Không còn là lựa chọn “cộng thêm” của các trường đại học, chương trình liên kết quốc tế đã trở thành hướng đào tạo dài hạn tại nhiều đơn vị nhằm chuẩn bị năng lực hội nhập toàn diện cho sinh viên.
Không chỉ học chuyên môn
PGS.TS Đặng Tấn Hiệp - Trưởng phòng Hợp tác Quốc tế, Trường Đại học Công Thương TPHCM cho biết, bên cạnh đào tạo chuyên môn, nhà trường đặc biệt chú trọng trang bị kỹ năng mềm, năng lực ngoại ngữ và khả năng thích nghi với môi trường làm việc quốc tế cho sinh viên.
Theo ông, nhiều hoạt động ngoại khóa, phong trào sinh viên được tổ chức thường xuyên như: Hội thi clip hùng biện, cuộc thi “Nét đẹp sinh viên HUIT”, hội thao, chương trình văn nghệ… Qua đó, sinh viên rèn luyện sự tự tin, kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm.
Song song, hệ thống đào tạo ngoại ngữ được đầu tư đồng bộ với Khoa Ngoại ngữ cùng các đơn vị chuyên trách gồm Trung tâm Ngoại ngữ, Trung tâm Bồi dưỡng và Khảo thí Ngoại ngữ. Sinh viên có thể theo học các ngành chuyên sâu như Ngôn ngữ Anh, Ngôn ngữ Trung Quốc, đồng thời được tạo điều kiện phát triển năng lực ngoại ngữ ngay từ giai đoạn tuyển sinh thông qua chính sách quy đổi, cộng điểm ưu tiên cho các chứng chỉ quốc tế như IELTS, TOEIC, TOEFL hay VSTEP.
Chương trình liên kết quốc tế được xem là môi trường giúp sinh viên tiếp cận chuẩn đào tạo toàn cầu và tích lũy trải nghiệm hội nhập thực tế. Hiện nhà trường triển khai liên kết với nhiều đại học tại Trung Quốc như Đại học Lỗ Đông, Đại học Ngôn ngữ và Văn hóa Bắc Kinh; các trường của Đài Loan (Trung Quốc) như Đại học Văn hóa Trung Quốc, Đại học Ngoại ngữ Văn Tảo; cùng Đại học Shinawatra của Thái Lan.
Các chương trình tập trung vào Ngôn ngữ Trung Quốc, Kinh doanh quốc tế, Quản trị kinh doanh… Nhờ vậy, sinh viên không chỉ học tập theo chương trình quốc tế mà còn có cơ hội tiếp cận môi trường học thuật đa văn hóa, sẵn sàng học tập, làm việc ở nước ngoài sau tốt nghiệp.
Trong khi đó, ThS Nguyễn Hoàng Thiên Thư - Trưởng nhóm Tuyển sinh, Phòng Tiếp thị và Tuyển sinh, Trường Đại học Việt Đức cho rằng, giá trị lớn của môi trường quốc tế không chỉ nằm ở kiến thức học thuật mà còn ở khả năng thích nghi văn hóa và hợp tác đa quốc gia.
ThS Thư nhận định, kỹ năng liên văn hóa (intercultural skills) giúp sinh viên thấu hiểu cách tư duy, động lực và phương thức làm việc của bạn bè đến từ nhiều quốc gia. Từ đó, người học dễ dàng cộng tác, làm việc nhóm và hòa nhập trong môi trường quốc tế.
Một lợi ích quan trọng của môi trường học tập quốc tế là giúp sinh viên vượt qua tâm lý e ngại khi tiếp xúc với người nước ngoài. Thực tế, nhiều sinh viên Việt Nam chưa có nhiều cơ hội làm việc, học tập cùng giảng viên, bạn bè quốc tế nên thường thiếu tự tin khi giao tiếp trong môi trường đa quốc gia.
“Tâm lý e ngại đó là điều rất bình thường. Tuy nhiên, thông qua quá trình học tập trong môi trường quốc tế, sinh viên sẽ dần tự tin hơn, không còn sợ hãi và có thể hợp tác hiệu quả với đối tác nước ngoài”, ThS Thư chia sẻ.
Mở rộng lựa chọn cho người học
Từ góc độ quản lý đào tạo, ThS Trần Nam - Trưởng phòng Công tác sinh viên, Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo Quốc tế, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM) nhận định, giáo dục đại học Việt Nam mang đến cho người học nhiều lựa chọn linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng gia đình.
Theo ông, bên cạnh chương trình đào tạo trong nước theo chuẩn của Bộ GD&ĐT, nhiều trường đại học hiện mở rộng mạnh mẽ chương trình liên kết quốc tế với đa dạng mô hình như 4+0, 3+1 hay 2+2.
Trong đó, chương trình 4+0 cho phép sinh viên học toàn bộ tại Việt Nam nhưng nhận bằng quốc tế; chương trình 3+1 là ba năm học trong nước và một năm học ở nước ngoài; còn mô hình 2+2 giúp sinh viên học hai năm đầu tại Việt Nam trước khi chuyển tiếp sang trường đối tác trong hai năm cuối.
ThS Trần Nam cho rằng, mỗi mô hình có ưu điểm riêng, song chương trình 2+2 hoặc 3+1 mang lại cho sinh viên những trải nghiệm cân bằng và đầy đủ hơn. Trước khi bước ra môi trường toàn cầu, sinh viên Việt Nam cần thời gian để hiểu về xã hội, văn hóa, môi trường nghề nghiệp cũng như các mối quan hệ xã hội trong nước.
“Hai năm học tại Việt Nam giúp các em hiểu hơn về đời sống, văn hóa, tiếp tục gắn bó với gia đình, đồng thời bổ sung kiến thức, kỹ năng nền tảng trước khi bước ra môi trường quốc tế”, ông chia sẻ.
Ông Trần Nam cũng cảnh báo, nếu chưa chuẩn bị đầy đủ, nhiều sinh viên dễ bị “ngợp” khi tiếp cận môi trường đào tạo quốc tế bởi khối lượng kiến thức lớn, phương pháp học hoàn toàn khác biệt cùng những khác biệt về văn hóa và lối sống. Vì vậy, giai đoạn học tập trong nước đóng vai trò như bước đệm quan trọng để người học rèn khả năng thích nghi và xây dựng nền tảng hội nhập.
Hiện, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TPHCM) triển khai bốn chương trình liên kết quốc tế theo mô hình 2+2, gồm: ngành Truyền thông và Quan hệ quốc tế liên kết với Đại học Deakin (Úc), ngành Ngôn ngữ Anh liên kết với Đại học Minnesota Crookston (Hoa Kỳ), cùng ngành Ngôn ngữ Trung Quốc liên kết với Đại học Sư phạm Quảng Tây (Trung Quốc).
Trước nhiều lựa chọn đào tạo chương trình liên kết hiện nay, theo ThS Trần Nam, học sinh cần cân nhắc kỹ năng lực, điều kiện gia đình và định hướng tương lai để chọn chương trình phù hợp nhất.
“Các em cần cân đo, đong đếm đặc điểm của bản thân và điều kiện gia đình để lựa chọn chương trình học phù hợp, giống như được đo ni đóng giày. Bởi học tập là câu chuyện hệ trọng, có ý nghĩa lớn với tương lai mỗi người, nên không thể lựa chọn dễ dãi hay thiếu định hướng”, ThS Trần Nam chia sẻ.
Theo Bộ GD&ĐT, hiện có gần 250.000 công dân Việt Nam học tập ở nước ngoài từ bậc THPT đến sau đại học, đây là mức cao nhất từ trước đến nay. Trong số này, khoảng 4.000 du học sinh nhận học bổng ngân sách Nhà nước, còn lại là diện tự túc hoặc học bổng khác. Các điểm đến phổ biến gồm Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia, Mỹ, Trung Quốc và Canada.
