Học nghề gắn với sản xuất thực tế
Ông Nguyễn Thế Hùng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn thành phố Đà Nẵng cho biết, quy mô địa bàn sau hợp nhất đặt ra yêu cầu lớn đối với công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn (LĐNT), nhất là ở các xã miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Giai đoạn 2021 - 2025, từ nguồn vốn hơn 166 tỷ đồng của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, thành phố đã phân bổ cho các sở, ngành, đơn vị, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và địa phương để đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị phục vụ đào tạo nghề.
Cùng với đầu tư điều kiện đào tạo, công tác tập huấn, nâng cao năng lực cho đội ngũ thực hiện được triển khai. Có 32 lớp tập huấn về nâng cao năng lực, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về giáo dục nghề nghiệp với 2.351 cán bộ cấp huyện, cấp xã, cán bộ thôn, khối phố tham gia. Ba lớp hướng dẫn xây dựng hệ thống bảo đảm chất lượng và tự đánh giá chất lượng giáo dục nghề nghiệp được tổ chức cho 91 nhà giáo, cán bộ quản lý tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Từ năm 2021 đến nay, khoảng 18.788 lao động nông thôn được hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp và đào tạo thường xuyên dưới 3 tháng từ ngân sách Nhà nước theo Quyết định số 46/2015/QĐ-TTg và các chương trình mục tiêu quốc gia. Riêng Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững hỗ trợ đào tạo cho 1.777 lao động.
Công tác đào tạo nghề từng bước được đưa gần hơn với môi trường sản xuất. Một số mô hình tổ chức theo hướng khép kín, người lao động vừa học tại cơ sở đào tạo, vừa thực hành tại doanh nghiệp. Cách làm này giúp học viên làm quen với điều kiện làm việc thực tế và tiếp cận yêu cầu công nghệ ngay trong quá trình học.
Theo ông Hùng, một hướng triển khai phù hợp với đặc thù địa phương là gắn đào tạo nghề với hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác và các mô hình sản xuất sản phẩm OCOP. Người dân được học nghề ngay tại mô hình sản xuất, từ kỹ thuật canh tác, chăn nuôi đến chế biến, qua đó dễ áp dụng kiến thức vào công việc sau đào tạo.
Nhiều lao động sau học nghề đã được doanh nghiệp tiếp nhận, có việc làm và thu nhập bình quân khoảng 5 - 6 triệu đồng/tháng. Một số làng nghề truyền thống được khôi phục, các mô hình đào tạo gắn với giải quyết việc làm được triển khai, góp phần hỗ trợ người dân cải thiện sinh kế.
Đào tạo đúng nhu cầu, tạo sinh kế lâu dài
Từ thực tế hoạt động sản xuất, bà Phạm Thị Duy Mỹ, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Nông nghiệp xanh Duy Oanh, cho rằng, yêu cầu đối với lao động nông thôn hiện nay không dừng ở kinh nghiệm sản xuất mà cần thêm kiến thức kỹ thuật và khả năng đáp ứng các quy trình của thị trường.
Với những sản phẩm nông nghiệp tham gia chuỗi giá trị OCOP, người lao động cần được đào tạo về canh tác an toàn, hữu cơ; kỹ thuật trồng lúa, đậu, mè, sen, rau má theo quy trình sạch, hạn chế sử dụng thuốc hóa học và áp dụng các tiêu chuẩn phù hợp.
Bên cạnh kỹ thuật trên đồng ruộng, nhu cầu đào tạo còn mở rộng sang sơ chế, chế biến, đóng gói, hoàn thiện sản phẩm, dán nhãn và kiểm tra chất lượng. Những kỹ năng số cơ bản như sử dụng điện thoại thông minh để ghi nhật ký canh tác, cập nhật mã vùng trồng, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc ngày càng cần thiết.
“Những kỹ năng này giúp bà con tự tin khi tham gia chuỗi giá trị. Họ có thể làm tốt hơn trên thửa ruộng của mình và trở thành nguồn lao động mà các HTX và doanh nghiệp trong vùng sẵn sàng tuyển dụng”, bà Mỹ nói.
Còn theo Tiến sĩ Nguyễn Quốc Oánh, Hiệu trưởng Trường Cán bộ quản lý Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuyển dịch kinh tế nông thôn và tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững. Các mô hình đào tạo gắn sản xuất thực tế giúp người học tiếp cận kỹ thuật mới, kỹ năng số và phương thức tổ chức sản xuất chuyên nghiệp hơn.
Từ yêu cầu thực tế, Đà Nẵng định hướng tiếp tục điều chỉnh nội dung đào tạo theo đặc điểm từng vùng và từng nhóm lao động. Với địa bàn có sản phẩm OCOP, trọng tâm có thể là chế biến sâu, hoàn thiện bao bì và chuẩn hóa quy trình sản xuất. Ở miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đào tạo tập trung vào kỹ thuật canh tác phù hợp điều kiện sinh thái, kinh tế vườn - rừng, phát triển mã vùng trồng và các mô hình sinh kế phù hợp.
Đà Nẵng chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số trong đào tạo nghề, xây dựng video hướng dẫn kỹ thuật và mở các lớp trực tuyến để người dân ở những địa bàn xa vẫn có thể tiếp cận kiến thức. Cùng với đó là tăng liên kết giữa cơ sở đào tạo, HTX và doanh nghiệp, ưu tiên những nghề có nhu cầu sử dụng lao động như sơ chế nông sản, trồng và chế biến dược liệu, kỹ thuật thực phẩm, dịch vụ du lịch cộng đồng.
“Đào tạo nghề phải mang lại lợi ích thật. Người học có nghề, có việc làm, thu nhập ổn định thì giảm nghèo mới bền vững. Chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh nội dung đào tạo cho phù hợp với từng nhóm lao động, từng vùng sản xuất”, ông Nguyễn Thế Hùng nhấn mạnh.
