỹ năng nghề đang trở thành một trong những điểm nghẽn đối với chất lượng nguồn nhân lực. Tại Cao Bằng, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đang được triển khai theo hướng thiết thực hơn, từng bước gắn nội dung đào tạo với nhu cầu của người học, doanh nghiệp và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Trung bình mỗi năm, hệ trung cấp tại Cao Bằng có hơn 1.000 học sinh với gần 60 lớp đào tạo. Các ngành nghề tập trung vào những lĩnh vực như điện công nghiệp, điện dân dụng, tự động hóa công nghiệp, may thời trang, khuyến nông, khuyến lâm.
Điểm đáng chú ý là phương pháp đào tạo đang có sự thay đổi. Thay vì chỉ chú trọng truyền đạt kiến thức lý thuyết, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tăng cường thực hành, đưa những tình huống sát với công việc thực tế vào bài học. Người học được rèn kỹ năng nghề, kỹ năng xử lý tình huống và từng bước làm quen với yêu cầu của thị trường lao động.
Em Hầu A Giàng, xóm Lũng Chang, xã Bảo Lâm, cho biết: Em lựa chọn học nghề tự động hóa tại Trường Trung cấp nghề Cao Bằng xuất phát từ nhu cầu thực tế và mong muốn sau khi hoàn thành chương trình có thể tìm việc hoặc nhận việc làm tại nhà. Tại lớp tự động hóa, các bài học được cụ thể hóa bằng những thao tác từ lắp đặt, vận hành đến xử lý sự cố. Quá trình học ban đầu còn khó khăn nhưng nhờ được giáo viên hướng dẫn, em từng bước tự tin hơn với nghề.
Gỡ điểm nghẽn từ nhà trường
Năm 2026, Cao Bằng đặt mục tiêu tuyển sinh đào tạo nghề khoảng 4.000 người, trong đó 100 người trình độ cao đẳng, 400 người trình độ trung cấp và hơn 3.500 người được đào tạo sơ cấp, ngắn hạn.
Đây vừa là mục tiêu về số lượng, vừa đặt ra yêu cầu nâng chất lượng đào tạo. Bởi hiệu quả giáo dục nghề nghiệp không chỉ được thể hiện ở số người được tuyển sinh, mà quan trọng hơn là người học có kỹ năng, tìm được việc làm và có thu nhập sau đào tạo.
Thực tế cho thấy, nhu cầu học nghề tại địa phương còn lớn nhưng năng lực đào tạo vẫn gặp một số hạn chế. Theo lãnh đạo Trường Trung cấp nghề Cao Bằng, đội ngũ nhà giáo dạy nghề chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đào tạo; chỉ tiêu tuyển sinh còn giới hạn. Với học sinh vừa học văn hóa vừa học nghề, thời gian dành cho đào tạo nghề cũng bị hạn chế.
Công tác đào tạo nghề tại Cao Bằng đang được triển khai theo hướng thiết thực hơn.
Trước yêu cầu đó, nhà trường đang hướng tới điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng phù hợp hơn với nhu cầu của doanh nghiệp, đồng thời rút ngắn thời gian đào tạo nhưng vẫn bảo đảm các kỹ năng thực hành cần thiết cho người học.
Đây cũng là vấn đề được ngành Giáo dục và Đào tạo Cao Bằng đặt ra trong quá trình đổi mới giáo dục nghề nghiệp.
Theo bà Lý Thị Trang Hòa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cao Bằng, giáo dục nghề nghiệp cần tiếp tục chuyển mạnh từ đào tạo theo khả năng của cơ sở sang đào tạo theo nhu cầu thực tế. Trong đó, chương trình, ngành nghề và phương pháp đào tạo phải bám sát yêu cầu của thị trường lao động, đồng thời phù hợp với điều kiện phát triển của từng địa phương.
Đối với một tỉnh miền núi, địa bàn rộng, dân cư phân tán, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, đào tạo nghề còn gắn trực tiếp với sinh kế và mục tiêu giảm nghèo. Vì vậy, cùng với những nghề phục vụ nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo cần quan tâm những nghề giúp người dân có thể tự tạo việc làm, phát triển sản xuất và nâng giá trị sản phẩm tại chỗ.
Những năm gần đây, Cao Bằng đã mở rộng hình thức đào tạo nghề ngay tại cơ sở, đưa lớp học đến gần người dân vùng sâu, vùng xa; lựa chọn những nghề phù hợp với điều kiện sản xuất và nhu cầu việc làm. Năm 2025, toàn tỉnh tuyển sinh, đào tạo nghề cho gần 4.000 người. 7 tháng năm 2026, Cao Bằng tuyển sinh trên 2.100 người, đạt hơn 53% kế hoạch năm, trên 1.900 lao động nông thôn được hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng.
Tuy nhiên, giữa đào tạo và sử dụng lao động vẫn còn khoảng cách. Ở một số lĩnh vực, chương trình chưa thực sự gắn chặt với nhu cầu việc làm; năng lực tổ chức đào tạo của một số cơ sở còn hạn chế; hệ thống trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên phân tán, quy mô nhỏ. Đội ngũ giáo viên dạy nghề còn thiếu, trong khi một số trang thiết bị được đầu tư từ nhiều năm trước chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu chương trình mới.
Từ thực tế này, ngành Giáo dục và Đào tạo Cao Bằng xác định tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần được tham gia sâu hơn từ khảo sát nhu cầu nhân lực, góp ý chương trình, tiếp nhận học sinh thực hành, thực tập đến tuyển dụng sau tốt nghiệp.
Về phía nhà trường, yêu cầu đặt ra là chủ động khảo sát thị trường, xây dựng mạng lưới đối tác và thường xuyên cập nhật chương trình. Mỗi ngành nghề đào tạo cần trả lời được câu hỏi người học sẽ làm gì sau khi tốt nghiệp và những kỹ năng nào doanh nghiệp đang cần.
